994/2007 — 994/2007 — Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 994 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 994/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Γεώργιο Πετράκη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των καλούντων: Α. 1. Κ1, 2. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ματθαίο, 3. ...., 4. ...., με επαγγελματική διεύθυνση ....., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηρακλή Γεωργίου, χωρίς να καταθέσει προτάσεις, ως κληρονόμων του Κ1 και ...., σαν οριστικού κηδεμόνα της σχολάζουσας κληρονομιάς του Κ2, ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως με την ιδιότητά του ως δικηγόρου.

Των καθών η κλήση: 1. ...., 2. ..., 3. ...., οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Μαυρολέοντα, 4. .... χήρας Ψ1, 5. ..., 6. ... και 7. ...., ως κληρονόμων του Ψ1 (4η, 5ος, 6ος και 7ος), οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20 Ιουνίου 1951 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 5202/1951) διεκδικητική αγωγή του αρχικού και ήδη αποβιώσαντος ενάγοντος Χ1, της από 27 Νοεμβρίου 1951 κύριας παρέμβασης του ήδη αποβιώσαντος Χ2, και των από 20 Ιουλίου 1951 και 5 Μαρτίου 1952 ανακοινώσεων δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση του προσεπικαλούντος Ψ1, που κατατέθηκαν στο Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Επί των ως άνω εκδόθηκε η 6798/1952 μη οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου. Στη συνέχεια διεκόπη βιαίως η δίκη, λόγω θανάτου των εκ των διαδίκων Χ1 και Χ2, και συνεχίσθηκε από τους κληρονόμους τους: α. .... και ...., για τον εαυτό του και ως ασκούντος τη γονική μέριμνα και επιμέλεια επί των ανηλίκων τέκνων του ... και ... και β. ... χήρα Χ2 και ...., οπότε και εξεδόθη η 15912/1967 οριστική απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών και μετά από άσκηση εφέσεων οι 2465/1969, 1177/1972, 619/1974, 5674/1974, 7911/1974 προδικαστικές αποφάσεις και 5104/1076 οριστική απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Στη συνέχεια, μετά από άσκηση των από 1 Ιουλίου 1976 και 4 Σεπτεμβρίου 1976 αιτήσεων αναίρεσης, εκδόθηκαν οι εξής αποφάσεις του Δικαστηρίου τούτου: 750/1978 και 751/1978 του Α΄ Πολιτικού Τμήματος, με τις οποίες αναιρέθηκε η 5104/1976 εφετειακή απόφαση και παραπέμφθηκε η υπόθεση ενώπιον του Γ΄ Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, το οποίο στη συνέχεια ως Δ΄Πολιτικό Τμήμα, εξέδωσε τις 807/1981, 386/1982 και 2032/1983 προδικαστικές αποφάσεις. Η υπόθεση εισάγεται εκ νέου προς συζήτηση, μετά από αλλεπάλληλες ματαιώσεις και αναβολές, με την από 22 Νοεμβρίου 2005 κλήση των ως άνω καλούντων.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Οι πληρεξούσιοι των υπό στοιχείο Α. καλούντων και ο υπό στοιχείο Β. καλών Νικόλαος Κωνσταντόπουλος, που παραστάθηκε αυτοπροσώπως, ζήτησαν προφορικά αλλά και με τις προκατατεθείσες προτάσεις τους, την απόρριψη της από 20 Ιουνίου 1951 αγωγής, ο πληρεξούσιος των παραστάντων καθών η κλήση ζήτησε την παραδοχή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. επειδή με την από 22-11-2005 κλήση των διαδόχων του εκ των αρχικώς προσεπικληθέντων και προσθέτως παρεμβάντων Κ1 και του οριστικού κηδεμόνα της κληρονομίας του άλλου προσεπικληθέντος και προσθέτως παρεμβάντος Κ2 επαναφέρεται νομίμως προς περαιτέρω συζήτηση και εκδίκαση η κρινόμενη υπόθεση μετά την 2032/1983 απόφαση του Τμήματος τούτου του Αρείου Πάγου, επιληφθέντος κατά παραπομπή με τις 750 και 751/1978 αναιρετικές αποφάσεις του Α΄ Τμήματος και τη διεξαγωγή της πραγματογνωμοσύνης, που διέταξε η άνω πρώτη απόφαση. Όπως δε προκύπτει από τις επικαλούμενες και νομίμως προσκομιζόμενες με αριθμούς .... και ..., ... και .... εκθέσεις επιδόσεως του αρμοδίου δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ...., καθώς και τις συνοδεύουσες αυτές με ίδιες αντιστοίχως ημερομηνίες αποδείξεις παραλαβής εγγράφου από τον αξιωματικό υπηρεσίας του οικείου Αστυνομικού Τμήματος και βεβαιώσεις παραδόσεως της νόμιμης έγγραφης ειδοποιήσεως στα ΕΛΤΑ, οι καθών η ανωτέρω κλήση, καθολικοί διάδοχοι του θανόντος αρχικού εναγομένου, Ευδοξία χήρα Ψ1, ...., .... και .... έχουν κλητευθεί νομίμως και εμπροθέσμως, με τη διαδικασία της θυροκολλήσεως της κλήσεως στην κατοικία τους λόγω μη ανευρέσεως κανενός προσώπου σε αυτή, για να παραστούν στο δικαστήριο τούτο κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο προς συζήτηση της υποθέσεως. Οι διάδικοι όμως αυτοί δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το πινάκιο στη σειρά της, ούτε κατέθεσαν δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν κι αυτοί παρόντες.

ΙΙ . Επειδή κατά το άρθρο 68 του ΚΠολΔ δικαστική προστασία έχει δικαίωμα να ζητήσει όποιος έχει έννομο συμφέρον. Εξάλλου, κατά το άρθρο 225 παρ. 2 και 3 του ίδιου Κώδικα η μεταβίβαση του επίδικου πράγματος ή δικαιώματος ή η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος δεν επιφέρει καμιά μεταβολή στη δίκη. Ο ειδικός διάδοχος έχει δικαίωμα να ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση. Αν ο ενάγων μεταβίβασε το επίδικο πράγμα ή δικαίωμα ή σύστησε εμπράγματο δικαίωμα, δεν μπορεί να προταθεί εναντίον του έλλειψη νομιμοποιήσεως, εκτός αν η απόφαση που θα εκδοθεί δεν δεσμεύει τον ειδικό διάδοχο. Ως μεταβίβαση, κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, θεωρείται κάθε μορφή ειδικής διαδοχής στο επίδικο πράγμα ή δικαίωμα είτε αυτή είναι εκούσια, στηριζόμενη στη δικαιοπρακτική βούληση των διαδίκων, είτε είναι αναγκαστική, που γίνεται με διάταξη νόμου ή με μονομερή πολιτειακή πράξη, εφόσον δεν συνιστά πρωτότυπο τρόπο κτήσεως του επίδικου πράγματος ή δικαιώματος. Τέτοιο νομοθετημένο πρωτότυπο τρόπο κτήσεως της κυριότητας ακινήτου συνιστά και η συντελεσμένη αναγκαστική απαλλοτρίωση, με την οποία μετατίθεται η κυριότητα του απαλλοτριωθέντος ακινήτου στον υπερού η απαλλοτρίωση και αντιστοίχως αποσβήνεται κάθε δικαίωμα του ιδιοκτήτη ή οποιουδήποτε τρίτου πάνω σε αυτό (άρθρ. 7 και 9 παρ. 3 ν.δ. 797/1971 και ήδη 7 παρ. 4 και 9 παρ. 4 ν. 2882/2001, βλ. ΑΠ 243/1999). Ενόψει των ανωτέρω διατάξεων, επί διεκδικητικής ακινήτου αγωγής, εάν στη διάρκεια της εκκρεμοδικίας, απαλλοτριωθεί αναγκαστικώς το ακίνητο και συντελεστεί η απαλλοτρίωση, η αγωγή πάσχει πλέον από έλλειψη ενεργητικής νομιμοποιήσεως, που, κατ΄ άρθρο 73 του ΚΠολΔ, εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης, λόγων ανυπαρξίας άμεσου έννομου συμφέροντος του ενάγοντος προς συνέχιση της δίκης, αφού και η αναγνώριση αυτού ως κυρίου του επιδίκου κατά το χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως και η απόδοση τούτου σε αυτόν, κι΄ αν ήταν κύριος αυτού κατά την έναρξη της δίκης, προσκρούει στη σύννομη ιδιοκτησία του υπερού η απαλλοτρίωση τρίτου, ο οποίος δεν δεσμεύεται από το κατά το άρθρο 325 αρ. 2 του ΚΠολΔ δεδικασμένο της εκδοθησομένης μεταξύ των διαδίκων αποφάσεως. Διαφορετική εκδοχή στην περίπτωση συντελέσεως αναγκαστικής απαλλοτριώσεως του επιδίκου υπέρ τρίτου δεν μπορεί να βρει στήριξη στο συμφέρον του ενάγοντος προς συνέχιση της δίκης και επίτευξη νίκης, προκειμένου να λάβει την αποζημίωση του απαλλοτριωθέντος, διότι για τη λήψη της αποζημιώσεως αυτής πρέπει ο ενάγων να αναγνωριστεί δικαιούχος σε δίκη με τον υπόχρεο καταβολής της αποζημιώσεως κατά τον αναγνωριζόμενο από το νόμο διαδικαστικό τρόπο αναγνωρίσεώς του ως δικαιούχου της αποζημιώσεως (άρθρ. 24 επ. ν.δ. 797/1971 και ήδη 26 και 27 ν. 2882/2001, η οποία δεν επηρεάζεται από την απόρριψη, για την προαναφερόμενη αιτία, της διεκδικητικής αγωγής (ΑΠ 28/1979). Στην προκείμενη περίπτωση από τις καταθέσεις των πρωτοδίκως εξετασθέντων μαρτύρων, από τα διαδικαστικά και όλα τα άλλα έγγραφα, που με επίκληση προσκομίζουν οι διάδικοι, από την διενεργηθείσα από το Εφετείο αυτοψία και από όλες τις εκθέσεις των διεξαχθέντων δικαστικών πραγματογνωμοσυνών και όλες τις προσκομιζόμενες λοιπές τεχνικές εκθέσεις αποδείχθηκαν τα ακόλουθα : Μετά την με τις αναφερόμενες στην προηγούμενη αιτιολογία δύο αποφάσεις του Α΄ Τμήματος του Αρείου Πάγου αναίρεση της 5104/1976 οριστικής αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, που απέρριψε τις εφέσεις του εναγομένου και των προσεπικληθέντων και προσθέτως υπέρ αυτού παρεμβάντων κατά της 15912/1967 οριστικής αποφάσεως του Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε η προσεπίκληση και η πρόσθετη παρέμβαση και έγινε δεκτή η ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή, εκδόθηκε η 807/1981 απόφαση του κατά παραπομπή δικάσαντος την ουσία της υποθέσεως Γ΄ Τμήματος του Αρείου Πάγου. Με την απόφαση αυτή, αφού ανακλήθηκαν οι μνημονευόμενες προδικαστικές αποφάσεις του Εφετείου Αθηνών, με τις οποίες είχαν διαταχθεί νέες πραγματογνωμοσύνες, έγιναν δεκτές οι εφέσεις και εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση, διατάχθηκε νέα πραγματογνωμοσύνη, την οποία διενήργησαν οι νομίμως διορισθέντες ως πραγματογνώμονες τοπογράφοι μηχανικοί .... και ...., οι οποίοι συμφώνησαν μεν ως προς τη θέση, τα όρια και την έκταση του επίδικου ακινήτου, αλλά διαφώνησαν ως προς τα εριζόμενα άλλα ζητήματα της κατευθύνσεως της νότιας οριογραμμής του μεγαλύτερης εκτάσεως κτήματος του ενάγοντος και των τμημάτων του επιδίκου, που περιλαμβάνονται στους δικαιοκτητικούς τίτλους αυτού και του εναγομένου και των προσθέτως παρεμβάντων. Ενόψει της διαφωνίας αυτής των πραγματογνωμόνων και των αντίθετων και αλληλοσυγκρουμένων πορισμάτων των προγενέστερων πραγματογνωμοσυνών και τεχνικών εκθέσεων, το τμήμα τούτο του Αρείου Πάγου, που επιλήφθηκε ακολούθως της υποθέσεως, με την 2032/1983 απόφασή του, διέταξε νέα πραγματογνωμοσύνη, την οποία διενήργησε ο ορισθείς με αυτή ως πραγματογνώμονας ....., τοπογράφος μηχανικός, καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, προκειμένου αυτός να αποφανθεί επί των θεμάτων, που όρισε η προηγούμενη 807/1981 απόφαση του δικαστηρίου τούτου. Ο πραγματογνώμονας αυτός διεξήγαγε την πραγματογνωμοσύνη και κατέθεσε την από 21-9-1987 έκθεσή του, με την οποία συμφωνεί με τη γνωμοδότηση του προηγουμένου πραγματογνώμονα ..... Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του πραγματογνώμονα ...., το επίδικο ακίνητο έχει συνολική έκταση 3.888 τετραγωνικών μέτρων, εμφαίνεται στο συνοδεύον τη γνωμοδότηση σχεδιάγραμμα 5 υπό τα στοιχεία ..... και συνορεύει ανατολικώς με αμφισβητούμενη μεταξύ των παρόντων διαδίκων έκταση και πέραν αυτής με την οδό ..., βορείως με αδιαμφισβήτηση έκταση των εναγόντων και πέραν αυτής με την οδό ......, δυτικώς κατά το απώτατο μέρος με ρέμα και κατά τα άλλα μέρη με ιδιοκτησίες κείμενες ανατολικώς του ρέματος αυτού και νοτίως με την οδό...... Στην κατά τα άνω περιγραφόμενη, καθ΄ όρια και εμβαδόν έκταση έχουν περιορίσει νομίμως ο ενάγων και οι διάδοχοί του το διεκδικούμενο ακίνητο. Στη συνέχεια, επαναφέρθηκε η υπόθεση προς συζήτηση, αλλά το δικαστήριο τούτο, με την 1818/1987 απόφασή του, έταξε προθεσμία δύο μηνών στον διάδικο Κ1 για να προσκομίσει πληρεξούσιο έγγραφο προς τον παραστάντα γι΄ αυτόν δικηγόρο. Και ενώ η υπόθεση βρισκόταν στο στάδιο τούτο, με την ... απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου ......, που δημοσιεύθηκε νομίμως, απαλλοτριώθηκε αναγκαστικώς, για δημόσια ωφέλεια και συγκεκριμένα για την κατασκευή κτιρίων Δημαρχείου, εγκαταστάσεως δημόσιων υπηρεσιών, δημοτικής αγοράς και πολιτιστικών εκδηλώσεων, εδαφική έκταση συνολικής επιφάνειας 7.235 τετραγωνικών μέτρων, που καταλαμβάνει ολόκληρο το ΟΤ ... του εγκεκριμένου πολεοδομικού σχεδίου του Δήμου και περικλείεται από τις προαναφερόμενες ως όρια του επιδίκου οδού ..., ...., .... και από την οδό ......, που δημιουργήθηκε επί της παλαιάς κοίτης ρέματος, το οποίο ταυτίζεται με το ως άνω ρέμα, που αποτελεί κατά ένα μέρος το απώτατο δυτικό όριο του επιδίκου. Ενόψει αυτών, ολόκληρο το επίδικο περιλαμβάνεται στην απαλλοτριωθείσα έκταση. Ακολούθως, κατόπιν αιτήσεως του υπερού η απαλλοτρίωση Δήμου ......., το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, με την 1974/1999 απόφασή του, καθόρισε την προσωρινή αποζημίωση του απαλλοτριωθέντος, την οποία ο Δήμος κατέθεσε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και η κατάθεση αυτή έχει δημοσιευθεί νομίμως στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Κατόπιν αυτού, το αυτό ως άνω Πρωτοδικείο, μετά από σχετική αίτηση του Δήμου ....., με την 2073/2002 απόφασή του, δεχόμενο ότι η απαλλοτρίωση έχει συντελεστεί, διέταξε την αποστολή των διεκδικούντων δικαιώματα επί του απαλλοτριωθέντος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι καθολικοί διάδοχοι του αρχικού ενάγοντος και των αρχικών εναγομένων και προσθέτως παρεμβάντων. Εν τω μεταξύ, το Εφετείο Αθηνών, μετά από σχετική αίτηση, εκτός άλλων, και των καθολικών διαδόχων του ενάγοντος, με την 9643/2001 απόφασή του, καθόρισε την οριστική αποζημίωση του απαλλοτριωθέντος, που επίσης έχει παρακατατεθεί νομίμως. Στη συνέχεια, οι διάδοχοι του αρχικού ενάγοντος υπέβαλαν, προς το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, την από 27-4-2004 αίτησή τους, με την οποία, αφού εκθέτουν, ότι το επίδικο ακίνητο, όπως κατά τα άνω περιγράφεται στο σχεδιάγραμμα 5 της εκθέσεως πραγματογνωμοσύνης του ....., περιλαμβάνεται στην απαλλοτριωθείσα έκταση και ότι η απαλλοτρίωση αυτή έχει συντελεστεί, ζήτησαν να αναγνωριστούν δικαιούχοι της αποζημιώσεως, που αντιστοιχεί στο επίδικο. Επί της αιτήσεως αυτής, αλλά και όμοιας αιτήσεως του εδώ επίσης διαδίκου, οριστικού κηδεμόνα της σχολαζούσης κληρονομίας του αρχικού προσθέτως παρεμβάντος Κ2, υπέρ του οποίου παρενέβησαν και ορισμένοι από τους καθολικούς διαδόχους του άλλου αρχικού προσθέτως παρεμβάντος Κ1, εκδόθηκε η 385/2006 απόφαση του ανωτέρω Πρωτοδικείου, με την οποία τούτο απέσχε να εκδώσει απόφαση αναγνωρίσεως των αιτούντων δικαιούχων της αποζημιώσεως λόγω της σφοδρής αντιδικίας τους για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της απαλλοτριούμενης εδαφικής εκτάσεως". ΄Ηδη οι συνεχίζοντες τη δίκη καθολικοί διάδοχοι του αρχικού ενάγοντος, και με τις προτάσεις, που κατέθεσαν στο δικαστήριο τούτο, ομολογούν τη συντέλεση της απαλλοτριώσεως του διεκδικούμενου ακινήτου, που συνεπάγεται την κτήση της κυριότητας αυτού από τον υπερού η απαλλοτρίωση Δήμο ....... με πρωτότυπο τρόπο. Ενόψει αυτού ο αρχικώς ενάγων και οι διάδοχοί του δεν νομιμοποιούνται ενεργητικώς προς δικαστική επιδίωξη της αναγνωρίσεως της κυριότητάς τους επί του επιδίκου και την απόδοσή του από τον αρχικώς εναγόμενο και τους διαδόχους του, ως στερούμενη εννόμου προς τούτο, συμφέροντος. ΄Ετσι, πρέπει αφού γίνουν δεκτές η προσεπίκληση και η πρόσθετη υπέρ του εναγομένου παρέμβαση, να απορριφθεί η ένδικη διεκδικητική αγωγή ως απαράδεκτη, λόγω ελλείψεως της διαδικαστικής προϋποθέσεως της ενεργητικής νομιμοποιήσεως. Τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων τόσο για τον πρώτο και το δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, όσο και για τις ενώπιον του κατά παραπομπή παρόντος Τμήματος του Αρείου Πάγου συζητήσεις, πρέπει να συμψηφιστούν στο σύνολό τους, λόγω εύλογης αμφιβολίας του αρχικού ενάγοντος και των διαδόχων του για την έκβαση της δίκης, κατ΄ άρθρο 179 περ. γ΄ του Κ.Πολ.Δ., όπως ίσχυε πριν από την αντικατάστασή του με το άρθρο 2 παρ. 2 του Ν. 2915/2001, το οποίο έχει εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 2 του Νόμου αυτού, αφού ήταν εκκρεμής κατά την έναρξη ισχύος του σχετικού κεφαλαίου του.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται την προσεπίκληση και την πρόσθετη υπέρ του εναγομένου παρέμβαση.

Απορρίπτει την αγωγή.

Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Μαΐου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ