Supreme Court dismisses appeal against refusal to accept cassation due to lack of statutory grounds for non-custodial sentences.

V KZ 13/26 POSTANOWIENIE Dnia 15 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie M. N. skazanego z art. 190 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 15 maja 2026 r. zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie Przewodniczącego V Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt V WKK 60/25, o odmowie przyjęcia kasacji do wyroku Sądy Okręgowego w Łodzi z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt V Ka 466/25, na podstawie art. 530 § 3 zdanie drugie k.p.k. w zw. z art. 437 § 1 k.p.k. postanowił utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie. [J.J.]

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt V Ka 466/25, Sąd Okręgowy w Łodzi utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt VI K 975/23, którym to wyrokiem M. N. skazany został za przestępstwo określone w art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. na karę 3 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego podnosząc w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego: art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., w zw. z art. 5 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. (pkt 1 lit. a kasacji), art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 2 k.p.k. (pkt 1 lit. b kasacji) oraz art. 440 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 2 i 4 k.p.k. (pkt 1 lit. c kasacji).W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroków Sądów drugiej oraz pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i uniewinnienie oskarżonego.Zarządzeniem z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt V WKK 60/25, Przewodniczącego V Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Łodzi na podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. odmówił przyjęcia kasacji.Zarządzenie to zaskarżył obrońca skazanego, zarzucając w nim:

„rażące naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.:1.art. 523 § 1 k.p.k. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wypełnienia dyspozycji „innego rażącego naruszenia prawa" określonego w cytowanej regulacji i tym samym odmowę przyjęcia Kasacji mimo tego, iż treść obu wyroków była rażąco niesprawiedliwa, co wynikało ze sposobu prowadzenia procesu w obu instancjach oraz sposobu w jaki przeprowadzono postępowanie dowodowe i oceniono zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który nie przesądzał o winie skazanego, co z kolei wymagało ingerencji Sądu w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz ponownego rozważenia go w świetle okoliczności faktycznych zachodzących w przedmiotowej sprawie, czego Sąd zaniechał.

W konsekwencji utrzymano w mocy wyrok rażąco niesprawiedliwy, co - zgodnie z art. 440 k.p.k. - nie powinno było mieć miejsca,2.530 § 2 k.p.k. przez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyjęcia Kasacji w sytuacji, gdy w rzeczywistości oparto ją o przesłankę „innego rażącego naruszenia prawa" określoną w art. 523 § 1 k.p.k. co implikowało jej przyjęcie i rozpoznanie bowiem na skutek oceny materiału dowodowego przez Sąd I i II instancji i naruszeń w zakresie procedury związanej z gromadzeniem i oceną materiału dowodowego ostał się wyrok rażąco niesprawiedliwy,3.art. 6 k.p.k. w zw. z art. 42 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 3 lit.

c) Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez ich niezastosowanie i tym samy faktyczne pozbawienie skazanego prawa obrony oraz do rzetelnego i prawidłowego rozpatrzenia sprawy w oparciu o zastosowanie procedury z należytą starannością, przede wszystkim zaś przez skrupulatną ocenę materiału dowodowego”.Przy tak sformułowanych zarzutach autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zażalenie jest bezzasadne i to w stopniu oczywistym.Żaden z podniesionych w nim zarzutów nie dotyka zasadniczej, z punktu widzenia podstaw wydanego zarządzenia, kwestii jaką stanowi – w realiach procesowych tej sprawy – niedopuszczalność przyjęcia kasacji z mocy ustawy (art. 429 § 1 in fine k.p.k.).W tej sprawie M.

N. skazany został prawomocnie na karę ograniczenia wolności.Jak trafnie stwierdził to Przewodniczący V Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Łodzi w zaskarżonym zarządzeniu, art. 523 § 2 k.p.k. dopuszcza możliwość wniesienia kasacji na korzyść oskarżonego w wypadku, gdy oskarżony został prawomocnie skazany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 523 § 4 pkt 1 i 2 k.p.k. Zgodnie z tą regulacją, ograniczenie z § 2 art. 523 k.p.k. nie dotyczy kasacji wniesionej z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. oraz w wypadku określonym w art. 521 k.p.k., a więc kasacji podmiotów szczególnych.Innymi słowy, w sytuacji wymierzenia skazanemu innej kary niż kara pozbawienia o charakterze bezwzględnym, dopuszczalność kasacji strony ograniczona została do tych wypadków, gdy w kasacji podniesiono zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej i w takim też tylko zakresie kasacja taka podlega rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy.

Natomiast nie jest dopuszczalna kasacja oparta o zarzuty innego rażącego naruszenia prawa, nawet wtedy, gdy takie naruszenie wystąpiło i miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku sądu odwoławczego (art. 519 k.p.k.). Kasacje oparte o tego rodzaju zarzuty mogą wnieść wyłącznie podmioty wskazane w art. 523 § 4 pkt 2 k.p.k. Co więcej, również w razie podniesienia w kasacji strony zarzutu wstąpienia uchybienia określonego w art. 439 k.p.k. sąd kasacyjny ogranicza się do rozpoznania jedynie takiego uchybienia, pozostawiając bez rozpoznania inne podniesione w nadzwyczajnym środku zaskarżenia zarzuty nie mające charakteru bezwzględnych powodów odwoławczych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r., IV KK 40/13).

Taki sposób ograniczenia podstaw kasacji wnoszonej na korzyść został zaakceptowany przez Trybunał Konstytucyjny (zob. wyrok z dnia 17 maja 2024 r., SK 3/03, OTK-A 2004/5/44) i nie zakwestionowano go również w orzecznictwie organów międzynarodowych działających na mocy umów międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską (Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej).Skoro sprawie M.N. za przypisany mu prawomocnie czyn wymierzono karę o charakterze wolnościowym, a w kasacji zarzut oparty o uchybienie wskazane w art. 439 k.p.k. nie został podniesiony, kasacja obrońcy była niedopuszczalna z mocy ustawy, a tym samym decyzję procesowa wydana w zaskarżonym zarządzeniu jest prawidłowa.Z tych powodów orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.][a.ł] Tomasz Artymiuk‎