Supreme Court allows appeal by overturning lower court's dismissal due to improper assessment of appellant's financial inability to pay.

Sygn. akt V CZ 46/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lipca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący)

SSN Marta Romańska

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa „S.” Spółki z o.o.

przeciwko Andrzejowi K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 21 lipca 2011 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 4 lutego 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę

kasacyjną pozwanego Andrzeja K. od wyroku tego Sądu z dnia 23 czerwca 2010 r.

jako nieopłaconą w terminie. Pozwany złożył zażalenie na to postanowienie, które

Sąd Apelacyjny odrzucił postanowieniem z dnia 4 lutego 2011 r. również uznając je

za nienależycie opłacone. W ocenie tego Sądu tygodniowy termin do uiszczenia

opłaty od zażalenia należało liczyć zgodnie z regułą określoną w art. 112 ust. 3

ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst

jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, dalej powoływaną jako „u.k.s.c.”), to znaczy

od dnia doręczenia fachowemu pełnomocnikowi reprezentującemu pozwanego

odpisu postanowienia z dnia 5 stycznia 2011 r. oddalającego wniosek o zwolnienie

od kosztów sądowych w części opłaty od zażalenia, co nastąpiło 21 stycznia 2011

r. Termin ten jednak upłynął bezskutecznie.

Jako podstawę odrzucenia zażalenia Sąd Apelacyjny wskazał art. 370 k.p.c.

w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.

Pozwany wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia

i domagał się jego uchylenia oraz zmiany poprzedzającego je postanowienia

odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie go od

kosztów sądowych w zakresie opłaty od zażalenia, a ponadto zasądzenia od

powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa

adwokackiego. Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za

podstawę orzeczenia, polegający na przyjęciu, że pozwany powinien był opłacić

zażalenie, podczas kiedy zachodziły podstawy do zwolnienia go od kosztów

sądowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarżący

podniósł

w

zażaleniu

zarzuty

przeciwko

prawidłowości

postanowienia z dnia 5 stycznia 2011 r., odmawiającego mu zwolnienia od opłaty

od zażalenia i wniósł o dokonanie kontroli prawidłowości tego, niezaskarżalnego

odrębnie postanowienia, co jest dopuszczalne na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c.

w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 380 k.p.c. Podniesione zarzuty okazały się

uzasadnione. Z ustaleń Sądu Apelacyjnego wynika, że pozwany nie ma

nieruchomości ani ruchomości, mieszka w mieszkaniu swojej dorosłej córki i ponosi

koszty utrzymania lokalu w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Jego żona, z którą

prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, od lipca 2010 r. korzysta ze zwolnienia

lekarskiego, ponieważ cierpi na schorzenia kręgosłupa. Wystąpiła o przedłużenie

zasiłku chorobowego, ponosi koszty związane z leczeniem. Po potrąceniach

komorniczych jej dochód stanowi kwota 1 078,36 zł miesięcznie. Wydatki na

rehabilitację to ok. 400 – 500 zł na miesiąc. Stan zdrowia żony i związane z tym

koszty stanowiły, zdaniem skarżącego o zmianie na gorsze jego położenia

materialnego. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że zmiana dotyczy jedynie ponoszenia

wydatków na rehabilitację żony pozwanego, ponieważ pozostałe okoliczności

faktyczne były już przedmiotem rozważań i pozostają niezmienione. Łączny dochód

małżonków wynoszący ok. 4 300 zł miesięcznie, z którego pozwany spłaca kredyt

w wysokości 2 750 000 zł i wierzytelność wobec Gminy L., wystarczy – zdaniem

tego Sądu – na poniesienie kosztów sądowych. Sąd stwierdził, że nie wiadomo jak

córka pozwanego nabyła mieszkanie, w którym mieszka pozwany i że nie jest

wiarygodne, że powód nie dorobił się z żoną żadnego majątku, skoro wcześniej

prowadził działalność gospodarczą i miał dużą zdolność kredytową. Zaś

zestawienie zobowiązań pozwanego i jego wydatków z dochodami mogłoby

prowadzić do wniosku, że posiadane środki nie wystarczą mu nawet na pokrycie

elementarnych potrzeb w zakresie wyżywienia.

Skarżący ma rację, że ocena Sądu Apelacyjnego zawiera rozważania

oderwane o danych wynikających z oświadczenia o stanie majątkowym i rodzinnym

pozwanego,

które

potwierdzającymi

nie

są

hipotezy

o

poparte

żadnymi

zatajonym

majątku

uchwytnymi

i

argumentami,

znacznych

aktualnych

możliwościach płatniczych skarżącego. Skoro Sąd drugiej instancji miał wątpliwości

co do rzetelności złożonego oświadczenia mógł skorzystać z uprawnienia do

odebrania od pozwanego przyrzeczenia (art. 102 § 3 u.k.s.c.) oraz przeprowadzić

odpowiednie dochodzenie (art. 109 § 1 k.p.c.). Nie uczynił tego jednak,

poprzestając na wnioskach wywodzonych z faktów, które miały miejsce

w przeszłości,

kiedy

pozwany

prowadził

dobrze

prosperującą

działalność

gospodarczą i pobrał znaczny kredyt. Obecnie przeciwko pozwanemu i jego żonie

prowadzona jest egzekucja, a z wyjaśnień pozwanego wynika, iż spółka

transportowa, którą prowadził – upadła. W tych okolicznościach stanowisko Sądu

Apelacyjnego o braku podstaw do przyznania pozwanemu zwolnienia od opłaty od

zażalenia nie było prawidłowe. W konsekwencji niesłuszne było także odrzucenie

zażalenia pozwanego z powodu jego nieopłacenia.

Z tych względów na podstawie art. 39815 § 1 zd. 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

zaskarżone postanowienie należało uchylić.

md