Plaintiff's appeal dismissed; civil court fees apply despite free legal aid and family circumstances.

Sygn. akt V CZ 43/09

POSTANOWIENIE

Dnia 10 września 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa P.G.

przeciwko M.K.

o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 10 września 2009 r.,

zażalenia powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

powódki P.G. od wyroku Sądu Okręgowego w G. oraz zasądził od niej na rzecz

pozwanego

M.K.

2.700

zł

tytułem

kosztów

postępowania

apelacyjnego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach procesu za drugą instancje Sąd

Apelacyjny wyjaśnił, że powódka korzystała w toku postępowania z całkowitego

zwolnienia od kosztów sądowych, co jednak nie zwalniało jej automatycznie od

obowiązku zwrócenia kosztów stronie przeciwnej. W ocenie tego Sądu nie

zachodziły szczególne okoliczności, uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c., w

szczególności nie obligował do tego fakt nieobciążenia powódki kosztami procesu

przez Sąd I instancji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka zarzuciła naruszenie art.

102 k.p.c. poprzez obciążenie jej kosztami procesu, pomimo że – zdaniem

powódki – w sprawie występowały szczególne okoliczności uzasadniające

odstąpienie od nałożenia na nią tego obowiązku. W konsekwencji wniosła

o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zdaniem skarżącej, uwolnienie jej od konieczności zwrotu stronie przeciwnej

kosztów postępowania apelacyjnego uzasadnia trudna sytuacja materialna oraz

specyfika dochodzonego roszczenia, związana z zawikłaną sytuacją rodzinną

dwóch córek powódki i pozwanego – zięcia powódki. Przytoczona argumentacja nie

jest jednak trafna. Niewielkie dochody powódki i jej męża stały się przyczyną

przyznania jej zwolnienia od kosztów sądowych i spowodowały, że prowadzenie

procesu nie wiązało się dla powódki z koniecznością ponoszenia opłat i wydatków.

Zwolnienie to jednak, jak jednoznacznie wynika z treści art. 108 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz.

1398 ze zm.), nie uchyla odpowiedzialności za wynik sporu w stosunku do

przeciwnika procesowego. Oznacza to, że przyczyny usprawiedliwiające ubieganie

się przez stronę o zwolnienie od kosztów sądowych nie wystarczą, by wyłączyć

działanie ustanowionej w art. 98 § 1 k.p.c. reguły, że ten kto przegrał spór zwraca

koszty procesu temu, czyje racje zostały uznane za słuszne. Sąd może uwolnić

stronę od obowiązku zwrotu kosztów procesu na podstawie art. 102 k.p.c., jeśli

stwierdzi, że zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony". Okoliczności, które

uprawniają do zastosowania tego przepisu, ocenia sąd, dysponujący w tym

zakresie swobodą. W rozpatrywanym wypadku skarżąca wskazuje, że za

nieobciążaniem jej obowiązkiem zwrotu kosztów pozwanemu przemawia jej stan

majątkowy oraz specyfika powództwa, o zasadności którego powódka jest

subiektywnie przekonana. Stan majątkowy powódki, która ma stałe, choć nieduże

dochody, nie uzasadnia jednak traktowania jej sytuacji, jako szczególnie

uzasadnionej w rozumieniu art. 102 k.p.c. Natomiast specyfika okoliczności

rodzinnych, które skłoniły powódkę do wystąpienia z powództwem w niniejszej

sprawie, uprawniała Sąd pierwszej instancji do zastosowania art. 102 k.p.c. Jednak

rozstrzygnięcie tego Sądu i jego uzasadnienie umożliwiło powódce, a przynajmniej

jej fachowemu pełnomocnikowi procesowemu ocenę obiektywnej trafności

subiektywnych odczuć powódki. Podjęcie przez powódkę ryzyka dalszej walki

procesowej nie usprawiedliwia przerzucenia na pozwanego poniesionych przez

niego z tego powodu kosztów postępowania odwoławczego.

Z

przedstawionych

przyczyn

zażalenie

powódki

nie

mogło

zostać

uwzględnione i podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814

k.p.c.

jz