Supreme Court dismisses appeal on cassation fee waiver denial due to single-instance nature of cassation proceedings.

Sygn. akt V CZ 111/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa J. P. i Z. P.

przeciwko Polskiemu Towarzystwu Turystyczno-Krajoznawczemu Oddziałowi Ziemi

W. o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 kwietnia 2013 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 7 maja 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r. na podstawie art.

3986 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną powodów od wyroku tego Sądu z dnia 22

grudnia 2011 r., jako nieopłaconą. Wyjaśnił, że pełnomocnikowi powodów został w

dniu

kwietnia

2012

r.

doręczony

odpis

postanowienia

oddalającego

zamieszczony w skardze wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i od tego dnia

biegł siedmiodniowy termin do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej. Powodowie

nie uiścili tej opłaty, 26 kwietnia 2012 r. złożyli natomiast wniosek o doręczenie

odpisu postanowienia z uzasadnieniem. Sąd Apelacyjny uznał, że wniosek ten nie

miał wpływu na bieg terminu do opłacenia skargi, ponieważ postanowienie

oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów nie jest uzasadniane, gdyż nie

podlega zaskarżeniu.

W zażaleniu skarżący zarzucili naruszenie art. 394 § 1 pkt. 2 k.p.c. poprzez

jego niezastosowanie i przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, iż na postanowienie

o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych nie przysługuje zażalenie. Podnieśli

też, że konieczne było wezwanie powodów do uiszczenia opłaty.

We

wnioskach

powodowie

domagali

się

uchylenia

zaskarżonego

postanowienia w całości i uwzględnienia zażalenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I. Pierwszy zarzut oparty jest na twierdzeniu, że powodowie nie mieli

obowiązku uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej do czasu prawomocnego

zakończenia postępowania o zwolnienie ich od tej opłaty, przy czym - zdaniem

skarżących - niekorzystne dla nich postanowienie oddalające wniosek Sąd

Apelacyjny wydał jako sąd pierwszoinstancyjny, gdyż taka jest jego pozycja

w postępowaniu kasacyjnym. W związku z tym od jego postanowienia powodom

przysługiwało zażalenie na podstawie art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c., z którego chcieli

skorzystać po zapoznaniu się z uzasadnieniem odmowy zwolnienia od kosztów

sądowych.

Stanowisko

skarżących

opiera

się

na

błędnym

przekonaniu,

że postępowanie kasacyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, podczas

gdy jest to postępowanie jednoinstancyjne, w którym sąd drugiej instancji wykonuje

tylko określone czynności przygotowawcze (związane z wstępną kontrolą formalnej

poprawności skargi kasacyjnej, doręczeniem jej i umożliwieniem złożenia drugiej

stronie odpowiedzi na skargę, powierzone mu przez ustawodawcę - art. 3986 § 1

i 2, art. 3987 § 1 k.p.c.), po czym przedstawia skargę wraz z aktami sprawy Sądowi

Najwyższemu (art. 3987 § 2 k.p.c.). Obowiązki te sąd wykonuje działając jako sąd

drugoinstancyjny, co wynika wprost z treści powołanych przepisów. W związku

z tym zaskarżalność postanowień wydanych przez ten sąd, także postanowienia

o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, musi być oceniana

w oparciu o treść art. 3941 k.p.c., a nie na podstawie art. 394 k.p.c., który dotyczy

zażaleń do sądu drugiej instancji na postanowienie sądu pierwszej instancji. Artykuł

3941 k.p.c. nie przewiduje w tym wypadku zażalenia. W konsekwencji Sąd

Apelacyjny

prawidłowo

potraktował

postanowienie

odmawiające

powodom

zwolnienia od opłaty od kasacji jako prawomocne z chwilą podpisania.

II. Drugi zarzut dotyczy wzajemnego stosunku pomiędzy art. 130 § 1

k.p.c. a art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 2 z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych

w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, dalej

powoływanej jako "u.k.s.c."). Skarżący podnosi, że uchylenie art. 130 2 § 3 k.p.c.

spowodowało obowiązek wzywania także zawodowych pełnomocników do

uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej. Zgodnie jednak z utrwalonym już

orzecznictwem Sądu Najwyższego pogląd, że nieopłacenie środka zaskarżenia

(skargi kasacyjnej) złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika uruchamia tryb

postępowania naprawczego przewidziany w art. 130 § 1 k.p.c., nie jest

aktualny w sytuacji, w której możliwość zastosowania tego przepisu została wprost

wykluczona w ustawie. Artykuł 112 ust. 3 u.k.s.c. wyznaczył termin do

uiszczenia opłaty, a jednocześnie wyłączył obowiązek wzywania profesjonalnego

pełnomocnika przez sąd do realizacji obowiązku opłacenia pisma w przewidzianym

tam wypadku, co oznacza, że powinien on sam obliczyć i przekazać opłatę

w powyższym terminie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca

2011 r., V CZ 30/11, niepubl., z dnia 23 marca 2011 r., V CZ 116/10 niepubl., z dnia

24 maja 2012 r., V CZ 12/12, niepubl.).

Z przytoczonych względów zażalenie powodów podlegało więc oddaleniu

na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.

jw