Supreme Court suspends appeal fee payment for imprisoned litigant lacking funds to preserve constitutional right of appeal.
Polonia (PL)
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court suspended the lower court's dismissal of the appeal due to the plaintiff's failure to pay the required fee. The plaintiff, a prisoner with no income and a zero deposit account, argued that the fee violated his constitutional right to appeal. The Court recognized that the statutory fee regime created an unconstitutional barrier for indigent prisoners and ordered a judicial inquiry into their financial status.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 14 ust. 2 u.k.s.c.; Art. 100 ust. 2 u.k.s.c.; Art. 78 Konstytucji RP; Art. 3 ust. 1 T.K.; Art. 232 k.p.c.: The failure to pay an appeal fee by a prisoner without means does not deprive them of the constitutional right to appeal, requiring a judicial inquiry into their financial status to prevent unconstitutional exclusion from the second instance.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt V CZ 107/06
POSTANOWIENIE
Dnia 4 stycznia 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z powództwa J. C.
przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w R.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 4 stycznia 2007 r.,
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 18 sierpnia 2006 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2006 r. odrzucił apelację
powoda wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 grudnia 2005 r.,
stwierdzając, że powód, który zwolniony został od kosztów sądowych, nie uiścił –
mimo wezwania sądowego – opłaty podstawowej od apelacji.
Rozpoznając zażalenie, w którym skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego
postanowienia - zarzucając naruszenie prawa do rozpoznania jego sprawy przez
sąd drugiej instancji - Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nie budzi wątpliwości, że w świetle gramatycznej wykładni przepisów art. 14
ust. 2 oraz art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych
w sprawach cywilnych, dalej jako „u.k.s.c.”(Dz. U. Nr 167, poz. 1398), apelacja
powoda podlega opłaceniu opłatą podstawową w kwocie 30 zł. Z materiału
zgromadzonego w sprawie na użytek rozpoznania wniosku o zwolnienie go od
kosztów sądowych wynika, że powód odbywa wieloletnią karę pozbawienia
wolności w zakładzie karnym, w którym ze względu na brak możliwości
zatrudnienia nie uzyskuje żadnych dochodów. Według twierdzeń powoda jego
konto depozytowe jest zerowe. Jeśli twierdzenia powoda są prawdziwe,
a podkreślić należy, że Sąd Apelacyjny nie uznał ich za niewiarygodne, bowiem nie
zażądał potwierdzenia stanu konta depozytowego powoda przez administrację
zakładu karnego, to przyjąć należałoby, że powód nie ma możliwości uiszczenia
kwoty 30 zł tytułem opłaty od apelacji, co pozbawia go prawa do rozpoznanie jego
sprawy w co najmniej dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym. Prawo takie
gwarantuje powodowi Konstytucja RP, której art. 78 zdanie pierwsze stanowi, że
„każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej
instancji”.
Powstaje pytanie, czy ustawodawca tworząc przepisy dotyczące opłaty
podstawowej godził się z pozbawieniem strony postępowania sądowego możliwości
skorzystania z konstytucyjnego prawa do zaskarżenia orzeczenia wydanego
w pierwszej instancji. Odpowiedź na tak postawione pytanie jest oczywista,
a mianowicie, że nie taki skutek ustawodawca chciał osiągnąć w sytuacjach, której
przykładem jest rozpoznawana sprawa. Potwierdzeniem tej tezy jest szybka
nowelizacja ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach
cywilnych, uchwalona nowelą z dnia 14 grudnia 2006 r., zgodnie z którą przepisy
art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2 zdanie drugie u.k.s.c. zostały uchylone.
Zbadania wymaga zatem – przez podjęcie inicjatywy z urzędu (art. 232
zdanie drugie k.p.c.) – kwestia, czy powód nie ma na koncie depozytowym
w zakładzie karnym kwoty 30 zł, a w przypadku potwierdzenia braku takiej kwoty,
powstaje kwestia wykładni przepisów art. art. 14 ust. 2 oraz art. 100 ust. 2 u.k.s.c.
przy uwzględnieniu obowiązującego całego systemu prawa, w świetle którego brak
środków pieniężnych nie może pozbawiać strony możliwości zaskarżenia
orzeczenia do sądu drugiej instancji. Gdyby wyniki takiej wykładni nie doprowadziły
do usunięcia sprzeczności z Konstytucją uregulowań prawnych przyjętych
w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,
sądowi przysługuje uprawnienie przewidziane w art. 3. ustawy z dnia 1 sierpnia
1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643). Przepis ten stanowi,
że każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu
normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub
ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy
toczącej się przed sądem.
Z przytoczonych względów orzeczono, jak wyżej (art. 39815 w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.).
jc