Supreme Court dismisses appeal on costs, upholding lower court's discretion to exempt losing party due to financial hardship and procedural error.

Sygn. akt V CZ 103/12

POSTANOWIENIE

Dnia 17 kwietnia 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie ze skargi W. J.

o wznowienie postępowania

zakończonego prawomocnym wyrokiem zaocznym Sądu Okręgowego

w B.

z dnia 24 października 2006 r., w sprawie z powództwa Skarbu Państwa Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.

przeciwko W. J.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 17 kwietnia 2013 r.,

zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 20 marca 2012 r.,

oddala zażalenie i zasądza od powoda na rzecz pozwanego

kwotę

(trzysta

zł)

tytułem

zażaleniowego.

Uzasadnienie

kosztów

postępowania

Postanowieniem z dnia 20 marca 2012 r. wydanym w postępowaniu

zażaleniowym Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie skarżącego W. J. i orzekł o

kosztach postępowania zażaleniowego, stosując w tym zakresie art. 102 k.p.c.

Wyjaśnił, że za takim rozstrzygnięciem przemawiała niekorzystna sytuacja

materialna pozwanego oraz przyczyna, dla której skorzystał on z postępowania

zażaleniowego. Przyczyną tą była nieprawidłowa czynność Sądu Okręgowego w B.

z dnia 20 lutego 2012 r. polegająca na wydaniu mu przez ten Sąd odpisu wyroku w

trybie art. 9 § 1 k.p.c. zamiast dokonania prawidłowego doręczenia tego wyroku na

podstawie art. 344 § 1 k.p.c. Przyczyną odrzucenie złożonej przez pozwanego

skargi o wznowienie postępowania było zaś stanowisko o nieprawomocności

zaskarżonego

skargą

orzeczenia,

spowodowanego

jego

nieprawidłowym

doręczeniem.

Postanowienie o kosztach postępowania zażaleniowego zaskarżył powód

Skarb Państwa – Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., zarzucając

naruszenie art. 102 w zw. z art. 391 § 1 i art. 397 § 2 k.p.c. Wniósł o jego zmianę

przez zasądzenie na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu

Państwa tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego kwoty 3.600 zł oraz

kosztów niniejszego postępowania według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami. Przytoczony przepis urzeczywistnia zasadę słuszności,

a jednocześnie stanowi odstępstwo od podstawowej zasady orzekania o kosztach

procesu, jaką jest zasada odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1 k.p.c.).

Kwalifikacja „wypadków szczególnie uzasadnionych” należy do sądu, który - mając

na względzie okoliczności konkretnej sprawy - powinien kierować się poczuciem

własnej sprawiedliwości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia

2010 r., II CZ 87/09, niepubl.). Przepis art. 102 k.p.c. przyznaje sądowi uprawnienie

o charakterze dyskrecjonalnym. Wprawdzie zasadność skorzystania z tego

uprawnienia może być objęta kontrolą sądu wyższego rzędu, jednak ewentualna

zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna być dokonywana tylko

wyjątkowo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2012 r.,

IV CZ 69/12, LEX nr 1232622), gdy ocenie przeprowadzonej przez sąd niższej

instancji

można

przypisać

cechy

dowolności

(por.

postanowienie

Sądu

Najwyższego z dnia 5 października 2012 r., IV CZ 63/12, LEX nr 1232814).

Przesłanki, jakimi kierował się Sad Apelacyjny nie noszą cech dowolności.

Niekorzystna sytuacja materialna pozwanego opisana jest w oświadczeniu

przedstawiającym jego stan rodzinny, majątek, dochody i źródła utrzymania.

Trudna sytuacja majątkowa, uniemożliwiająca pokrycie przez powoda kosztów

procesu należnych przeciwnikowi może w szczególnych wypadkach uzasadniać

odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Również okoliczności leżące

po stronie sądu, usprawiedliwiające zaskarżenie postanowienia sądu pierwszej

instancji z uwagi na to, że działania podjęte przez sąd w sprawie, której dotyczy

skarga o wznowienie postępowania, przeczyły przyjętemu w postanowieniu

o odrzuceniu tej skargi poglądowi o nieprawomocności wyroku zaocznego, mogą

przemawiać za przyjęciem, że zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony

w rozumieniu art. 102 k.p.c.

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda jako

niezasadne (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).

es