Supreme Court dismisses appeal upholding enforcement of German notarial deed under Lugano Convention.

Sygn. akt V CSK 426/10

POSTANOWIENIE

Dnia 6 października 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSA Marek Machnij

w sprawie z wniosku Wolfa K.

przy uczestnictwie Piotra W., Pawła W. i Kajetana W.

o stwierdzenie wykonalności aktu notarialnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 6 października 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestników postępowania

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 31 marca 2010 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 28 stycznia 2010 r. stwierdził

wykonalność

na

obszarze

Rzeczypospolitej

Polskiej

aktu

notarialnego

sporządzonego w Republice Federalnej Niemiec w dniu 29 marca 2009 r., w którym

uczestnicy postępowania P. W., K. W. i P. W. solidarnie uznali swój dług i poddali

się egzekucji należności w kwocie 634.001,39 euro. W ocenie tego Sądu, w prawie

ma zastosowanie konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w

sprawach cywilnych i handlowych sporządzona dnia 16 września 1988 r. w Lugano

(dalej: „Konwencja z Lugano”) Postanowienia tej konwencji regulują bezpośrednio

procedurę stwierdzania wykonalności orzeczenia zagranicznego; ma ono być

proste, szybkie

i nie

zawierać elementu

kontradyktoryjnego. Wniosek o

stwierdzenie wykonalności dokumentu urzędowego (w tym – aktu notarialnego)

może być oddalony tylko wówczas, gdy wykonania postanowień tego dokumentu

sprzeczne byłoby z porządkiem publicznym państwa wykonania (art. 50 konwencji

z

Lugano).

Wykonanie

przedstawionego

aktu

notarialnego

w

Polsce,

sporządzonego przez notariusza niemieckiego, nie sprzeciwiało się, zdaniem Sądu

Okręgowego, porządkowi publicznemu obowiązującemu w Polsce. Nie stanowiło

przeszkody uznania wykonalności niemieckiego aktu notarialnego to, że w akcie

tym brak było określenia terminu, w ciągu którego wierzyciel może wystąpić o

nadanie klauzuli wykonalności (art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Zażalenie uczestników postępowania (dłużników z akt notarialnego) zostało

oddalone jako nieuzasadnione. Sąd Apelacyjny uznał, że wystąpiły wymagane

przesłanki uznania wykonalności aktu notarialnego z dnia 29 marca 2002 r.,

przewidziane w art. 31 i n. konwencji w Lugano. Brak w tym akcie niektórych

elementów przewidzianych w art. 777 § 4-5 k.p.c. nie powoduje, wbrew sugestii

skarżących, tego, że dokument ten nie odpowiada wymaganiom art. 50 konwencji

w Lugano. Akt notarialny jako tytuł egzekucyjny jest bowiem wykonalny w państwie,

w którym został sporządzony, a wykonalność tego aktu w Polsce nie naruszałoby

polskiego porządku prawnego.

W skardze kasacyjnej uczestników postępowania podnoszono zarzuty

naruszenia art. 777 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c., art. 386 § 6 k.p.c. i art. 50 konwencji

w Lugano .Skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości

i przekazanie

sprawy

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania,

ewentualnie – zmianę tego postanowienia i oddalenie wniosku wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje :

Zarzut naruszenia art. 386 § 6 k.p.c., podnoszony już wcześniej w zażaleniu,

jest nieuzasadniony. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2009 r. Sąd Apelacyjny

uchylił postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 7 września 2009 r. i stwierdził m. in.

to, że Sąd pierwszej instancji „dokonana oceny zasadności wniosku o stwierdzenie

wykonalności (…) aktu notarialnego, sporządzonego przez niemieckiego notariusza

(…) z porządkiem publicznym państwa wykonania” (k. 48-53 akt). Sąd Apelacyjny

w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia trafnie zauważył, że z pierwszego

postanowienia tego Sądu nie wynika jednak to, że uwzględnienie wniosku

uzależnione było od ustalenia, czy niemiecki akt notarialny spełnia „wszelkie cechy

ustanowione w art. 777 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c.”. Okoliczności te miały znaczenie jedynie

przy

ogólnej

ocenie,

czy

wykonania

niemieckiego,

notarialnego

tytułu

egzekucyjnego byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym RP.

Złożony przez wnioskodawcę

wniosek o

stwierdzenie

wykonalności

notarialnego tytułu egzekucyjnego z dnia 2 marca 2002 r. powinien być oceniany

z punktu widzenia postanowień konwencji z Lugano a nie – postanowień

rozporządzenia Rady Europy (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r.

o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych

i handlowych(Dz. Urz. WE 2001 L.12 /1 ze zm.). W art. 27 pkt 1 konwencji

przewidziano możliwość odmowy uznania orzeczenia m.in. wówczas, gdy uznanie

takie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym państwa, w którym wystąpiono

o uznanie. Przesłanki stwierdzania wykonywania dokumentów urzędowych (w tym

aktów notarialnych stanowiących tytuł egzekucyjny) przewidziano w art. 50

konwencji z Lugano. Chodzi o dokumenty urzędowe wykonalne w państwie ich

sporządzenia. Dokumenty takie powinny spełnić warunki wymagane do uznania ich

za posiadające moc dowodową w państwie, w którym zostały sporządzone (cecha

autentyczności dokumentu), wykonanie tego dokumentu (tytułu egzekucyjnego) nie

byłoby sprzeczne z porządkiem prawnym państwa wykonania.

Sporządzony w dniu 29 marca 2002 r. w B. akt notarialny zawierający tytuł

egzekucyjny podlega niewątpliwie wykonaniu w Republice Federalnej Niemiec.

Taka postać tytułu egzekucyjnego (die Zwangsvollsreckung) została przewidziana

w niemieckim kodeksie postępowania cywilnego (art. 794 pkt 5 ZPO; przepis ten

zalicza do tytułów wykonawczych m.in. akt notarialny, gdy spełnia on wymagania

bliżej wskazane w tym przepisie). Sąd Apelacyjny trafnie stwierdził, że akt

notarialny z dnia 29 marca 2002 r. – w świetle ustaleń faktycznych – należy uznać

za autentyczny i podlega on (jako tytuł egzekucyjny) wykonaniu w Republice

Federalnej Niemiec (k. 47 i n. akt).

Uczestnicy postępowania skardze kasacyjnej koncentrują się na wykazaniu

tego, że wykonanie wspomnianego, notarialnego tytułu egzekucyjnego naruszałoby

porządek publiczny państwa wykonania, starając się jednocześnie wskazać na

zasadnicze różnice konstrukcyjne tego tytułu i notarialnego tytułu egzekucyjnego

przewidzianego w przepisach art. 777 § 1 pkt 4 i 5 k.p.c. Tymczasem akcentowane

przez uczestników postępowania różnice konstrukcyjne niemieckiego, notarialnego

tytułu egzekucyjnego oraz przewidziane w przepisach k.p.c. nie oznaczają tego, że

wykonanie w Polsce niemieckiego aktu notarialnego byłoby sprzeczne z polskim

porządkiem publicznym. Chodzi tu bowiem o instytucję prawa procesowego znaną

obu porządkom prawnym, mającą podobne funkcje prawne, tj. umożliwienie

wierzycielowi odpowiednio szybsze uzyskanie tytułu egzekucyjnego w razie

niewykonania zobowiązania objętego takim tytułem. Trafnie też stwierdził Sąd

Apelacyjny, że w świetle prawa polskiego dłużnicy objęci kwestionowanym tytułem

zachowują możliwość obrony swych praw zgodnie z przepisami k.p.c. Zarzut

naruszenia art. 50 konwencji w Lugano uznać należy zatem za nieuzasadniony.

Z przestawionych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną

(art. 39814 k.p.c.).