Supreme Court quashes civil judgment for failure to evaluate evidence independently from prior eviction case.

Sygn. akt V CK 215/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 18 lutego 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

Protokolant Piotr Malczewski

w sprawie z powództwa G. T.

przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko Własnościowej […]

o wydanie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 18 lutego 2004 r.,

kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w O.

z dnia 11 września 2002 r.,

uchyla

zaskarżony

wyrok

i

sprawę

przekazuje

Sądowi

Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach procesu za instancję kasacyjną.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w O. zmienił wyrok Sądu

Rejonowego w O. z dnia 12 lutego 2002 r i oddalił powództwo G. T. domagającej

się wydania jej przez Spółdzielnię Mieszkaniową […] lokalu użytkowego

położonego w O. przy ul. G.17. Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska Sądu

pierwszej instancji, że powódka jest najemcą przedmiotowego lokalu i uznał, że

umowę najmu powódka podpisała w imieniu męża A. T. jako jego pełnomocnik

w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wskazał, że taka

interpretacja umowy z dnia 4 marca 1994 roku wynika z rozważań Sądu

Okręgowego w O. Sądu Gospodarczego w sprawie VI GC …/99, w której

prawomocnie orzeczono eksmisję A. T. z w/w lokalu użytkowego, oraz z zeznań

świadka o nazwisku D.i oświadczeń A. T. złożonych w sprawie VI GC …/99.

Zdaniem Sądu Okręgowego inna ocena nie wynika z zaświadczenia o wpisie

powódki do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 1 lipca 2000 r.

W kasacji powódka zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie art. 6, 65 §

1, 99 § 2, 222 § 1 i art. 690 k.c., oraz art. 233 § 1, 328 § 2 i 385 k.p.c. a także § 1

Protokołu nr 1 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i wnosiła o uchylenie

tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego

rozpoznania, względnie orzeczenie co do istoty i nakazanie pozwanej wydania

powódce oznaczonego lokalu użytkowego.

Sąd Najwyższy uznał, że kasacja zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek

nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są zasadne.

W rozpoznawanej sprawie istotna była kwestia, czy powódka jest najemcą

lokalu użytkowego położonego w O. ul. G. 17. W tej kwestii powódka powołała się

na umowę z dnia 4 marca 1993 r., w której wpisana została obok A. T. jako

najemca oraz na okoliczność, niezakwestionowaną przez pozwaną, że podpisała

ona umowę, a ponadto, na pisma pozwanej i faktury kierowane przez pozwaną do

powódki. Sąd Rejonowy oddalił wnioski powódki o dopuszczenie dowodów ze

wskazanych pism, faktur i dowodów wpłat ponieważ uznał, że z samej treści

umowy najmu wynika, iż powódka była stroną najmującą. Zarzut strony pozwanej,

że powódka występowała w umowie w charakterze pełnomocnika swojego męża

Sąd Rejonowy uznał za bezzasadny w sytuacji gdy – zdaniem Sądu – uzasadnienie

wyroku w sprawie VI GC …/99 wyrażające takie stanowisko nie stanowiło dowodu

w sprawie niniejszej ani nie wywoływało stanu powagi rzeczy osądzonej wobec

powódki i to tym bardziej, że w tamtej sprawie na pewnym jej etapie pozwana

Spółdzielnia przyznała, iż powódka także była najemcą przedmiotowego lokalu, a

przesłuchani w tamtej sprawie G. T. i A. T. zeznali, że najemcą była G. T.

Na potwierdzenie stanowiska powódki służyć mogły też zeznania świadka D. w

sprawie I C …/01 Sądu Rejonowego w O.; argument, że w 1994 roku powódka nie

prowadziła działalności gospodarczej nie mógł być przesądzający dla przyjęcia, że

powódka nie była stroną najmującą w umowie z dnia 4.III.1994 roku i że nie

powinna być także pozwana w sprawie o eksmisję jeżeli zamiarem pozwanej

Spółdzielni było odzyskanie lokalu bez jakichkolwiek najemców a nie tylko

usunięcie A. T. Sąd Okręgowy zmieniając wyrok Sądu Rejonowego oparł swoje

rozstrzygnięcie na ocenie wyrażonej w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w

O. z dnia 27 kwietnia 2000 r., VI GC ../99, a ponadto, powołał się na zeznania

świadka D. przesłuchanej w sprawie VI GC …/99 i na oświadczenia A. T. złożone w

tej sprawie.

Jak z powyższego wynika, żaden z Sądów orzekających w niniejszej sprawie

nie przeprowadzał bezpośrednich dowodów ze świadków ani z zeznań stron

a jedynie w różnym zakresie i z różnym skutkiem opierał się na fragmentach

postępowań dowodowych przeprowadzonych w innych sprawach. Tymczasem,

w żadnej z tych innych spraw przedmiotem rozstrzygnięć nie była kwestia istnienia

stosunku najmu pomiędzy pozwaną Spółdzielnią i powódką i w żadnej z tych spraw

nie zostało wydane orzeczenie, które miałoby charakter prejudycjalny dla sprawy

niniejszej. Niedopozwanie G. T. w sprawie VI GC …/99 nie oznaczało, że zostało

rozstrzygnięte, iż powódka nie jest najemcą (art. 365 k.p.c.). Powódka nie była

stroną tamtego postępowania, orzeczenie, które w nim zapadło przesądzało

kwestię braku uprawnień jedynie A. T. do dalszego korzystania z lokalu pozwanej.

Pisemne uzasadnienie w/w orzeczenia w części odnoszącej się do G. T. nie miało

mocy dokumentu urzędowego (art. 244 § 1 k.p.c.), ponieważ wykraczało poza

przedmiot tamtego sporu. Toczące się poprzednio postępowania o eksmisję oraz o

ochronę naruszonego posiadania, w których Sądy podjęły wątek praw G. T. do

lokalu użytkowego będącego przedmiotem umowy najmu z dnia 4 marca 1994 r.,

mogły stanowić dla stron źródło argumentów na rzecz uzasadnienia stanowisk w

sprawie niniejszej i powoływania dowodów na ich poparcie. Obowiązkiem Sądów

orzekających w niniejszej sprawie było rozważenie tych argumentów i dokonanie

oceny dowodów według reguł przewidzianych w art. 233 § 1 k.p.c., a następnie,

przedstawienie na piśmie argumentów na rzecz dania wiary określonym dowodom i

odmowy wiarygodności dowodom innym (art. 328 § 2 k.p.c.). Nie byłoby

wykluczone wyrażenie przez Sądy poglądu zbieżnego z przedstawionym wcześniej

w sprawie VI GC ../99, ale niedopuszczalne było przyjęcie za własny „cudzego”

poglądu z powołaniem się na wybiórczy fragment materiału dowodowego

odpowiadający z góry przyjętemu założeniu.

Zaskarżony

wyrok

dotknięty

jest

uchybieniem

w

postaci

braku

wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, na który powoływały się

strony oraz nienależytej oceny mocy dowodowej oraz wiarygodności tego

materiału,

a

ponadto

–

brakiem

właściwego

sporządzenia

uzasadnienia.

Usprawiedliwia to zarzuty kasacji co do naruszenia art. 233 § 1 i 328 § 2 k.p.c.

i czyni niezbędnym uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi

Okręgowemu w O. do ponownego rozpoznania (art. 39312 k.p.c.). Sprawia

jednocześnie, że pozostałe zarzuty kasacji, odnoszące się do prawa materialnego,

muszą być uznane za przedwczesne i nie poddające się aktualnie osądowi Sądu

Najwyższego.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.