Supreme Court reversed disciplinary court, finding a judge's failure to declare assets a serious breach of dignity.

WYROK Z DNIA 9 MARCA 2006 R.

SNO 4/06

Przewodniczący: sędzia SN Antoni Kapłon (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Herbert Szurgacz.

S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y na rozprawie z udziałem

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego sędziego Sądu Okręgowego oraz protokolanta

po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2006 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku

z odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego od wyroku Sądu Apelacyjnego 

Sądu Dyscyplinarnego z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt (...)

1. z m i e n i ł zaskarżony w y r o k w ten sposób, że przyjmując iż przypisane

obwinionemu przewinienie dyscyplinarne nie stanowi przypadku mniejszej

wagi i na podstawie art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył obwinionemu sędziemu

Sądu Rejonowego karę dyscyplinarną upomnienia,

2. kosztami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.

Uzasadnienie

Sędzia Sądu Rejonowego obwiniony został o to, że „wbrew obowiązkowi

wynikającemu z art. 15 § 2 w zw. z art. 87 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo

o ustroju sądów powszechnych, będąc referendarzem sądowym w Sądzie Rejonowym,

w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 9 lutego 2004 r. sporządzonym za rok

2003, nie wykazał posiadanych zasobów finansowych na kwotę stu pięćdziesięciu

pięciu tysięcy złotych, czym rażąco uchybił godności sędziego, tj. o popełnienie

przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo

o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, ze zm.).

Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn.

akt (...) uznał obwinionego sędziego Sądu Rejonowego za winnego popełnienia czynu

zarzucanego we wniosku o ukaranie przyjmując, że swoim zachowaniem uchybił on

godności urzędu sędziego, tj. przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 i 2 u.s.p., i

ustalając, że stanowi on przypadek mniejszej wagi, na podstawie art. 109 § 5 u.s.p.

odstąpił od wymierzenia kary.

Wyrok ten został zaskarżony odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego,

w którym zarzucono:

„1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający

wpływ na jego treść i polegający na bezzasadnym ustaleniu, że obwiniony dopuścił się

przypisanego przewinienia dyscyplinarnego nieumyślnie, przyjęciu, że swoim

zachowaniem obwiniony nie uchybił godności urzędu sędziego w sposób rażący, a w

konsekwencji przyjęcie, że czyn obwinionego stanowi przewinienie dyscyplinarne

mniejszej wagi;

2. rażącą niewspółmierność kary poprzez bezzasadne odstąpienie od

wymierzenia obwinionemu kary”.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o „zmianę wyroku przez

wyeliminowanie ustalenia, że przewinienie dyscyplinarne obwinionego stanowi

przypadek mniejszej wagi, ustalenie, że obwiniony swoim zachowaniem rażąco

uchybił godności urzędu sędziego i na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. wymierzenie

obwinionemu kary nagany”.

W motywach swego środka odwoławczego jego autorka, rozwijając postawione

zarzuty, wywiodła, m.in., że nie da się zaakceptować stanowiska Sądu Apelacyjnego –

Sądu Dyscyplinarnego, że przewinienie dyscyplinarne obwinionego stanowi

przypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 109 § 5 u.s.p. Zdaniem skarżącej

szkodliwość przewinienia obwinionego jest dla wymiaru sprawiedliwości znaczna.

Nierzetelność w sporządzeniu oświadczeń o stanie majątkowym, szczególnie w

przypadku sędziów, w sposób oczywisty i jednoznaczny podważa zaufanie do

wymiaru sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

Odwołanie jest w części zasadne.

Na wstępie godzi się zauważyć, że przyjęcie przez Sąd Apelacyjny – Sąd

Dyscyplinarny, iż czyn zarzucany obwinionemu stanowi przypadek mniejszej wagi, to

kwestia oceny prawnej a nie faktycznej. Sfera faktu w sprawie niniejszej nie budzi

bowiem wątpliwości. Lektura motywów wyrokowych tego Sądu daje podstawę do

konstatacji, że o przypadku mniejszej wagi przesądziły takie okoliczności jak

niewielka szkodliwość czynu dla służby i niewielki – jak to sąd określił – stopień

przewinienia w sytuacji, gdy zamiarem obwinionego nie było ukrycie posiadanych

środków pieniężnych, a nadto działał on nieumyślnie.

Nie kwestionując tychże ustaleń, mając wszakże na uwadze całokształt

okoliczności wynikających z analizy materiału dowodowego sprawy, wskazanego

wyżej stanowiska Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego nie można

zaakceptować.

Przepis art. 109 § 5 u.s.p. wprowadza pojęcie przewinienia dyscyplinarnego

mniejszej wagi, jednakże nie definiuje tego pojęcia. Takiej definicji nie zawiera także

prawo karne materialne. W orzecznictwie przeważa pogląd, ze o zakwalifikowaniu

zachowania jako przypadek mniejszej wagi decydują przedmiotowe i podmiotowe

znamiona czynu (zob. OSNKW 1997, z. 3–4, poz. 27).

Przechodząc na grunt przewinień dyscyplinarnych, to niewątpliwie istotnym

kryterium oceny czy omawiany przypadek ma miejsce, jest niewielki stopień

szkodliwości społecznej czynu dla służby sędziowskiej oraz niewielki stopień

zawinienia (zob. Komentarz do Prawa o ustroju sądów powszechnych... pod redakcją

Jacka Gudowskiego, Warszawa 2002, teza 9 i 10 do art. 109 § 5 , s. 336).

Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy, to zaaprobować trzeba pogląd autorki

odwołania zaprezentowany w motywach jej środka odwoławczego, że nierzetelność w

sporządzeniu oświadczeń o stanie majątkowym wszystkich zobowiązanych do tego

ustawowo osób pełniących funkcje publiczne wywołuje bardzo negatywny odbiór

społeczny. Co się zaś tyczy sędziów, to tego rodzaju sytuacje w sposób zdecydowany

podważają zaufanie do wymiaru sprawiedliwości.

Oceniając czyn przypisany obwinionemu sędziemu Sądu Rejonowego, to

szczególnie należy wyeksponować wysokość kwoty, której nie wykazał w

oświadczeniu o stanie majątkowym, a mianowicie 155.000,00 złotych. Zważywszy jak

znaczną część majątku obwinionego owa kwota stanowi, to społeczna szkodliwość

niewykazania tak dużej sumy zasobów pieniężnych musi być oceniona jako znaczna.

Tym samym przewinienie dyscyplinarne przypisane obwinionemu nie może być

uznane za przypadek mniejszej wagi.

To z kolei z mocy prawa eliminuje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary

statuowaną w art. 109 § 5 u.s.p. – in fine.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny mając na względzie (poza już wspomnianą

znaczną społeczną szkodliwością czynu), także okoliczności korzystne dla

obwinionego, jak jego dotąd (poza zdarzeniem będącym przedmiotem postępowania

dyscyplinarnego) nienaganną postawę w służbie i w życiu rodzinnym, nieumyślność

działania, brak jakichkolwiek przesłanek wskazujących na chęć ukrycia zasobów

pieniężnych, wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną upomnienia.

Z tych też względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak na wstępie.