Supreme Court dismisses judge recusal request due to lack of impartiality from judges appointed by the same KRS.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed a request to recuse judges from reviewing a motion for retrial based on an unfair court composition. The defense argued that judges appointed by the same body (KRS) who previously ruled on the unfair composition lacked impartiality. The court rejected this, finding no legal basis for automatic recusal in this specific procedural context.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; The court held that judges appointed by the same body cannot be automatically recused merely because they previously ruled on the composition of the court, as the principle of impartiality does not mandate recusal in this specific procedural scenario.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KO 130/24 POSTANOWIENIE Dnia 8 sierpnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie R.P. w przedmiocie sygnalizacji przez jego obrońcę potrzeby wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II Aka 231/20, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 sierpnia 2025 r. wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego X. Y. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego S.S. od rozpoznania ponowionego wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie IV KO 130/24 sędziego P.K., na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego X.
Y. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego X.1 Y.1 od rozpoznania ponowionego wniosku o wyłączenie sędziego P.K. od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt IV KO 130/24. UZASADNIENIEW dniu 7 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek (sygnalizacja) obrońcy skazanego R.P. wskazujący na potrzebę rozważenia wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II AKa 231/20, a to m.in. w związku z wystąpieniem – zdaniem obrońcy – na etapie postępowania odwoławczego bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wynikającej z udziału w składzie orzekającym Sądu odwoławczego osób powołanych na urząd sędziów tego Sądu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3 – dalej powoływanej jako ustawa o KRS z 2017 r.).Zarządzeniem osoby pełniącej obowiązki Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracami Izby Karnej z dnia 13 listopada 2024 r. sprawa ta, zarejestrowana pod sygn. IV KO 130/24, przydzielona została do rozpoznania sędziemu P.K.Wniosek obrońcy z dnia 24 grudnia 2024 r. o wyłączenie tego sędziego od udziału w sprawie IV KO 130/24 został postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2025 r. (KRI [...]) pozostawiony bez rozpoznania, podobne jak i złożony w tym dniu wniosek o wyłączenie sędziego R.W. od rozpoznania wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie IV KO 130/24, sędziego P.K. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2025 r., KRI [...]).W dniu 16 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął ponowny wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie IV KO 130/24, sędziego P.K.Wniosek ten przydzielony został do rozpoznania sędziemu A.D., która postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2025 r., KRI [...], została wyłączona od rozpoznania wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie sędziego P.K.
Po jej wyłączeniu zarządzeniem z dnia 8 lipca 2025 r. wniosek o wyłączenie sędziego P.K. przydzielony został sędziemu X.1 Y.1W dniu 15 lipca 2025 r. obrońca skazanego R.P. złożył kolejny wniosek o wyłączenie od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego P.K. także sędziego X.1 Y.1Ten z kolei wniosek zarządzeniem z dnia 22 lipca 2025 r. został przydzielony do rozpoznania sędziemu X. Y. Pismem z dnia 1 sierpnia 2025 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego) obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie sędziego X. Y. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego X.1 Y.1 od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego P.K. od udziału w sprawie IV KO 13/24.
Uzasadniając wniosek jego autor odwołał się do trybu powołania tego sędziego, podobnie zresztą jak i sędziów X.1 Y.1 oraz P.K., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r., wskazując przy tym, że przedmiotem wniosku – sygnalizacji potrzeby wznowienia postępowania jest w tej sprawie m.in. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. dotyczący sędziów Sądu Apelacyjnego w Katowicach powołanych na urzędy sędziów tego Sądu w tożsamym trybie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek o wyłączenie sędziego X.
Y. od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego X.1 Y.1 od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego P.K. od udziału w spawie Sądu Najwyższego o sygn. IV KO 130/24, o wznowienie postępowania, jest zasadny.Argumentacja uzasadniająca powyższe stanowisko została już w toku niniejszego postępowania wznowieniowego w sposób klarowny i wyczerpujący zaprezentowana w pisemnych motywach postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2025 r., KRI [...], wyłączającego sędziego A.D. od rozpoznania wniosku o wyłączenie od udziału w tej sprawie sędziego P.K. i ma ona pełne odniesienie również do sędziego X.
Y. Z tych względów Sąd Najwyższy w obecnym składzie, który argumentację zawartą w powołanym postanowieniu w całej rozciągłości podziela, do niej się odwołuje uznając ją za własną, nie widzi konieczności jej w tym miejscu powielania.Dodać jedynie należy, że niniejsza sprawa stanowi wymowny przykład braku jakiejkolwiek refleksji po stronie sędziów powołanych na urzędy sędziów Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r. Dla każdego przecież obiektywnego obserwatora nie może ulegać wątpliwości, że zarówno merytoryczne rozpoznanie samego wniosku (sygnalizacji) potrzeby wznowienia postępowania opartego o uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., które związane jest z udziałem w składzie orzekającym sądu odwoławczego osób powołanych na swoje urzędy w tym samym trybie, a następnie także wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego mających rozstrzygać w danej sprawi czy to co do meritum, czy też incydentalnie, nie powinno być przedmiotem decyzji procesowych podejmowanych przez osoby, które z tożsamego niekonstytucyjnego trybu powołania korzystały.Ich orzekanie w takim przypadku nie tylko uprawnia do powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do zachowania przez nich bezstronności w konkretnej sprawie (iudex suspectus), lecz wręcz powinno skutkować ich wyłączeniem ex lege na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
Sąd Najwyższy wielokrotnie już podkreślał, że ratio legis art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jest czytelne i – w myśl zasady nemo iudex indoneus in propria causa – sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków. Nie chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest stroną procesową, które ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, ale o każdy przypadek, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio (zob. J. Kosonoga (w:) R.
A. Stefański S. Zabłocki (red.), Kodek postepowania karnego. Komentarz do art. 1 – 166, Warszawa 2017, tom I, s. 550). Trudno o bardziej jednoznaczne przykłady tego rodzaju sytuacji niż te, w którym sędzia Sądu Najwyższego powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma oceniać zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z uwagi na udział w składzie orzekającym Sądu drugiej instancji osób powołanych również z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa nie będącej organem tożsamym z tym, który przewidziany jest w art. 187 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a następnie sędziowie mający taki sam status mają orzekać o wyłączeniu innych sędziów Sądu Najwyższego, którzy również przy powołaniu z tego samego trybu skorzystali.Czyż można w takiej sytuacji zakładać, że w oczach bezstronnego obserwatora zachowają oni bezstronność, skoro orzeczenie o wystąpieniu w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci „nienależytej obsady sądu” (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) lub wyłączenie z takich powodów wyznaczonych do orzekania innych sędziów Sądu Najwyższego powołanych z udziałem niekonstytucyjnej KRS, stanowiłoby przecież podważenie statusu ich samych.Uwzględniając powyższe postanowiono ja w części dyspozytywnej postanowienia. [WB][r.g.]