Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KKN 578/00 Generato dall'IA

Supreme Court allows full cassation appeal due to obvious error in sentencing under Polish Criminal Procedure Code.

Numero d'incarto IV KKN 578/00
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland allowed the General Prosecutor's cassation appeal in its entirety against a district court's criminal verdict. The defendant, convicted of drunk driving without a license, had received a fine and a driving ban; the prosecutor sought to overturn the fine portion. The court ruled that the procedural errors identified in the appeal were obvious and sufficient to vacate the entire judgment, regardless of the specific remedy requested by the prosecutor.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 526 § 1 k.p.k.; Art. 523 § 1 k.p.k.; Art. 535 § 3 k.p.k.; Art. 536 k.p.k.; Art. 436 k.p.k.; Art. 518 k.p.k.; Art. 537 § 2 k.p.k. – If the existence of at least one obvious procedural error justifying the revocation of a final judgment is clear, the condition for considering the cassation appeal in its entirety is met, irrespective of the specific subsequent remedy requested by the appellant.

Parole chiave

Generato dall'IA
cassation appeal obvious error full consideration criminal procedure vacating judgment procedural defect subsequent remedy

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 526 § 1 k.p.k.
art. 526 § 1 k.p.k. oraz na podstawach wskazanych w art.
Art. 523 § 1 k.p.k.
oraz na podstawach wskazanych w art. 523 § 1 k.p.k.,
Art. 536 k.p.k.
zostały w skardze podane, a które – w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.) – rozważane są przez sąd kasacyjny.
Art. 535 § 3 k.p.k.
przepisem art. 535 § 3 k.p.k. warunek uwzględnienia kasacji w całości wobec jej oczywistej zasadności jest spełniony.
Art. 436 k.p.k.
ocena co do zaistnienia przynajmniej jednego uchybienia (art. 436 w zw.
Art. 518 k.p.k.
art. 518 k.p.k.), jako powodującego konieczność wzruszenia prawomocnego wyroku w nie mniejszym niż oznaczony w skardze zakresie zaskarżenia
Art. 537 § 2 k.p.k.
następczych (art. 537 § 2 k.p.k.), których znaczenie jest wtórne wobec zasadniczego rozstrzygnięcia kasacyjnego.
Art. 87 § 1 k.w.
– oskarżonego z art. 87 § 1 k.w., art.
Art. 94 § 1 k.w.
k.w., art. 94 § 1 k.w. w zw.
Art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
94 § 1 k.w. w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 i art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20
Art. 87 § 1 w zw. z art. 9 § 1 k.w.
- art. 87 § 1 w zw. z art. 9 § 1 k.w., polegające na orzeczeniu wobec
Art. 87 § 3 k.w.
– oskarżonego z art. 87 § 1 k.w., art.
Art. 29 § 3 k.w.
mechanicznych na okres 3 lat, a na podstawie art. 29 § 3 k.w. nałożył nań
Art. 55a § 1 k.p.s.w.
Spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. w trybie art. 55a § 1

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
II KKN 142/98, OSNKW 2001, z. 1-2, poz. 12
r., II KKN 142/98, OSNKW 2001, z. 1-2, poz. 12).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

WYROK Z DNIA 26 STYCZNIA 2001 R.

IV KKN 578/00

Oczywistą zasadność kasacji wiązać należy przede wszystkim z oceną trafności uchybień, jakie, stosownie do obowiązku wynikającego z treści

art. 526 § 1 k.p.k. oraz na podstawach wskazanych w art. 523 § 1 k.p.k.,

zostały w skardze podane, a które – w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.) – rozważane są przez sąd kasacyjny. Jeśli

ocena co do zaistnienia przynajmniej jednego uchybienia (art. 436 w zw. z

art. 518 k.p.k.), jako powodującego konieczność wzruszenia prawomocnego wyroku w nie mniejszym niż oznaczony w skardze zakresie zaskarżenia

i zgodnie ze wskazanym w niej (na korzyść) kierunkiem, nie nasuwa żadnych wątpliwości i zastrzeżeń, których wyjaśnieniu służy przeprowadzenie

w tej kwestii rozważań w toku kontrakdyktoryjnej rozprawy, to określony

przepisem art. 535 § 3 k.p.k. warunek uwzględnienia kasacji w całości wobec jej oczywistej zasadności jest spełniony.

Przewodniczący: sędzia SN J. Musioł.

Sędziowie SN: D. Rysińska (sprawozdawca), J. Szewczyk.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2001 r. sprawy

Jana B. – w trybie art. 535 § 3 k.p.k. – oskarżonego z art. 87 § 1 k.w., art.

94 § 1 k.w. w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 i art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20

czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, z powodu kasacji, wniesionej

przez Prokuratora Generalnego na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu

Rejonowego w K. z dnia 8 marca 2000 r.

uchylił

zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i

sprawę w tym zakresie przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K.

UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu sprawy Jana B., przekazanej przez Kolegium do

Spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w K. w trybie art. 55a § 1

k.p.s.w., Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia 8 marca 2000 r. uznał oskarżonego za winnego tego, że: „w dniu 10 listopada 1999 r. około godz. 1210

w miejscowości J., będąc w stanie nietrzeźwości, przy stwierdzonej zawartości 2,34 o/oo alkoholu w wydychanym powietrzu, kierował samochodem

osobowym marki «Polonez», a nadto nie posiadał wymaganych uprawnień

do kierowania pojazdami (prawa jazdy)” i kwalifikując ten czyn z art. 87 § 1

k.w., art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 1 i art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy

z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – na podstawie art.

87 § 1 w zw. z art. 9 § 1 k.w. skazał oskarżonego na karę 10 dni aresztu.

Na podstawie art. 87 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 1 k.w. wymierzył oskarżonemu karę grzywny w kwocie 1 000 zł. Ponadto, na podstawie art. 87 § 3

k.w., orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres 3 lat, a na podstawie art. 29 § 3 k.w. nałożył nań

obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów

właściwemu Urzędowi Komunikacyjnemu.

Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się.

Od tego prawomocnego wyroku kasację wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok na korzyść Jana B. w części dotyczącej orzeczenia

kary grzywny oraz nałożenia na oskarżonego obowiązku zwrotu dokumen-

tu uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych, skarżący

zarzucił rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 87 § 1 w zw. z art. 9 § 1 k.w., polegające na orzeczeniu wobec

oskarżonego sprzecznie z dyspozycją tych przepisów kary grzywny obok aresztu,

- art. 29 § 3 zd. 2 k.w. polegające na zobowiązaniu oskarżonego do zwrotu do Wydziału Komunikacji prawa jazdy, mimo że w dacie zdarzenia

tego dokumentu nie miał.

Biorąc powyższe za podstawę, autor kasacji wnosił o uchylenie opisywanego wyroku w zaskarżonej części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest oczywiście zasadna. Podniesione w niej zarzuty obrazy

prawa materialnego są w pełni trafne i należało je w całości podzielić.

Wymierzając Janowi B. karę za wykroczenie kwalifikowane z art. 87

§ 1 k.w. i art. 94 § 1 k.w., Sąd Rejonowy zastosował przepis art. 9 § 1 k.w.,

który w wypadku skazywania za czyn wypełniający znamiona wykroczeń

określonych w dwóch przepisach ustawy nakazuje stosowanie przepisu

surowszego. W niniejszej sprawie przepisem tym był niewątpliwie art. 87

§ 1 k.w., gdyż jego sankcja przewiduje karę aresztu albo grzywny w oznaczonej minimalnej wysokości, podczas gdy w sankcji art. 94 § 1 k.w. znalazło się jedynie zagrożenie karą grzywny. Stosując przytaczany przepis art.

87 § 1 k.w., Sąd Rejonowy obraził jednak ten przepis, gdyż na jego podstawie wymierzył dwie kary, tj. karę aresztu i karę grzywny w sytuacji, gdy

zagrożenie tymi karami – jak już wspomniano – zostało określone alternatywnie. Wobec tego, wymierzenie obu tych kar obok siebie, zamiast tylko

jednej z nich, było w oczywisty sposób niedopuszczalne. Przyznając zatem

skarżącemu rację, iż doszło do rażącego uchybienia wskazanej normy, na

marginesie jedynie zauważyć należało w tym miejscu, iż nietrafne było po-

łożenie w skardze akcentu na niedopuszczalność wymierzenia tylko kary

grzywny obok kary aresztu, na co zdaje się wskazywać zestawienie prezentowanego w części wstępnej kasacji zakresu zaskarżenia wyroku (co

do grzywny) z treścią postawionego wniosku końcowego o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, innego uzasadnienia bowiem w złożonej skardze

nie przedstawiono. Treść faktycznie postawionego zarzutu obrazy przepisu

prawa materialnego przesądza jednak zarówno ocenę co do rzeczywistego

zakresu wniesionej skargi (co do kary), jak i ocenę oczywistej zasadności

tegoż zarzutu, co wywiedziono powyżej.

Zgodzić się także należało z autorem kasacji, iż w zaskarżonym

orzeczeniu Sąd Rejonowy obraził również przepis art. 29 § 3 zd. 2 k.w.,

przewidujący nałożenie na osobę skazaną obowiązku zwrotu dokumentu

uprawniającego do prowadzenia pojazdu. Nałożenie tego obowiązku nie

miało żadnej racji bytu, skoro z przyjętego zaskarżonym wyrokiem ustalenia, odpowiadającego kwalifikacji prawnej z art. 94 § 1 k.w., wynikało, że

Jan B. w dacie zdarzenia nie miał uprawnień do prowadzenia pojazdów

mechanicznych, i nie miał dokumentu w postaci prawa jazdy.

Wskazane uchybienia miały charakter rażący, zaś naruszenie podanych przepisów prawa – istotny wpływ na treść opisywanych rozstrzygnięć

zaskarżonego wyroku.

W związku z podzieleniem – wobec ich oczywistej zasadności – podniesionych w kasacji zarzutów obrazy prawa materialnego, Sąd Najwyższy

uwzględnił wniosek Prokuratora Generalnego o uchylenie zaskarżonego

wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze (art. 447 § 2 w zw. z art.

518 k.p.k.). Jednocześnie jednak Sąd Najwyższy uznał za konieczne nie

tylko uchylenie zaskarżonego wyroku, ale i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Wydanie przez Sąd Najwyższy

orzeczenia, polegającego na „skasowaniu” kary grzywny, jak o to zdaje się

wnioskować skarżący, nie jest możliwe, gdyż orzeczenie takie byłoby w

istocie rozstrzygnięciem reformatoryjnym, do jakiego sąd kasacyjny uprawniony jest jedynie w wyjątkowych, określonych przepisem art. 537 § 2

k.p.k., wypadkach, które nie dotyczą omawianej sytuacji. Sedno sprawy w

omawianym zakresie nie sprowadza się do automatycznego uchylenia nie

mającego podstaw prawnych orzeczenia, ani też do wydania któregoś z

następczych orzeczeń, o których mowa w drugiej części przepisu art. 537

§ 2 k.p.k. (orzeczenia umarzającego lub uniewinniającego), lecz w istocie

do rozstrzygnięcia, która z kar, tj. kara aresztu, czy kara grzywny, powinna

być oskarżonemu wymierzona. Skoro, nie bacząc na alternatywność sankcji przewidzianych w art. 87 § 1 k.w., sąd orzekający wymierzył obie przewidziane w nim kary, a treść wyroku nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, którą z tych kar wymierzył „niepotrzebnie”, to uchylenie przez Sąd

Najwyższy jednej z nich przesądzałoby o zasadności wymierzenia drugiej.

Do czynienia zaś takich ocen sąd kasacyjny nie jest uprawniony, gdyż

kwestia wymiaru kary (doboru jej rodzaju) leży wyłącznie w gestii sądu

pierwszej lub drugiej instancji. Temu właśnie celowi służy przekazanie

sprawy w opisywanym zakresie do ponownego rozpoznania, czemu na

przeszkodzie nie może stać podnoszony w kasacji fakt, iż po wykonaniu

obu wymierzonych Janowi B. kar, na mocy zarządzenia Przewodniczącego

Wydziału zwrócono oskarżonemu uiszczoną grzywnę (art. 529 i 538 § 1

k.p.k.).

Na koniec rozstrzygnąć należało, czy fakt, iż wprawdzie podzielono w

całości zarówno podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty obrazy przepisu

prawa materialnego, jak i zasadniczy jej wniosek o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, natomiast uznano ponadto za konieczne – szerzej niż o

to wnioskowano w kasacji – wydanie orzeczenia następczego o skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania, pozwala na uznanie wniesionej

kasacji za „oczywiście zasadną”, zaś rozstrzygnięcie o niej, jako spełniające wymóg „uwzględnienia w całości” w rozumieniu art. 535 § 3 k.p.k. W

związku z powyższym, zdaniem Sądu Najwyższego stwierdzić należało, iż

wniesiona kasacja nie traci przymiotu oczywistej zasadności przez sam fakt

jedynie częściowego niepodzielenia przez sąd kasacyjny złożonego w niej

wniosku, gdy podniesione w tej kasacji, istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia, zarzuty zostały w całości uwzględnione, co spowodowało wzruszenie prawomocnego wyroku w granicach, w jakich skarżący się tego domagał. Oczywistą zasadność kasacji wiązać należy przede wszystkim z

oceną trafności uchybień, jakie, stosownie do obowiązku wynikającego z

treści art. 526 § 1 k.p.k. oraz na podstawach wskazanych w art. 523 § 1

k.p.k., zostały w skardze podane, a które – w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.) – rozważane są przez sąd kasacyjny.

Jeśli ocena co do zaistnienia przynajmniej jednego uchybienia (art. 436 w

zw. z art. 518 k.p.k.), jako powodującego konieczność wzruszenia prawomocnego wyroku w nie mniejszym niż oznaczony w skardze zakresie zaskarżenia i zgodnie ze wskazanym w niej (na korzyść) kierunkiem, nie nasuwa żadnych wątpliwości i zastrzeżeń, których wyjaśnieniu służy przeprowadzenie w tej kwestii rozważań w toku kontrakdyktoryjnej rozprawy, to

określony przepisem art. 535 § 3 k.p.k. warunek uwzględnienia kasacji w

całości wobec jej oczywistej zasadności jest spełniony. Rozstrzygnięcie,

czy spełnienie tego warunku następuje również wówczas, gdy do wzruszenia prawomocnego wyroku dochodzi nie w wyniku podzielenia podanego w

skardze uchybienia, lecz w wyniku zauważenia przez Sąd Najwyższy z

urzędu takiego uchybienia, do którego kontroli jest zobowiązany niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 in fine k.p.k.),

leży poza zakresem rozważań czynionych na użytek niniejszej sprawy.

Nadmienić jedynie trzeba, iż wydaje się, że oczekiwany przez skarżącego

skutek w postaci wzruszenia prawomocnego orzeczenia nie może być

uznany w tej mierze za element decydujący, i to nie tyle z powodu trudności interpretacyjnych, wynikających z powiązania w art. 535 § 3 k.p.k. kwe-

stii uwzględnienia „w całości” wniesionej kasacji z jej „zasadnością”, ile z tej

przyczyny, że każdorazowo rozważenia wymagało by, czy rozstrzygnięcie

o zaistnieniu niedostrzeżonego przez strony uchybienia spełniałoby warunek „oczywistości”, niezbędnej do rozstrzygnięcia tej kwestii na posiedzeniu bez ich udziału.

W każdym jednak wypadku, wydaje się nie ulegać wątpliwości, że

„oczywista zasadność” wniesionej kasacji, powodująca jej „uwzględnienie

w całości”, odnosi się do oceny uchybień skutkujących samym wzruszeniem orzeczenia, nie zaś do oceny prawidłowości jej wniosku końcowego.

Nie ma zatem znaczenia, o wydanie jakiego orzeczenia następczego wnosił skarżący na wypadek uwzględnienia przez sąd kasacyjny zasadniczego

wniosku skargi o uchylenie zaskarżonego wyroku. Zauważyć wszak należało, iż istotą orzeczenia kasacyjnego, w wypadku uznania wniesionej kasacji za zasadną, jest wzruszenie prawomocnego orzeczenia. Dopiero po

„skasowaniu” (uchyleniu) wyroku możliwe jest podjęcie jednego z orzeczeń

następczych (art. 537 § 2 k.p.k.), których znaczenie jest wtórne wobec zasadniczego rozstrzygnięcia kasacyjnego. Występujące w praktyce przyczyny, dla których rozstrzygnięcia następcze sądu kasacyjnego „rozmijają się”

z prezentowanymi w skargach wnioskami końcowymi (których przytoczenie

nie należy nawet do formalnych wymogów kasacji – por. art. 526 § 1

k.p.k.), są różne i nie sposób ich wszystkich wymienić. Dość choćby przypomnieć, iż w kasacjach wnoszonych przed wejściem w życie kodeksu postępowania karnego z 1997 r. skarżący mogli się domagać wydania przez

sąd kasacyjny reformatoryjnego orzeczenia następczego zgodnie z regułami art. 473a § 2 d.k.p.k., w obecnym zaś stanie prawnym wydanie takiego

orzeczenia zostało ściśle ograniczone (art. 537 k.p.k.). Nie oznacza to, iżby

wadliwa, z obecnego punktu widzenia, konstrukcja wniosku miała przesądzać o niemożności uwzględnienia kasacji „w całości” jako „oczywiście zasadnej” (na tym tle por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2000

r., II KKN 142/98, OSNKW 2001, z. 1-2, poz. 12). Za przeszkodę taką trudno więc również uznać skonstruowanie błędnego wniosku końcowego już

na gruncie obecnie obowiązujących przepisów prawa. Sam charakter postępowania kasacyjnego, który oddaje specyfika wydawanych w jego toku

orzeczeń, nakazuje – przy ocenie omawianej tu przesłanki stosowania art.

535 § 3 k.p.k. – położenie nacisku na analizę słuszności wniosku zasadniczego rozpatrywanej skargi w powiązaniu z oceną postawionych w niej zarzutów. Rzecz tylko w tym, by owe zasadnicze rozstrzygnięcie kasacyjne w

całości obejmowało (uwzględniało) wniesiony środek w jego granicach, tj.,

by w całości (a nie tylko w części) dotyczyło oznaczonego w nim zakresu

zaskarżenia oraz aby było zgodne z jego (oznaczonym na korzyść) kierunkiem.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy uznał, iż w niniejszej

sprawie spełnione zostały przesłanki uwzględnienia kasacji w całości wobec jej oczywistej zasadności, gdyż w granicach wniesionej skargi zaistniała konieczność wzruszenia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w

następstwie uznania, iż podniesione w kasacji zarzuty są w pełni trafne, a

wskazane w niej uchybienia zaskarżonego wyroku mają jednoznaczny charakter.