Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KKN 273/01 Generato dall'IA

Supreme Court partially quashes acquittal due to unclear appellate court findings on key factual issue regarding police officer's firearm authorization decisions.

Numero d'incarto IV KKN 273/01
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially quashed the acquittal of a former police chief, Z. K., regarding his unauthorized issuance of firearm permits. The prosecution argued that the lower appellate court failed to definitively rule on whether the Chief of Police had granted consent for the specific permits in question. The court held that the appellate court's conditional language regarding the first-instance findings constituted a failure to make necessary factual determinations, necessitating a remand for a clear ruling on this critical element.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 231 § 1 k.k.; Art. 231 § 2 k.k.: The Supreme Court established that an appellate court must explicitly determine whether the first instance made erroneous factual findings regarding key elements of the crime, rather than using conditional language that leaves the legal assessment dependent on unverified assumptions.

Parole chiave

Generato dall'IA
unauthorized firearm permits police officer misconduct appellate court remand factual findings error conditional legal reasoning public safety regulation criminal liability vs disciplinary

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 231 § 1 k.k.
uniewinnionego od zarzutów popełnienia przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k.
Art. 231 § 2 k.k.
to jest o przestępstwo określone w art. 231 § 2 k.k. w zw.
Art. 91 § 1 k.k.
w zw. z art. 91 § 1 k.k.
Art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 roku o broni, amunicji i materiałach wybuchowych
palnej, z naruszeniem dyspozycji art. 5 i 14 ust.
Art. 7 Konstytucji RP
godziło ewentualnie nie tylko w wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP
art. 231 § 1 k.k
uniewinnionego od zarzutów popełnienia przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k.
art. 91 § 1 k.k
w zw. z art. 91 § 1 k.k.
art. 231 § 2 k.k
to jest o przestępstwo określone w art. 231 § 2 k.k.
art. 524 § 3 k.p.k
ex art. 524 § 3 k.p.k.).
art. 7 k.p.k
swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.) lub też, że wyrokując w tym zakresie nie

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
IV KR 213/70
wyrok SN z dnia 17 lutego 1971 r., IV KR 213/70, OSPiKA 1971,

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KKN 273/01

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 grudnia 2002 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący i sprawozdawca)

SSN Wiesław Kozielewicz

SSN Dorota Rysińska

Protokolant Katarzyna Wasilewska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Józefa Gemry

w sprawie Z. K.

uniewinnionego od zarzutów popełnienia przestępstw określonych w art. 231 § 1 k.k.

w zw. z art. 91 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie

w dniu 2 grudnia 2002 r.

kasacji, wniesionej przez Prokuratora Okręgowego w T.

od wyroku Sądu Okręgowego w N.

z dnia 22 lutego 2001 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 23

października 2000 r.,

1) uchyla

zaskarżony

wyrok

w

części

utrzymującej

w

mocy

wyrok

uniewinniający Z. K. od zarzutu popełnienia przestępstwa opisanego w pkt

I aktu oskarżenia i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Okręgowemu w N.;

2) oddala kasację w pozostałej części, obciążając w tej części kosztami

sądowymi postępowania kasacyjnego Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Z. K. został oskarżony o to, że:

1/ w okresie od 29 kwietnia 1993 r. do 28 sierpnia 1996 r. w N., działając w ciągu

przestępstw, podczas pełnienia funkcji Naczelnika Wydziału Prewencji tamtejszej

Komendy

Wojewódzkiej

Policji

przekroczył

zakres

posiadanych

uprawnień

służbowych i nie będąc upoważnionym do wydania pozwoleń na posiadanie broni

palnej, z naruszeniem dyspozycji art. 5 i 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961

roku o broni, amunicji i materiałach wybuchowych oraz przepisów wykonawczych

wydanych na jej podstawie, zezwolił :

-

decyzją z dnia 29. 04. 1993 r. firmie „K.” B. F. na posiadanie broni palnej tzw.

obiektowej,

-

decyzją z dnia 14. 06. 1994 r. na posiadanie broni palnej krótkiej przez T. P.,

-

decyzją z dnia 21. 06. 1995 r. na posiadanie broni palnej krótkiej przez Z. S.,

-

decyzją z dnia 28. 08. 1996 r. na posiadanie broni palnej krótkiej i myśliwskiej

przez K. S., czym działał na szkodę bezpieczeństwa i porządku publicznego, to

jest o przestępstwo określone w art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.,

2/ w okresie od 1994 r. do końca 1996 r. w N. i innych miejscowościach, pełniąc

funkcję Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji, nie dopełnił

obowiązku nadzoru nad podległymi mu służbowo J. P. oraz M. R., działając w ciągu

przestępstw, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej świadomie dopuścił do

wykorzystania przez wymienionych broni palnej i amunicji służbowej podczas

szkoleń, w których sam brał udział jako przewodniczący komisji egzaminacyjnej, a

prowadzonych przez prywatne agencje ochrony /…/ na szkodę Komendy

Wojewódzkiej Policji w N. oraz tamtejszego Klubu Strzeleckiego i Ligi Obrony Kraju,

to jest o przestępstwo określone w art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 23 października 2000 r., uniewinnił Z. K. od

popełnienia zarzucanych mu przestępstw.

Tym samym wyrokiem Sąd Rejonowy uniewinnił także J. P. i M. R. od zarzutu

popełnienia przestępstw określonych w art. 231 § 2 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.

Od powyższego wyroku apelację złożył Prokurator Okręgowy, zaskarżając go

w całości na niekorzyść Z. K., J. P. i M. R.. Prokurator w apelacji sformułował zarzut

błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku,

polegających na bezpodstawnym uznaniu, iż broń i amunicja, którą wszyscy

oskarżeni wykorzystywali w prywatnych szkoleniach nie była służbowa, podczas gdy

zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał jednoznacznie, iż stanowiła ona

własność Komendy Wojewódzkiej Policji, do struktury której należał Klub Strzelecki,

a nadto w zakresie, w którym zaskarżony wyrok odnosił się tylko do Z. K., poprzez

bezpodstawne uznanie, iż w czterech kwestionowanych „teczkach broni” w

momencie podpisywania decyzji przez oskarżonego, zezwalającej na posiadanie

broni, była wydana w tym względzie zgoda Komendanta Wojewódzkiego Policji w

formie postanowienia, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy

zdecydowanie temu przeczył.

Przy tak sformułowanym zarzucie apelacji Prokurator Okręgowy wnosił o

uchylenie zaskarżonego wyroku odnośnie wszystkich oskarżonych i przekazanie

sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy, wyrokiem z dnia 22 lutego 2001 roku, zaskarżony apelacją

prokuratora wyrok uchylił odnośnie do oskarżonych J. P. i M. R. i w tym zakresie

przekazał sprawę Prokuratorowi Okręgowemu, celem uzupełnienia postępowania

przygotowawczego. W pozostałym zakresie, to jest odnośnie do oskarżonego Z. K.,

Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Od wyroku Sądu Okręgowego, w tej części, w jakiej był on nie tylko

prawomocny, ale i kończący postępowanie, a więc w części dotyczącej Z. K., kasację

złożył Prokurator Okręgowy, zaskarżając to orzeczenie „...w całości na niekorzyść Z.

K”. Przy tak wskazanym zakresie zaskarżenia autor kasacji wyrokowi temu zarzucił:

1/ „rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 231 § 1 k.k. – poprzez

niesłuszne uznanie, iż postępowanie Z. K. polegające w 4 przypadkach na

wydawaniu pozwoleń na broń palną bez zgody Komendanta Wojewódzkiego Policji

naruszyło

jedynie

dyscyplinę

służbową

i

zasługiwało

na

odpowiedzialność

dyscyplinarną jako nie niosące niebezpieczeństwa dla interesu publicznego, a nie

znamiona art. 231 § 1 k.k. – co miało istotny wpływ na treść orzeczenia”,

2/ „rażące naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na treść

orzeczenia dotyczącego oskarżonego Z. K., a to przepisów art. 7 i 410 k.p.k. poprzez

naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w kontekście metody ich oceny,

zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego

i w konsekwencji uznanie, iż oskarżony nie wiedział czyją własność stanowiła broń

palna i amunicja wykorzystywana na szkoleniach w prywatnych agencjach ochrony,

w których on występował jako przewodniczący komisji egzaminacyjnych, co w

rezultacie doprowadziło do zaakceptowania błędnych ocen Sądu Rejonowego i

uniewinnienia oskarżonego również przez Sąd II instancji”.

Przy zarzutach kasacyjnych powyższej treści autor skargi sformułował

wniosek o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22 lutego 2001 r.,

jak i

poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego z dnia 23 października 2000 r., w

części dotyczącej Z. K. i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego

rozpoznania Sądowi I instancji.

Rozpoznając niniejszą kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Ponieważ skarga kasacyjna została wniesiona na niekorzyść oskarżonego przed

upływem 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia, względy prawne nie

stały na przeszkodzie w jej uwzględnieniu w tej części, w której sąd kasacyjny uznał

ją za zasadną (arg. ex art. 524 § 3 k.p.k.). Kasacja jest częściowo zasadna. Na

uwzględnienie zasługuje zarzut pierwszy sformułowany w petitum skargi prokuratora,

związany z czynem zarzucanym oskarżonemu w pkt I aktu oskarżenia.

Nie jest natomiast zasadny zarzut drugi skargi kasacyjnej, powiązany – z kolei

– z czynem zarzucanym oskarżonemu w pkt II aktu oskarżenia. W pierwszej

kolejności wyjaśnić wypada, jakie względy zadecydowały o oddaleniu kasacji w tym

właśnie zakresie. Nie można podzielić poglądu autora skargi, iżby sąd odwoławczy utrzymując w mocy wyrok uniewinniający także i w tej części - naruszył zasadę

swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.) lub też, że wyrokując w tym zakresie nie

uwzględnił całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej (art. 410

k.p.k.). Wystarczającym dla odparcia tak sformułowanego zarzutu jest odesłanie do

treści k. 3 i 4 maszynopisu uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego. Sąd Okręgowy

bardzo szczegółowo umotywował, dlaczego nie podzielił zarzutu błędu w ustaleniach

faktycznych, zgłoszonego w tym samym zakresie w skardze apelacyjnej prokuratora,

eksponując – w odniesieniu do osoby Z. K., który nie brał osobiście udziału w

strzelaniach, organizowanych w trakcie zajęć szkoleniowych – nie tyle sam

obiektywny stan rzeczy co do pochodzenia broni używanej w celach szkoleniowych,

ile stan świadomości tego właśnie oskarżonego w tej materii (możliwość

subiektywnego przekonania, iż broń zapewniali organizatorzy szkoleń). Wypada

zatem przypomnieć, iż do wysunięcia twierdzenia o naruszeniu zasady swobodnej

oceny dowodów dalece niewystarczające jest to, iż przyjęte przez sądy założenia

dowodowe, nie odpowiadają preferencjom autora skargi. Zgodnie z utrwalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego (zob. np. wyrok z 3 września 1998 r., V KKN

104/98, Prok. i Pr. 1999, wkładka do z. 2, poz. 6, a przedtem szereg judykatów

wyrażających ten sam pogląd) przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów

i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 kpk, jeśli tylko:

a) jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności

sprawy,

b) stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na

korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego,

c) jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało

wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku.

Prokurator nie wykazał w skardze kasacyjnej, aby którykolwiek z powyższych

warunków nie został w prawomocnym wyroku dotrzymany, a zatem drugi z zarzutów

zawartych w petitum kasacji nie mógł w realiach niniejszej sprawy stanowić

przyczyny wzruszenia prawomocnego orzeczenia.

Zasadny jest natomiast – jak już to wyżej stwierdzono – zarzut sformułowany w

pkt 1 kasacji. Istotnie, rozumowanie zaprezentowane przez Sąd Okręgowy na k. 5

maszynopisu uzasadnienia wyroku narusza prawo materialne. Sąd ten zdaje się

zakładać, iż działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego przy

wydawaniu - z oczywistym przekroczeniem uprawnień - zezwoleń na posiadanie

broni, materializować się będzie jedynie wówczas, gdy broń dostanie się, z

naruszeniem przepisów prawa, w ręce takich osób, które z uwagi na swe cechy

psychofizyczne nie powinny broni posiadać. Jeśli natomiast broń zostanie wydana w

ręce osób, co do których nie istnieje obawa, iż nie dają one rękojmi właściwego

postępowania z bronią, wówczas – zdaniem sądu odwoławczego – nie można

stwierdzić działania na szkodę interesów chronionych przepisem art. 231 § 1 k.k.

Jest to rozumowanie nieuprawnione. Jak słusznie zauważył prokurator w

uzasadnieniu skargi kasacyjnej, pogląd taki "niejako sanuje (...) każde nielegalne

posiadanie

broni

palnej

i

neguje

konieczność

sformalizowanej

procedury

poprzedzającej zezwolenie na broń”. Dodajmy, iż skoro wydanie z naruszeniem

przepisów prawa zezwolenia na posiadanie broni osobie, która daje rękojmię

właściwego

postępowania

z

bronią,

miałoby

się

charakteryzować

brakiem

szkodliwości, zatem także i posiadanie broni przez taką osobę, choćby weszła ona w

jej posiadanie w sposób sprzeczny z prawem, a więc nielegalnie, uznać należałoby

za cechujące się brakiem szkodliwości. Tymczasem zarówno pierwsze, jak i drugie z

opisanych wyżej zachowań, już przez sam fakt, iż zezwolenie na broń wydane

zostało z naruszeniem procedur prawnych lub też stan posiadania broni nie został

poprzedzony zachowaniem takich procedur, jest z punktu widzenia interesu

publicznego szkodliwe. To właśnie ścisłe przestrzeganie procedur, przewidzianych w

przepisach prawa regulujących wydawanie zezwoleń na broń, ma przeciwdziałać

niebezpieczeństwu wydania broni w nieodpowiednie ręce, a zatem zagrożenie

interesu publicznego powstaje w wyniku samego złamania tychże procedur. Słusznie

podkreśla w tym kontekście autor skargi kasacyjnej, że ustawodawca stypizował

występki określone w art. 231 § 1 i 2 k.k. jako przestępstwa formalne. Działanie na

szkodę interesu publicznego lub prywatnego nie jest charakterystyką skutku, lecz

zachowania się sprawcy. Samo powstanie szkody, a nawet jej bezpośrednie

niebezpieczeństwo, nie jest znamieniem tych typów czynów zabronionych. Typy

przestępne określone w art. 231 § 1 i 2 k.k. należy zaliczyć do grupy przestępstw

abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. W odróżnieniu od nich charakter

materialny ma jedynie przestępstwo określone w art. 231 § 3 k.k., do którego

znamion należy wyrządzenie istotnej szkody (por. A.Zoll /w:/ Kodeks karny. Część

szczególna. Komentarz do art. 117-277 Kodeksu karnego, pod red. A.Zolla,

Zakamycze 1999, s. 779-780). Stwierdzenia powyższe nie podważają zapatrywania,

wyrażonego np. w wyroku SN z dnia 25 listopada 1974 r., II KRN 177/74, OSPiKA

1976, poz. 122, zgodnie z którym : „Domniemanie, że każde formalne przekroczenie

uprawnień lub niedopełnienie obowiązków stanowi samo przez się działanie na

szkodę interesu publicznego lub prywatnego i to zarówno pod względem

podmiotowym, jak i przedmiotowym (...) pomijałoby oczywisty fakt, że oprócz

odpowiedzialności karnej istnieje także odpowiedzialność służbowa i dyscyplinarna”.

Rzecz jednak w tym, że kryterium rozgraniczającym odpowiedzialność karną od

dyscyplinarnej może tu stanowić jedynie wnikliwie oceniony stopień społecznej

szkodliwości czynu, na który składa się zarówno strona podmiotowa, jak i

przedmiotowa (por. wyrok SN z dnia 17 lutego 1971 r., IV KR 213/70, OSPiKA 1971,

poz. 242). W tej kwestii, rozpoznając sprawę ponownie w postępowaniu

odwoławczym, Sąd Okręgowy winien mieć na względzie, że

zachowanie

oskarżonego Z. K. godziło ewentualnie nie tylko w wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP

zasadę, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, ale

nade wszystko naruszało bardzo „czułą” sferę regulacji prawnej, związaną z

udzielaniem uprawnień na posiadanie broni palnej, a więc rzeczy podlegającej

szczególnemu reżimowi reglamentacji. W zdaniu poprzedzającym użyty został wyraz

„ewentualnie”, albowiem Sąd Okręgowy w toku rozważań o charakterze prawnym

konsekwentnie używa trybu warunkowego („można by...”, itp.). Z całym naciskiem

należy zatem podkreślić, że zanim sąd odwoławczy przystąpi do oceny

materialnoprawnej czynu, winien w sposób jednoznaczny wypowiedzieć się, czy

uznaje za zasadny zarzut zawarty w skardze apelacyjnej prokuratora, iż Sąd I

instancji poczynił błędne ustalenia faktyczne co do tego, że w chwili podpisywania

przez Z.K. decyzji zezwalających na posiadanie broni, także i w zakwestionowanych

4 przypadkach w aktach spraw znajdowała się wyrażona w tym przedmiocie zgoda

Komendanta Wojewódzkiego Policji. Wyroki sądów nie mogą opierać się na

alternatywnych założeniach co do stanu faktycznego sprawy, w szczególności, gdy

idzie ustalenia o kluczowym wręcz charakterze. Dlatego też niedopuszczalne jest to,

iż w istocie Sąd Okręgowy nie zajął jednoznacznego stanowiska, co do zarzutu

sformułowanego w skardze apelacyjnej w zakresie czynu z pkt I aktu oskarżenia.

Niczego nie wyjaśnia bowiem stwierdzenie, zawarte na k. 5 maszynopisu

uzasadnienia wyroku tego Sądu, mające charakter warunkowy, a rozpoczynające się

od słów : „Stwierdzić jednak należy, że gdyby nawet nie podzielić szeroko

umotywowanego przez Sąd I instancji stanowiska....”. Jeśli sąd odwoławczy

podzielałby stanowisko sądu I instancji, wówczas wszelkie dalsze rozważania

materialnoprawne - przeciwko którym wysunięty został w skardze kasacyjnej

zasadny zarzut rażącego naruszenia prawa – mijałyby się z celem. Z drugiej strony,

jeśli Sąd Okręgowy stanowiska tego nie podzielił, powinien dać temu jednoznaczny

wyraz, nie zaś podkreślać szczegółowość motywów wyroku Sądu I instancji i

operować, jak to już wyżej zasygnalizowano, w toku dalszych rozważań trybem

warunkowym.

Z wszystkich omówionych wyżej przyczyn skarga kasacyjna prokuratora,

wniesiona na niekorzyść Z. K., została w części uwzględniona (i w tym zakresie

sprawa tego oskarżonego została przekazana do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym), w części zaś oddalona jako niezasadna.

f/ak