Supreme Court quashes appeal judgment for violating defendant's right to defense and remands case.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal judgment and remanded the case to the District Court for retrial. The defendant argued that the lower courts violated his right to defense by rejecting evidence regarding police brutality and failing to address new claims. The Court found the appellate court's failure to correct these procedural errors constituted a serious violation of the defendant's rights, necessitating a new trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 9, 155 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 316 k.p.k.; Art. 338 § 1 k.p.k.; Art. 387 pkt 1, 2 k.p.k.; Art. 527 § 4 k.p.k.: A court judgment must be quashed and the case remanded if the appellate court fails to address serious violations of the defendant's right to defense, such as the rejection of relevant evidence or failure to consider new claims presented during the proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KKN 234/96
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 kwietnia 2001 r.
Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie
następującym:
Przewodniczący: SSN
- Andrzej Deptuła
Sędziowie: SN
- Dorota Rysińska
- Bogdan Rychlicki – spr.
Protokolant: Wanda Ciszewska
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej – Bogumiły Drozdowskiej
po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2001 r.
sprawy W. H.,
skazanego z art. 236 kk z 1969 r.
z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego,
od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.
z dnia 12 kwietnia 1996 r., sygn. VI Ka […]
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w R.
z dnia 12 stycznia 1996 r., sygn. II K […]
1. uchyla zaskarżony wyrok i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu
Rejonowego w R. z dnia 12 stycznia 1996 sygn. akt II K […] i
sprawę W. H. przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w R.,
2. zarządza na rzecz W. H. zwrot opłaty od kasacji w kwocie
300 zł.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia 12 stycznia 1996 r. sygn. akt
II K […] W. H. został uznany za winnego, że w dniu 3 marca 1994 r. w R.
używając słów powszechnie uznanych za wulgarne i obelżywe znieważył
funkcjonariuszy policji W. K. i A. K. podczas i w związku z pełnieniem
przez nich obowiązków służbowych, tj. popełnienia przestępstwa określonego w
art. 236 kk i skazany na podstawie tego przepisu przy zastosowaniu art. 36 § 1
kk na grzywnę w kwotę 200 zł. Nadto zasądzono od skazanego na rzecz Skarbu
Państwa opłatę w wysokości 20 zł i koszty postępowania w kwocie 23 zł i 20 gr.
Na wniosek skazanego sporządzono uzasadnienie wyroku (k. 132). Wyrok ten
został zaskarżony apelacją wniesioną osobiście przez W. H.. W środku
odwoławczym sformułowano dwa zarzuty: „obrazy prawa materialnego (art.
236 kk) i obrazy przepisów postępowania, co miało wpływ na treść
rozstrzygnięcia (art. 9, 155, 338 § 1)”.
Nadto w uzasadnieniu tegoż środka skazany powołując się na treść art.
402 kpk wniósł o przeprowadzenie dowodu z „akt Sądu Rejonowego w Z.,
na okoliczność tego, iż p-ko W. K. toczyło się postępowanie o czyn z art. 166 kk
– vide akta Prokuratora Rejonowego w Z. II K […]”. Skarżący w oparciu o tak
podniesione zarzuty i powyższy wniosek dowodowy wnosił o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy prokuratorowi w celu usunięcia
braków
postępowania
przygotowawczego,
w
tym
„pociągnięcia
do
odpowiedzialności karnej osób, które dopuściły się pobicia oskarżonego, a
następnie sfabrykowały fałszywe oskarżenie, ewentualnie o uniewinnienie go od
przypisanego mu czynu”.
Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 12 kwietnia 1996 r. sygn. akt
VI Ka […] zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (k. 149, 151-153).
Ustanowiony przez skazanego obrońca w ustawowym terminie wniósł w
jego imieniu kasację, w której zaskarżając wyrok sądu pierwszej instancji i
wyrok sądu odwoławczego zarzucił im rażące naruszenie prawa mające wpływ
na treść obu orzeczeń, przy czym pod adresem sądu odwoławczego podniósł
zarzut obrazy art. 387 pkt 1 i 2 kpk z 1969 r., albowiem pomimo zaistnienia
przesłanek tam określonych orzeczenie sądu pierwszej instancji nie zostało
uchylone.
W odniesieniu do wyroku sądu pierwszej instancji autor kasacji zarzucił
następujące uchybienia:
1. „Skazanemu przypisano popełnienie czynu z art. 236 kk. Sąd w toku
postępowania i w uzasadnieniu wyroku nie wyjaśnił podstawy prawnej
wyroku, nie ustalił tak w postępowaniu jak i nie wskazał w uzasadnieniu
jakie słowa uznał za wulgarne i obelżywe. W istocie nie wiadomo na czym
miało polegać zachowanie skazanego wyczerpujące znamiona przestępstwa
z art. 236 kk. Skazany nie mógł podnieść zarzutów apelacyjnych w tym
kierunku.
Ustalenie i wskazanie konkretnych słów jakie Sąd uznał za zniewagę
powinno być precyzyjne i konkretne.
Pokrzywdzeni zeznawali odmiennie co do treści słów obelżywych, i tych
rozbieżności przy stanowczej postawie i wyjaśnieniach oskarżonego Sąd nie
tłumaczył zgodnie z zasadą in dubio pro reo.
2. Rażąco naruszono przepisy art. 155 kpk i art. 9 kpk
Sąd w toku postępowania nie ustosunkował się do pisemnych wniosków
dowodowych
ówczesnego
oskarżonego.
Dowodów
tych
nie
przeprowadzono, a sąd nie wydał postanowienia o ich oddaleniu. Nie doszło
do zweryfikowania linii obrony, naruszono zasadę równości stron w
procesie.
3. Naruszono przepis art. 338 § 1 kpk.
Bezpośrednie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania pokrzywdzonego
było niezbędne. Brak było przesłanki do przeprowadzenia tego dowodu w
formie odczytania.
W. K. do Sądu nie stawił się. Sąd Rejonowy wbrew treści przepisów
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, Obrony Narodowej oraz Zdrowia
i Opieki Społecznej z dnia 24 października 1970 roku w sprawie warunków i
trybu usprawiedliwienia niestawiennictwa z powodu choroby uczestników
procesu w sprawach karnych (Dz. U. Nr 27 poz. 218 z 1970 roku)
niezweryfikowane zaświadczenia lekarskie uznał za usprawiedliwione.
Zachodziła
konieczność
konfrontacji
pomiędzy
tym
świadkiem,
a
oskarżonym, ponadto należało skonfrontować przy sprzeczności zeznań obu
pokrzywdzonych.
Powyższe uchybienia uniemożliwiały oskarżonemu jakąkolwiek obronę w
toku całego postępowania”.
W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wnosił o uchylenie powołanych wyżej
wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w R. do ponownego
rozpoznania jak również o wstrzymanie w trybie art. 469 § 1 kpk „wykonania
orzeczenia”. Prokurator Prokuratury Wojewódzkiej w K. w odpowiedzi
na kasację obrońcy wniósł o oddalenie jej jako niezasadnej.
Zważywszy, iż orzeczona kara została wykonana (uiszczono grzywnę i
koszty sądowe) Sąd Najwyższy wniosek obrońcy skazanego o wstrzymanie
wykonania orzeczenia jako bezprzedmiotowy pozostawił bez rozpoznania (k.
14).
Sąd Najwyższy rozważył:
Kasacja jest zasadna. Trafnie stawia ona zarzut obrazy przepisów
postępowania (art. 387 pkt 1 i 2 kpk z 1969) orzeczeniu sądu odwoławczego w
kontekście słusznych zarzutów skierowanych stricte wobec orzeczenia sądu
pierwszej instancji (por. wyrok SN z dnia 12 listopada 1996 r., III KKN 148/96,
OSNKW 1997, z. 1-2, poz. 12). Mając na uwadze tak skonstruowaną skargę
kasacyjną, której ocena jest pozytywna w pierwszej kolejności wywody
kasacyjne należało rozpocząć od oceny procedowania przed sądem pierwszej
instancji. Ocena ta skierowana pod adresem Sądu Rejonowego w R. jest wysoce
negatywna. Zarzucany oskarżonemu czyn z art. 236 kk zważywszy
na zgromadzony materiał dowodowy przez prokuratora nie stanowił zawiłej
i skomplikowanej materii. Jest rzeczą oczywistą, iż podlegał on weryfikacji
w toku postępowania sądowego zwłaszcza w kontekście złożonych przez
oskarżonego wniosków dowodowych (k. 22,23, 36-37). Wnioski te, w tym
opinię sądowo – lekarską sporządzoną przez biegłego sądowego z obdukcji
oskarżonego przeprowadzonej w dniu 16 marca 1994 r. stwierdzającej
m.in. złamanie bocznej ściany nosa po stronie prawej oddalono niesłusznym
postanowieniem SR w R., na rozprawie w dniu 24 listopada 1994 r. (k. 38)
z obrazą art. 9 i 155 § 1 pkt 2 kpk 1969 r.. Natomiast uwzględniono wniosek
oskarżonego w przedmiocie ustalenia danych osób zatrzymanych w Izbie
Wytrzeźwień (k. 54), jak również Sąd Rejonowy zwrócił się do Komisariatu
II Policji w R. o nadesłanie kserokopii dziennika z dnia 4 marca 1994 r.
oraz całości dokumentacji dot. zatrzymania w nocy z ¾ marca 1994 r. W. H.
(k. 53, 56 i 77). Z kolei na rozprawie w dniu 3 kwietnia 1995 r. Sąd Rejonowy
postanowił prowadzić sprawę od początku (zmiana Przewodniczącego składu
orzekającego) i przesłuchał oskarżonego (k. 64 - 68), który nie przyznając się do
zarzucanego mu czynu wyjaśnił, iż na jego uwagę „czy pieniądze nie wypadły w
trakcie kontroli”, legitymujący go funkcjonariusze zaczęli go znieważać i
szarpać, a następnie stosując środki przymusu fizycznego zawieźli go Izby
Wytrzeźwień. W związku z tym, że rozprawa uległa odroczeniu do dnia 9 maja
1998 r, oskarżony złożył kolejny wniosek dowodowy (k. 74). Wniosek ten nie
został w ogóle rozpoznany przez Sąd Rejonowy (por. art. 316 kpk). Podczas
kolejnych terminów rozpraw przesłuchano funkcjonariuszy Policji A. K. i M. P..
Natomiast w związku z nie stawieniem się świadka J. K., za zgodą stron w
trybie art. 338 § 1 kpk odczytano jego zeznania (k. 4.)
Sąd Wojewódzki w K. rozpoznając apelację oskarżonego i utrzymując
zaskarżony wyrok w mocy tylko marginalnie zauważył, że oskarżony podniósł
m.in. w apelacji „że został pobity przez funkcjonariuszy Policji”. Natomiast sąd
odwoławczy jak wymownie wskazuje na to lakoniczne uzasadnienie
zaskarżonego wyroku zamiast wytknąć powyższe uchybienia i uchylić wyrok
sądu pierwszej instancji, i przekazać mu niniejszą sprawę do ponownego
rozpoznania albowiem oczywistym było, iż jest on dotknięty rażącymi
uchybieniami w zakresie prawa oskarżonego do obrony, taki stan rzeczy
zaaprobował. W związku z tym zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego
orzeczenia i utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w R.
i przekazanie sprawy oskarżonego temu ostatniemu sądowi do ponownego
rozpoznania.
Kwestią nadal otwarta jest kwestia winy oskarżonego, a zatem mając na
uwadze powyższe rozważania sąd meriti powinien przeprowadzić m.in. dowody
wnioskowane przez oskarżonego i po ustaleniu stanu faktycznego wyprowadzić
słuszne wnioski co do winy oskarżonego W. H..
O zwrocie opłaty od kasacji na rzecz W. H. orzeczono na podstawie
art. 527 § 4 kpk.
Przewodniczący SSN: (Andrzej Deptuła)
Sędziowie SN: (Dorota Rysińska)
aw
f/jw
(Bogdan Rychlicki)