Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KKN 211/97 Generato dall'IA

Supreme Court acquits defendant for cash transaction crime due to lack of statutory accounting obligation at the time.

Numero d'incarto IV KKN 211/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned lower court convictions against a company president for violating cash transaction limits. The defendant argued that the specific accounting regulations applicable to her company type were of invalid administrative origin and lacked clear statutory definition. The court agreed, ruling that the principle of legality required the criminal offense to be clearly defined by law, which was absent for her specific corporate status prior to 1995.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa o działalności gospodarczej art. 25 f; Kodeks karny art. 1: The court established that criminal liability for business activities requires a clearly defined statutory basis, and convictions based on regulations of invalid administrative origin violate the principle of nullum crimen sine lege.

Parole chiave

Generato dall'IA
principle of legality nullum crimen sine lege cash transaction limits accounting regulations administrative origin criminal liability statutory definition

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 25 f ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej
oskarżonej z art. 25 f ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.
art. 58 d.kk
gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) w zw. z art. 58 d.kk
art. 3 ustawy z dnia 28 września 1994 r. o rachunkowości
określonych w art. 3 ust.
rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 czerwca 1989 r. w sprawie prowadzenia ksiąg handlowych
rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości
art. 25 e-h ustawy o działalności gospodarczej
oskarżonej z art. 25 f ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.
art. 1 k.k. z 1969 r.
określonych w art. 1 k.k. z 1969 r. Wobec tego należało stwierdzić, że
art. 632 pkt 2 k.p.k.
Orzeczenie o kosztach znajduje podstawę w art. 632 pkt 2 k.p.k.
art. 406 § 2 k.p.k
aktem oskarżenia oraz rażące naruszenie przepisu art. 406 § 2 k.p.k.
art. 1 k.k
określonych w art. 1 k.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 kwietnia 1995 r., sygn. K 11/94

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KKN 211/97

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 października 2001 r.

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie w składzie

następującym:

Przewodniczący: SSN Feliks Tarnowski

Sędzia:

SN

SSO del. do SN

Jacek Sobczak

Marek Pietruszyński (spr.)

Protokolant: Jolanta Grabowska

przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Stefana Szustakiewicza

po rozpoznaniu w dniu 9 października 2001 r.

sprawy A. K.

oskarżonej z art. 25 f ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności

gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.) w zw. z art. 58 d.kk

z powodu kasacji, wniesionej przez obrońców oskarżonej

od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 23 grudnia 1996 r., sygn. IV Ka […]

utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.

z dnia 16 września 1996 r., sygn. II K […]

1) uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymany nim w mocy wyrok

Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 września 1996 r. i oskarżoną

A. K. uniewinnia od popełnienia zarzucanego jej czynu,

2) koszty

procesu

w

sprawie

przejmuje

na

rachunek

Skarbu Państwa,

3) zarządza zwrot na rzecz A. K. uiszczonej opłaty kasacyjnej

w kwocie 300 zł.

UZASADNIENIE

A. K. została oskarżona o to, ze w okresie od dnia 28 lutego 1994 r.

do 30 czerwca 1994 r. w K., działając w warunkach przestępstwa ciągłego,

jako Prezes Zarządu Spółki z o.o. H. […] przeprowadzając transakcje

gotówkowe na łączną kwotę 71.360 zł przekroczyła wbrew przepisom ustawy

kwotę 3.000 ECU w obrocie handlowym z […] „K.” Spółka Cywilna,

a w szczególności:

- realizując fakturę VAT Nr […] z dnia 28 lutego 1994 r. opiewającą na kwotę

10.980 zł poprzez zapłatę gotówką w dwóch ratach, a to dnia 18 marca

1994 r. kwoty 5.000 zł i w dniu 29 kwietnia 1994 r. kwoty 5.980 zł

spowodowała przekroczenie kwoty 7.140 zł, będącej równowartością

3.000 ECU,

- realizując fakturę VAT Nr […] z dnia 24 kwietnia 1994 r. opiewającą

na kwotę 12.200 zł poprzez zapłacenie gotówką w dwóch ratach, a to w dniu

25 kwietnia 1994r. kwoty 6.200 zł i w dniu 13 maja 1994 r. kwoty 6.000 zł

spowodowała przekroczenie kwoty 7.464 zł, 30 gr będącej równowartością

3.000 ECU,

- realizując fakturę VAT Nr […] z dnia 30 kwietnia 1994 r. opiewającą

na kwotę 15.860 zł poprzez zapłatę gotówką w trzech ratach, a to, w dniu

23 maja 1994r. kwoty 6.000 zł, w dniu 30 maja 1994 r. kwoty 5.500 zł,

i w dniu 16 czerwca 1994 r. kwoty 4.360 zł, przekroczyła w obrocie

gotówkowym kwotę 7.464 zł, 30 gr będącą równowartością 3.000 ECU,

- realizując fakturę VAT Nr […] z dnia 5 maja 1994 r. opiewającą na kwotę

9.140 zł poprzez zapłatę w dwóch ratach, a to w dniu 16 czerwca 1994 r.

kwoty 4.640 zł i w dniu 29 czerwca 1994 r. kwoty 4.500 zł przekroczyła

w obrocie gotówkowym 7.598 zł, 40 gr będącą równowartością 3.000 ECU

- realizując fakturę VAT Nr […] z dnia 30 czerwca 1994 r. opiewająca

na kwotę 23.180 zł poprzez zapłatę gotówką w czterech ratach, a to w dniu

2 lipca 1994 r. kwoty 2.300 zł, w dniu 11 lipca 1994 r. kwoty 6.600 zł,

w dniu 18 lipca 1994 r. kwoty 8.600 zł, oraz w dniu 23 lipca 1994 r.

kwoty 5.680 zł przekroczyła w obrocie gotówkowym kwotę 7.758 zł, 30 gr

będącą równowartością 3.000 ECU- to jest o czyn z ar. 25 f ustawy z dnia

23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41 poz. 324

ze zm.).

Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 września 1996 r. (sygn. akt

II K […]) oskarżona została uznana za winną popełnienia czynu opisanego

w akcie oskarżenia tj. występku z art. 25 f ustawy o działalności gospodarczej

i wymierzono jej 15.000 zł grzywny.

Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonej zarzucając wyrokowi

obrazę prawa materialnego w szczególności niewłaściwą interpretację przepisu

art. 25 f ustawy o działalności gospodarczej poprzez nie wskazanie różnicy

między zobowiązaniami wynikającymi z umowy o dzieło, a rachunkami

(fakturami) za te umowy i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez

uniewinnienie oskarżonej od popełnienia zarzucanego jej aktem oskarżenia

czynu.

Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 23 grudnia 1996 r. (sygn. akt

IV Ka […]) utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Od tego wyroku sądu odwoławczego kasację wnieśli obrońcy oskarżonej. W

kasacji zarzucono po pierwsze naruszenie konstytucyjnej zasady równości

wobec prawa poprzez uregulowanie w ustawie odmiennych sankcji za ten sam

czyn dla osób prawnych i podmiotów gospodarczych osobowości takiej nie

posiadających. W konkluzji tego zarzutu wnieśli o przyjęcie, że oskarżona nie

popełniła czynu zabronionego skoro popełnienie takiego samego czynu przez

inny podmiot nie stanowi przestępstwa. Po drugie zarzucono w kasacji rażące

naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 25 f ustawy o

działalności gospodarczej oraz błędną wykładnię pojęć „rachunek” oraz

„zobowiązanie” w rozumieniu kodeksu cywilnego. Nadto, po trzecie zarzucono

rażące naruszenie prawa polegające na skazaniu oskarżonej za czyn nie objęty

aktem oskarżenia oraz rażące naruszenie przepisu art. 406 § 2 k.p.k. przez nie

rozważenie wszystkich zarzutów apelacji. W konkluzji tych kolejnych zarzutów

kasacji obrońcy oskarżonej wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna tylko w zakresie kwestionującym odpowiedzialność

karną oskarżonej za czyn określony w art. 25 f ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.

o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.). Co prawda

autorzy kasacji w kontekście tego zarzutu odwołali się do naruszenia

postanowienia Konstytucji RP dotyczącego zasady równości wobec prawa,

która nie znajduje zastosowania w tej sprawie, to jednak istota przytoczonego na

wstępie zarzutu, nawiązywała wprost do zasad odpowiedzialności karnej

określonych w art. 1 k.k. z 1969 r. Wobec tego należało stwierdzić, że

rozważenie tego zagadnienia na gruncie przepisu prawa karnego, pomimo nie

wskazania tego przepisu w kasacji nie stanowiło

przekroczenia jej

przedmiotowych granic. Uwzględnienie wskazanego wyżej zarzutu eliminowało

potrzebę rozważenia pozostałych zarzutów kasacji. Wracając do zasadniczego

zarzutu kasacji wskazać należało, że w okresie objętym aktem oskarżenia

obowiązek

dokonywania

rozliczeń

w

drodze

bankowego

obrotu

bezgotówkowego nałożony został na podmioty gospodarcze, które nie zostały

określone w ustawie, a w przepisach pozaustawowych. Ustawa o działalności

gospodarczej, znowelizowana została ustawą z dnia 16 grudnia 1993 r. (Dz. U.

Nr 134, poz. 646), która rozszerzyła obowiązki podmiotów obrotu

gospodarczego do posiadania rachunku bankowego i dokonywania transakcji

określonych w art. 3 ust. 3 pkt 1, za pośrednictwem tego rachunku. Ustawa ta

wprowadziła również sankcje karne dla osób naruszających powyżej wskazane

obowiązki nie określając jednak samodzielnie i w sposób wyczerpujący kręgu

podmiotów zobowiązanych (art. 3 ustawy). Krąg podmiotów gospodarczych

zobowiązanych do prowadzenia ksiąg rachunkowych i gromadzenia oraz

wydatkowania środków pieniężnych za pośrednictwem rachunku bankowego

został w sposób pełny określony w ustawie z dnia 28 września 1994 r. o

rachunkowości (Dz. U. Nr 212, poz. 91), która weszła w życie z dniem 1

stycznia 1995 r. Ustawa wprowadziła obowiązek prowadzenia ksiąg

rachunkowych dla podmiotów prawa handlowego (min. spółek z ograniczoną

odpowiedzialnością). Przed wejściem w życie tej ustawy w przypadku spółek z

ograniczoną odpowiedzialnością a takim podmiotem handlowym była spółka

kierowana przez oskarżoną obowiązek prowadzenia ksiąg handlowych

regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 czerwca 1989

r. w sprawie prowadzenia ksiąg handlowych przez niektóre grupy podatników

(Dz. U. Nr 43, poz. 238, Nr 72, poz. 429 i z 1990 r. Nr 40, poz. 231), które

zostały uchylone rozporządzeniem Ministra Finansów z 15 stycznia 1991 r. w

sprawie zasad prowadzenia rachunkowości (Dz. U. Nr 10, poz. 35), a zatem

przepisy zamieszczone w akcie o podustawowym charakterze (por. Tadeusz

Sojka-Kodeks Handlowy, Komentarz według Maurycego Allerhanda i

orzecznictwo Sądu Najwyższego, Zielona Góra 1994 str. 170). Do czasu

określonego w akcie oskarżenia zakres podmiotowy tego obowiązku nie został

ustawowo określony. Z kolei w przypadku podmiotów gospodarczych

zobowiązanych do prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów,

zakres podmiotowy tego obowiązku został określony w rozporządzeniu Ministra

Finansów z dnia 15 grudnia 1992 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi

przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 99, poz. 496). Do tej grupy podmiotów

gospodarczych co do zakresu ich odpowiedzialności karnej w trybie przepisów

karnych (art. 25 e-h) omawianej ustawy o działalności gospodarczej odniósł się

w swoim orzeczeniu z dnia 26 kwietnia 1995 r., sygn. K 11/94 Trybunał

Konstytucyjny podnosząc, że przepisy te naruszają bezwzględną wyłączność

ustawy w określaniu znamion czynów karalnych. Zdaniem składu orzekającego

w tej sprawie odniesienie toku rozumowania Trybunału Konstytucyjnego

zawartego w powyżej wskazanym orzeczeniu, w zakresie wykładni przepisów

karnych (art. 25 e-h) zamieszczonych w ustawie o działalności gospodarczej, do

podmiotów prawa handlowego, spółek z ograniczoną odpowiedzialnością,

których obowiązek prowadzenia ksiąg handlowych przed 1 stycznia 1995 r.

znajdował podstawę w przepisach o podustawowym charakterze, implikowało

twierdzenie o naruszeniu również w przypadku tych podmiotów gospodarczych

zasady określoności czynu karalnego w ustawie. Tak więc oskarżona A. K. nie

podlegała odpowiedzialności karnej na podstawie art. 25 f ustawy o działalności

gospodarczej i w tej sytuacji skazanie jej nastąpiło z rażącym naruszeniem

zasady- nullum crimen sine lege- określonej w art. 1 k.k. z 1969 r.

Podzielając zasadność zarzutu kasacji należało uchylić orzeczenia obu sądów i

uniewinnić oskarżoną od popełnienia przypisanego jej czynu.

Orzeczenie o kosztach znajduje podstawę w art. 632 pkt 2 k.p.k.

Przewodniczący: SSN (Feliks Tarnowski)

Sędziowie: SSN (Jacek Sobczak)

SO del. do SN

aw

f/ak

(Marek Pietruszyński)