Supreme Court dismisses defense request to exclude judge due to appointment procedure flaws as procedurally inadmissible.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe defense requested the exclusion of Supreme Court Judge Adam Rocha based on alleged violations of his independence regarding his appointment process. The President of the Supreme Court previously treated this request as a standard exclusion motion under the Code of Criminal Procedure, but the Supreme Court rejected this approach. The court ruled the request inadmissible because the specific grounds cited fall exclusively under the separate test procedure for judges' independence, not the standard exclusion rules.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 29 § 4 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym; Art. 41 § 1 k.p.k.: Requests challenging a Supreme Court judge's independence based solely on the circumstances of their appointment are procedurally inadmissible and must be examined via the specific test procedure under Art. 29 § 5 of the Act on the Supreme Court.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 89/23 POSTANOWIENIE Dnia 23 maja 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie P. K.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 23 maja 2023 r.pisma obrońcy skazanego potraktowanego jako wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie SSN Adama Rocha na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) i art. 41 § 1 k.p.k. a contrario p o s t a n o w i ł: wniosek o wyłączenie SSN Adama Rocha od udziału w sprawie o sygn. akt IV KK 89/23 pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 30 marca 2023 roku obrońca skazanego wniósł o stwierdzenie zaistnienia przesłanek naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności wobec SSN Adama Rocha w myśl art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż SSN Adam Roch nie posiada przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu, który to standard określony został w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Nadto obrońca wskazał, iż kasacja oparta została na podstawach, które odniesienie znajdą także do SSN Adama Rocha, a zatem rozpoznanie przezeń sprawy stanowić będzie nienależytą obsadę sądu.Zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2023 roku, sygn.
IV KB 11/23, Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Karnej odrzucił powyższy wniosek. Jednocześnie na podstawie art. 118 § 2 k.p.k. zarządziłby wniosek ten, z uwagi na treść jego uzasadnienia oraz treść kasacji, potraktować jako wniosek o wyłączenie sędziego. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Pismo potraktowane jako wniosek o wyłączenie sędziego w aktualnym stanie procesowym należy uznać za niedopuszczalne z mocy ustawy, co skutkować musi pozostawieniem go bez rozpoznania.Z przedstawionej we wniosku argumentacji wynika, że przyczyn naruszenia niezawisłości i bezstronności SSN Adama Rocha autor wniosku upatruje przede wszystkim w procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Z treści art. 41 § 1 k.p.k. wynika, że sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w danej sprawie. Judykatura ukształtowała na gruncie art. 41 § 1 k.p.k. określony katalog przesłanek wyłączenia sędziego, które wywodzą się z relacji sędziego i strony postępowania, oceny zachowania sędziego w toku rozpoznania sprawy, czy też jego zachowania i wypowiedzi poza rozprawą dotyczących przedmiotu procesu.Na tym tle należy pamiętać, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r., P 22/19, stwierdził, że art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12.05.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 269), jest niezgodny z art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP.
Oznacza to, że decyzja o wyłączeniu sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. nie może przyjmować za podstawę faktyczną okoliczności, iż dany sędzia został powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa działającej i ukształtowanej na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, czego domaga się obrońca. Jakiekolwiek działanie (w tym orzekanie) kwestionujące ostateczność wyroków Trybunału Konstytucyjnego stanowiłoby oczywiste naruszenie art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będącej zgodnie z jej art. 8 ust. 1 najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Wszystkie zaś organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji). Nie można więc niejako pod pozorem „walki o praworządność” podejmować żadnych działań w sposób oczywisty sprzecznych z ustawą zasadniczą. Podstawą takich działań nie może być także w omawianym zakresie standard wynikający z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, który również musi być zgodny z Konstytucją. Nadto Konwencja ta nie przewiduje samodzielnego uregulowania dotyczącego możliwości i podstaw wyłączania sędziów sądów krajowych od orzekania.
Zwrócić należy także uwagę, że obowiązujący od dnia 15 lipca 2022 roku art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) – bezwzględnie i jednoznacznie wskazuje, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. W istocie zatem okoliczności te mogą być badane wyłącznie w trybie przewidzianym w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, o co zresztą postulował obrońca. Przepis ten jest przepisem późniejszym względem art. 41 § 1 k.p.k., jako że został dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U.2022.1259) zmieniającej ustawę o Sądzie Najwyższym z dniem 15 lipca 2022 r.
W istocie wprowadził on szczególne postępowanie, którego przedmiotem jest właśnie badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz postępowania po powołaniu. Zakres przedmiotowy tego unormowania jest niewątpliwie odmienny od zakresu przewidzianego przez art. 41 § 1 k.p.k., o czym przesądza przywołany wyżej wyrok TK o sygn. P 22/19. Test niezależności i niezawisłości przewidziany w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym to jedyne narzędzie mające umocowanie prawne, przewidziane przez obowiązujące na terenie Rzeczpospolitej Polskiej prawo, pozwalające na możliwość weryfikacji bezstronności i niezawisłości sędziego Sądu Najwyższego.
W razie złożenia odpowiedniego, spełniającego warunki formalne wniosku, kontroli tej dokonuje się w kontekście dwóch kryteriów, a więc okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego i jego postępowaniu już po powołaniu. Tymczasem w realiach sprawy te właśnie okoliczności podniósł obrońca w wywiedzionym wniosku. Jedynie uchybienia formalne spowodowały, iż złożony w prawidłowym trybie wniosek nie mógł być procedowany w trybie jakim żądał tego wnioskodawca. Wniosek obrońcy o wyłączenie SSN Adama Rocha nie może zatem być więc procedowany w trybie art. 41 § 1 k.p.k.
– i to z kilku powodów, o których wspomniano powyżej. Po pierwsze, okoliczności, na które powołał się obrońca, nie wchodzą w zakres unormowania art. 41 § 1 k.p.k., zgodnie z wyrokiem Trybunał Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., P 22/19. Orzekanie na tej podstawie byłoby oczywiście niezgodne z Konstytucją, choćby z jej art.
7. Zasadniczo już sama ta okoliczność determinuje niedopuszczalność składania wniosku z tak zakreślonymi podstawami wyłączenia, a w konsekwencji konieczność pozostawienia go bez rozpoznania. Po wtóre jednak, treść art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym przesądza, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Wreszcie, przepis art. 29 § 5 uSN jest przepisem późniejszym względem art. 41 § 1 k.p.k.
Moment jego wprowadzenia do porządku prawnego w myśl zasady lex posteriori derogat priori implikuje skutek derogujący z art. 41 § 1 k.p.k. tej jego części, w której przedmiot obu regulacji mógłby się pokrywać. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest konieczność uznania, iż niedopuszczalne jest stosowanie art. 41 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że dotyczy on okoliczności przewidzianych w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym, a tak właśnie jest w niniejszej sprawie. Podstawę wniosku stanowiły tu bowiem zasadniczo okoliczności dotyczące trybu powołania SSN Adama Rocha.
Sygnalizowane przez obrońcę okoliczności mogły być poddane badaniu w postępowaniu testowym. Podobnie tam też analizie poddana by została kwestia ewentualnego wpływu okoliczności towarzyszących powołaniu na kwestie związane z rozpoznawaną sprawą, a więc także tożsamości okoliczności towarzyszących powołaniu SSN Adama Rocha i sędziów rozpoznających sprawę w postępowaniu merytorycznym. Skoro jednak obrońca uchybił wymogom formalnym do zainicjowania postępowania testowego, to uchybienia te nie powinny być konwalidowane poprzez potraktowanie wniosku jako wniosek o wyłączenie, wbrew nawet intencjom wnioskodawcy.Z powyższych względów wniosek obrońcy był niedopuszczalny, co skutkować musiało koniecznością pozostawienia go przez Sąd Najwyższy bez rozpoznania.(BB)[ms]