Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 521/21 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court verdict due to mandatory defense lawyer's absence violating procedural rights.

Numero d'incarto IV KK 521/21
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially quashed the Regional Court's verdict because the defense lawyer appointed by the court failed to attend the main hearing. Although psychiatric experts recommended the defendant's absence, the court did not issue a separate decision to withdraw the mandatory defense counsel. The Supreme Court ruled that the lawyer's appointment grants them the right to participate throughout all proceedings, making their absence a fatal procedural error warranting a retrial.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 21 § 2 k.p.w.; Art. 21 § 3 k.p.w.; Art. 84 § k.p.k.; Art. 104 § 1 pkt 6 k.p.w. The appointment of a defense lawyer by the court entitles them to participate in all proceedings; their mandatory absence without a separate decision to withdraw constitutes a ground for appeal leading to the quashing of the verdict.

Parole chiave

Generato dall'IA
mandatory defense counsel procedural participation psychiatric opinion withdrawal of defense fatal procedural error retrial order court-appointed lawyer guida in stato di ebbrezza qualificata

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 21 § 2 k.p.w.
i art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w.
Art. 21 § 3 k.p.w.
Tym samym jego udział w rozprawie, pomimo wniosków biegłych psychiatrów i uznania przez Sąd a quo przedłożonej przez nich opinii za uzasadnioną, co wynika z rozważań Sądu Rejonowego zawartych w części motywacyjnej wyroku, był - zgodnie z brzmieniem art. 21 § 3 k.p.w. - w dalszym ciągu obligatoryjny.
Art. 84 § k.p.k.
Ponadto podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż stosownie do treści regulacji art. 84 § k.p.k. w zw.
Art. 24 § 2 k.p.w.
Art. 104 § 1 pkt 6 k.p.w.
art. 535 § 5 k.p.k
,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
art. 42 § 3 k.k
na mocy art. 42 § 3 k.k.
art. 624 § 1 k.p.k
wymierzył mu karę grzywny w wysokości 600 (sześćset) złotych;1.na podstawie art. 624 § 1 k.p.k.
art. 79 k.p.k
I., zaskarżając wyrok w całości na korzyść obwinionego, we wniesionej apelacji podniósł zarzuty:1.naruszenia art. 79 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k
co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci naruszenia art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w judykaturze Sądu Najwyższego:

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KK 521/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)‎SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)‎SSN Marek PietruszyńskiProtokolant Małgorzata Gierczak w sprawie A. I. (I.) ukaranego za wykroczenia z art. 97, art. 94 § 2 k.w. i art. 141 k.w. ,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 23 listopada 2021 r. kasacji Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt II Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w D. z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy pkt IV wyroku Sądu Rejonowego w D. oraz ten wyrok Sądu Rejonowego w D. co do rozstrzygnięcia zawartego w pkt IV i w tym zakresie przekazuje sprawę temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIESąd Rejonowy w D. wyrokiem z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt II K (…):1.uznał oskarżonego A. I. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia, stanowiącego przestępstwo z art. 178a § 4 k.k. i za ten występek na mocy powołanego przepisu wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności;1.na mocy art. 43a § 2 k.k. orzekł od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 12.000 zł na rzecz Funduszu P.;1. na mocy art. 42 § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio;1. uznał oskarżonego za winnego popełnienia czynów zarzucanych mu we wniosku o ukaranie stanowiących wykroczenia z art. 97 k.w. w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, art. 94 § 2 k.w., art. 141 k.w., z tym ustaleniem, że obwiniony prowadził pojazd przy zawartości 3,45 % alkoholu etylowego we krwi i za to na mocy art. 141 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 600 (sześćset) złotych;1.na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych w całości.Powyższy wyrok został w ustawowym terminie zaskarżony w całości przez A.

I. oraz jego obrońcę.Obwiniony we wniesionym środku odwoławczym podniósł zarzut rażącej niewspółmierności kary poprzez orzeczenie 1 roku kary pozbawienia wolności w sytuacji, gdy przepisy ustawy karnej pozwalały na orzeczenie kary rodzajowo łagodniejszej, bądź kary bezwzględnego pozbawienia wolności w niższym wymiarze aniżeli 1 roku. Podnosząc powyższy zarzut A. I. w części postulatywnej apelacji wniósł o orzeczenie kary mieszanej na podstawie art. 37b k.k., tj. kary w wymiarze 3 miesięcy oraz kary ograniczenia wolności połączonej z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej pracy na cele społeczne, ewentualnie o orzeczenie kary 8 miesięcy pozbawienia wolności i świadczenia pieniężnego w kwocie 10.000 zł.Obrońca A.

I., zaskarżając wyrok w całości na korzyść obwinionego, we wniesionej apelacji podniósł zarzuty:1.naruszenia art. 79 k.p.k. w zw. 450 § 1 k.p.k. poprzez pominięcie przez Sąd I instancji w czynnościach obrońcy wyznaczonego oskarżonemu z urzędu i procedowanie w sprawie mimo tego uchybienia, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci naruszenia art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.;1.rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 6 k.p.k., art. 84 § 1 k.p.k. w zw. z art. 117 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 450 § 1 k.p.k. poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji informowania obrońcy o planowanych czynnościach procesowych, w tym także o wyznaczonych rozprawach, przeprowadzenie wszelkich czynności procesowych przy nieobecności obrońcy.Podnosząc powyższe zarzuty obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Ponadto skarżący, w przypadku nieuwzględnienia powyższych zarzutów, zarzucił kwestionowanemu orzeczeniu Sądu Rejonowego rażącą niewspółmierność kary 1 roku kary pozbawienia wolności oraz środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 12.000 zł. Podnosząc powyższy zarzut wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i wymierzenie kary oraz świadczenia pieniężnego w najniższej przewidzianej przez ustawę wysokości.Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt II Ka (…):1.zaskarżony wyrok utrzymał w mocy;1.na podstawie art. 223 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (j.t.

Dz.U.2020.75) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz r. pr. P. L. kwotę 516,60 (pięćset szesnaście 60/100) złotych tytułem kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym.Ponadto wskazać należy, iż Sąd Najwyższy rozpoznający kasację oskarżyciela publicznego od wydanego w niniejszej sprawie wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt II Ka (…), utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w D. z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt II K (…), wyrokiem z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. akt IV KK (…), uchylił zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim utrzymano nim w mocy pkt I, II i III wyroku Sądu Rejonowego w D. i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.Na podstawie art. 110 § 1 k.p.w.

Prokurator Generalny zaskarżył kasacją wyrok Sądu Okręgowego w T. w części utrzymującej w mocy orzeczenie zawarte w pkt IV sentencji wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt II K (…), na korzyść obwinionego A. I. (I.). Zarzucił mu rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. i art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w. w zw. z art. 21 § 2 i 3 k.p.w. oraz art. 107 § 3 k.p.w., polegające na zaniechaniu dokonania rzetelnej kontroli odwoławczej, zainicjowanej apelacją obrońcy obwinionego, w części dotyczącej podniesionego w pkt I tiret pierwsze środka odwoławczego zarzutu obrazy przepisów prawa procesowego, stanowiącej bezwzględną przyczynę odwoławczą i w konsekwencji utrzymaniu w mocy zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego, wydanego z rażącą i mającą istotny wpływ na jego treść obrazą art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w. w zw. z art. 21 § 2 i 3 k.p.w., polegającą na niezawiadomieniu obrońcy o terminie rozprawy, a następnie rozpoznaniu sprawy i wydaniu wyroku skazującego obwinionego, pomimo braku uczestnictwa w rozprawie obrońcy, którego udział był obowiązkowy, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia określoną w art. 104 § 1 pkt 6 k.p.w., przy czym wyrok Sądu odwoławczego w pisemnej części motywacyjnej nie czyni zadość wymogom stawianym treścią przepisu art. 107 § 3 k.p.w., gdyż nie uzasadnia wyrażonego poglądu, dotyczącego braku podstaw do uwzględnienia, w tym zakresie, apelacji obrońcy A.

I.. W związku z tym zarzutem wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w T. w zaskarżonej części oraz pkt IV części dyspozytywnej wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt II K (…) i przekazanie sprawy wymienionemu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w tym zakresie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlega uwzględnieniu. Sąd odwoławczy na podstawie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. ma obowiązek rozważenia wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym.

Zgodzić należy się ze skarżącym, że oznacza to nie tylko odniesienie się do zarzutów w sensie formalnym, ale także dokonanie ich merytorycznie trafnej oceny. Tymczasem Sąd Okręgowy w T. nie dokonał trafnej oceny podniesionego przez obrońcę zarzutu naruszenia przez Sąd Rejonowy w D. art. 79 k.p.k. w zw. z art. 450 § 1 k.p.k. poprzez pominięcie przez Sąd I instancji w czynnościach obrońcy wyznaczonego oskarżonemu z urzędu i procedowanie w sprawie mimo tego uchybienia. co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą w postaci naruszenia art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w judykaturze Sądu Najwyższego:

„Od dnia 1 lipca 2015 r. obrona obligatoryjna w wypadkach wskazanych w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ustaje dopiero z chwilą wydania przez sąd postanowienia, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy (art. 79 § 4 k.p.k.).” - wyrok z dnia 16 stycznia 2018 r„ sygn. akt V KK 450/17, LEX nr 2425909, por. także wyrok z dnia 28 listopada 2018 r„ sygn. akt V KS 23/18, LEX nr 2592818, wyrok z dnia 8 stycznia 2019 r., sygn. akt III KK 662/18. LEX nr 2603301. Pomimo odmiennej stylistyki normy art. 21 § 2 k.p.w. nie może budzić wątpliwości, iż również w toku postępowania w sprawie o wykroczenie, wnioski zawarte, w uznanej przez organ za uzasadnioną, opinii sądowo-psychiatrycznej, wskazujące, że czyn obwinionego nie został popełniony w warunkach wyłączenia lub znacznego ograniczenia zdolności rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem i że stan psychiczny obwinionego pozwala na udział w postępowaniu i prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny, nie powodują automatycznie ustania obrony z urzędu, a konieczne jest w tej mierze wydanie odrębnej decyzji procesowej przez Sąd.Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż, w aktach sprawy znajduje się, przesłane przy piśmie Zastępcy Prokuratora Rejonowego w D. z dnia 13 sierpnia 2020 r., sygn. akt PR Ds. (…), do Sądu Rejonowego oświadczenie r. pr.

P. L. o przystąpieniu do sprawy wraz z wnioskiem o zezwolenie na zapoznanie się z aktami i sporządzenie ich fotokopii, do którego dołączono zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego w D. z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II Kp (…), o wyznaczeniu obrońcy z urzędu dla A. I. w osobie r.pr. P. L. (k. 90-92 akt o sygn. II K (…)). Nadmienić należy, iż wskazane dokumenty wpłynęły do Sądu Rejonowego w dniu 13 sierpnia 2020 r. Pomimo powyższego Sąd meriti nie zmienił wydanego w dniu 11 sierpnia 2020 r. zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy głównej i nie zawiadomił obrońcy o terminie rozprawy, która odbyła się bez jego udziału w dniu 21 października 2020 r.

Ponadto podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż stosownie do treści regulacji art. 84 § k.p.k. w zw. z art. 24 § 2 k.p.w. ustanowienie obrońcy lub wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym postępowaniu, a tym samym należy wskazać, iż wyznaczenie obrońcy z urzędu w postępowaniu przygotowawczym uprawnia go do działania także na etapie postępowania rozpoznawczego, jak i odwoławczego.Lektura akt sprawy prowadzi do wniosku, że Sąd Rejonowy nie podjął decyzji o cofnięciu wyznaczenia obrońcy z urzędu. Tym samym jego udział w rozprawie, pomimo wniosków biegłych psychiatrów i uznania przez Sąd a quo przedłożonej przez nich opinii za uzasadnioną, co wynika z rozważań Sądu Rejonowego zawartych w części motywacyjnej wyroku, był - zgodnie z brzmieniem art. 21 § 3 k.p.w. - w dalszym ciągu obligatoryjny.

Jego nieobecność na rozprawie stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 104 § 1 pkt 6 k.p.w., która była podnoszona w środku odwoławczym wniesionym przez obrońcę, a stwierdzenie jej zaistnienia - w przypadku prawidłowego procedowania przez Sąd Okręgowy - winno stosownie do brzmienia powołanego art. 104 § 1 k.p.w. skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.Przedstawiony pogląd wskazujący na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, związanej z brakiem udziału obrońcy w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy, został także zaaprobowany przez Sąd Najwyższy, rozpoznający w sprawie o sygn. akt IV KK 275/21 kasację oskarżyciela publicznego, od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt II Ka (…).Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.