Supreme Court excludes judge from cassation appeal due to reasonable external doubts about impartiality.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court excluded Judge Ryszard Witkowski from the cassation appeal case IV KK 511/23 based on a request by the defense lawyer. The court noted that judges previously excluded for similar reasons in this same case created a situation where an external observer would reasonably doubt the remaining judge's impartiality. Consequently, the court applied the principle of external impartiality to ensure the appearance of justice was maintained.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 190 ust. 1 Konstytucji RP: The exclusion of a judge is required not only when bias exists but also when the external observer reasonably doubts the judge's impartiality, thereby safeguarding the appearance of justice.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
IV KK 511/23 POSTANOWIENIE Dnia 26 czerwca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 czerwca 2024 r. w Izbie Karnej w sprawie kasacyjnej M. S., skazanego z art. 54 § 1 k.k.s. i innych, wniosku adwokata L. C. – obrońcy skazanego M. S., o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej M. S. oznaczonej sygnaturą IV KK 511/23 postanowił: na podstawie art 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej o sygn. akt IV KK 511/23.
UZASADNIENIE
W orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowana jest konieczność zróżnicowania obiektywnej bezstronności sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym co do odbioru zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, logicznie myślącego członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu. Wskazuje się, że instytucja wyłączenia sędziego w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstronności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. np. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt.
SK 19/02, OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 67). Znaczenie społecznej oceny bezstronności sędziego, a także wynikająca z tego perspektywa interpretacji podstaw wyłączenia sędziego, skutkuje tym, iż o potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia nie może decydować jedynie zasadność in casu zarzutu będącego podstawą wniosku o wyłączenie, ale również ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą, w realiach sprawy, wystarczające okoliczności które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04).
W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt IV KK 511/23, uwzględnił wniosek adwokata L. C. – obrońcy skazanego M. S., o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej M. S. oznaczonej sygnaturą IV KK 511/23. Argumentacja z uzasadnienia tego postanowienia nawiązywała do treści uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I – 4110 – 1/20. Następnie adwokat L.
C. – obrońca skazanego M. S., złożył wniosek o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej M. S. oznaczonej sygnaturą IV KK 511/23, który został uwzględniony postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV KK 511/23. Uzasadniając to rozstrzygnięcie, Sąd Najwyższy między innymi powołał się na pogląd z uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I – 4110 – 1/20.
Wniosek adwokata L. C. – obrońcy skazanego M. S., o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy kasacyjnej M. S. oznaczonej sygnaturą IV KK 511/23, opiera się, wzorem poprzedniego wniosku, również na argumentach z tej uchwały. Wprawdzie zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U2/20, który w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ma moc powszechnie obowiązującą, uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I – 4110 – 1/20, nie wiąże formalnie sędziów Sądu Najwyższego, natomiast zawarte w niej myśli mogą być wykorzystywane w praktyce orzeczniczej w granicach normalnych sposobów wykładni prawa (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt IV KO 86/21).
W zdaniu odrębnym do tej uchwały, podkreśliłem, iż niezależnie od wyrażanych ocen co do trybu jej podjęcia, uchwała ta będzie przez wiele lat, bardzo ważnym elementem dyskursu prawniczego, prowadzonego zarówno w Polsce, jak i zagranicą, odnośnie prawa strony do rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd, ustanowiony przez ustawę, w aspekcie kształtowania składu orzekającego sądu (por. zdanie odrębne SSN W. Kozielewicza, OSNIK 2020 r, z. 2, s. 101 – 117). W realiach niniejszej sprawy niezrozumiale dla zewnętrznego rozsądnie i poprawnie logicznie rozumującego obserwatora postępowania w tej sprawie kasacyjnej, byłoby więc postąpienie Sądu Najwyższego, który mimo identycznego powodu wskazanego przez adwokata L.
C. – obrońcę skazanego M. S., w złożonych przez niego wnioskach wyłączenie od udziału w sprawie SSN Małgorzaty Bednarek i SSN Anny Dziergawki, uwzględnionych przez Sąd Najwyższy, jak i wniosku o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego, rozstrzygnąłby odmiennie co do jego zasadności lub niezasadności. Kierując się takim przekonaniem rozstrzygnięto jak na wstępie. [J.J.][ms]