Supreme Court quashes summary conviction for traffic violation due to repealed criminal liability and statute of limitations.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed a summary conviction order against a defendant for a traffic violation, finding the proceedings void due to a procedural error. The Court held that the specific traffic violation had been depenalized in January 2020, meaning criminal prosecution was legally impossible at the time of the act. Consequently, the Court declared the criminal proceedings terminated under the statute of limitations, shifting the matter to administrative law.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 1 § 1 k.w.; Art. 45 § 1 k.w.; Art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. If a criminal offense is depenalized before the proceedings commence, criminal liability ceases, necessitating the termination of criminal proceedings under the statute of limitations.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 436/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie R.P. ukaranego za wykroczenie z art. 92 § 1 k.w. i in.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,w dniu 21 listopada 2024 r.,kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Zawierciu z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II W 107/21 uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i na podstawie art. 45 § 1 k.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. postępowanie umarza, a kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem nakazowym z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II W 107/21, Sąd Rejonowy w Zawierciu uznał obwinionego R.P. za winnego zarzucanego mu czynu, wyczerpującego znamiona art. 92 § 1 k.w. w zw. z § 86 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych oraz art. 97 k.w. w zw. z art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 9 § 1 k.w., za który wymierzył mu karę 100 zł grzywny.Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 15 czerwca 2021 r.
Kasację w tej sprawie złożył Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżając powyższy wyrok w całości na korzyść ukaranego. W kasacji podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na jego treść naruszenia art. 93 § 2 i 4 k.p.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w. w zw. z art. 1 § 1 k.w. przez nieuzasadnione przyjęcie, że „występują przesłanki do rozpoznania sprawy obwinionego R.P. w postępowaniu nakazowym i w konsekwencji wydanie w dniu 20 maja 2021 r. wyroku nakazowego, na mocy którego został on uznany za winnego popełnienia w dniu 13 lutego 2020 r. wykroczenia z art. 92 § 1 k.w. w związku z § 86 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 roku w sprawie znaków i sygnałów drogowych (t.j.
Dz. U. z 2019 r. poz. 2310 z późn. zm.) oraz z art. 97 k.w. w zw. z art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 9 § 1 k.w., pomimo, iż wynikające ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego okoliczności uzasadniały powzięcie wątpliwości co do poczytalności obwinionego, co powinno skutkować skierowaniem sprawy na rozprawę celem wyjaśnienia tej kwestii i ewentualnego wyznaczenia ukaranemu obrońcy z urzędu, a nadto pomimo, że na podstawie dodanego z dniem 1 stycznia 2020 r. przez art. 4 pkt 3 lit. e ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. poz. 1579 z późn. zm.) art. 140n ust. 7 p.r.d. doszło do depenalizacji odpowiedzialności za wykroczenie będące jednocześnie naruszeniem, o którym mowa w art. 140mb p.r.d., na rzecz stosowania przepisów o odpowiedzialności administracyjnej, a zatem zachowanie obwinionego nie realizowało znamion wykroczenia z art. 97 k.w. w zw. z art. 78 ust. 2 p.r.d.”.W konkluzji skarżący wniósł o „uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Zawierciu i umorzenie postępowania na podstawie art. 45 § 1 k.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. - z uwagi na przedawnienie orzekania.”Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiało jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Rację ma skarżący, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z rażącym i mającym istotny wpływ na jego treść naruszeniem wskazanego w zarzucie przepisu prawa procesowego.
Zgodnie z art. 93 § 2 i 4 k.p.w. sąd może wydać wyrok nakazowy, gdy okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości, nadto nie może tego uczynić, jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 21 § 1 k.p.w. a zatem występują uzasadnione wątpliwości co do poczytalności obwinionego. Słusznie zauważa skarżący, że w świetle materiałów tej sprawy takie uzasadnione wątpliwości powinny zostać powzięte zwłaszcza gdy dostrzeże się protokół przesłuchania R. P. jako podejrzanego w sprawie o czyn z art. 178b k.k. (k.
36) w którym wskazywał on na kilkuletni okres leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego w Z., jak i załączone zaświadczenie potwierdzające hospitalizację R. P. w Szpitalu w C. (k.
61) oraz treść dokumentu na k. 41.Powyższe okoliczności dawały podstawę co najmniej do powzięcia wątpliwości co do poczytalności obwinionego, a już ten fakt uniemożliwiał skierowanie sprawy do postępowania nakazowego. Zaniechanie wyjaśnienia tych wątpliwości i przeprowadzenie postępowania nakazowego zakończonego wydaniem zaskarżonego wyroku, naruszyło w sposób rażący przepisy art. 93 § 2 i 4 k.p.w. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w., co trafnie podniesiono w niniejszej kasacji. W sytuacji zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do poczytalności obwinionego (art. 21 § 1 pkt 2 k.p.w.), obowiązkiem sądu jest rozpoznanie sprawy na rozprawie z obligatoryjnym udziałem obrońcy (art. 21 § 3 k.p.w.).
Już tylko stwierdzenie zaistnienia tego uchybienia powodowało konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku nakazowego, choć nie można odmówić też słuszności stanowisku i argumentacji skarżącego odnoszących się do zachowania obwinionego, które w ocenie sądu meriti realizowało znamiona wykroczenia z art. 97 k.w. w zw. z art. 78 ust. 2 p.r.d. Prawdą jest, co uszło uwadze zarówno autorowi wniosku o ukaranie jak i sądowi wydającemu zaskarżony wyrok, że zanim obwiniony przedmiotowy czyn popełnił, doszło do zmiany reżimu odpowiedzialności za tego rodzaju zachowanie i jego depenalizacji na gruncie prawa wykroczeń.
Z dniem 1 stycznia 2020 r., zgodnie z art. 140n ust. 7 p.r.d. dodanym art. 4 pkt 3 lit.e ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 z późn. zm.), naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu zarejestrowanego podlega wyłącznie reżimowi odpowiedzialności administracyjnej (obecnie z dniem 1 stycznia 2024 r. zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 zmienionym przez art. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz.1394, właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę jedynie o zbyciu pojazdu).
Jeśli zatem czyn objęty orzeczeniem w czasie jego popełnienia nie był już zabroniony pod groźbą kary, a wyłącznie egzekwowany w drodze odpowiedzialności administracyjnej, to w myśl normy wynikającej z art. 1 § 1 k.w. niedopuszczalnym było żądanie ukarania, a następnie uznanie przez sąd, że obwiniony dopuścił się popełnienia przedmiotowego wykroczenia (art. 97 k.w. w zw. z art. 78 ust. 2 p.r.d.).Kwestię tę należało podnieść jedynie ubocznie wobec stwierdzenia przyjęcia przez sąd meriti konstrukcji rzeczywistego zbiegu przepisów ustawy (art. 9 § 1 k.w.) i zaistnienia pierwszego z podnoszonych w kasacji uchybień, które wykluczało ten tryb procedowania i możliwość wydania wyroku nakazowego.
Skoro w tej drugiej kwestii podniesionej w kasacji nie było możliwe uniewinnienie z fragmentu czynu (por. przyjęty opis czynu i jego kwalifikacja - art. 9 § 1 k.w.), to konieczne stało się umorzenie postępowania ze względu na przedawnienie karalności zarzuconego obwinionemu wykroczenia (art. 45 § 1 k.w.). Zgodnie z tym przepisem, karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu. Z kolei, w myśl art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie orzekania.
Skoro zatem zarzucony obwinionemu czyn został popełniony w dniu 13 lutego 2020 r. to jego karalność, w realiach niniejszej sprawy, ustała w dniu 13 lutego 2023 r., co z kolei uniemożliwia orzekanie w tej sprawie. W takiej sytuacji, postępowanie w sprawie należało umorzyć, a kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.Z uwagi na powyższe, orzeczono jak na wstępie.[WB]r.g.