Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 39/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes joint sentence for exceeding statutory limits on combined freedom restriction penalties.

Numero d'incarto IV KK 39/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the joint sentence issued by the Regional Court in Tarnowskie Góry, transferring the case to the Regional Court in Gliwice. The lower court had combined multiple penalties of freedom restriction into a two-year imprisonment sentence, which violated statutory limits for combining such penalties. The Court ruled that the joint sentence was invalid because it imposed a harsher penalty than legally permitted when only freedom restriction penalties were involved.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 86 § 1 k.k.; Art. 87 § 1, 2 k.k.: A joint sentence combining only penalties of freedom restriction cannot exceed the maximum limit of two years of freedom restriction, and imposing a heavier penalty constitutes a violation of law.

Parole chiave

Generato dall'IA
joint sentence freedom restriction statutory limits penalty combination Supreme Court criminal law violation of law

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 86 § 1 k.k.
i art. 86 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r.
Art. 87 § 1, 2 k.k.
W tej sprawie, z uwagi na fakt, że łączeniu podlegały jedynie kary ograniczenia wolności, co wprost wynika z treści punktu 1 sentencji wyroku łącznego, nie mogły znaleźć zastosowania wyjątki określone w art. 87 § 1 i 2 k.k., tj.
Art. 535 § 5 k.p.k.
Art. 569 § 1 k.p.k.
Jak wynika ze wskazanej informacji z KRK załączonej do kasacji, sądem, który wydał ostatni wyrok skazujący, jest Sąd Rejonowy w Gliwicach, a zatem to on, zgodnie z art. 569 § 1 k.p.k., jest obecnie właściwy do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wyroku łącznego w stosunku do skazanego M.S..
Art. 569 § 2 k.p.k.
W tej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 569 § 2 k.p.k., bowiem wszystkie wyroki skazujące wobec M.
Art. 577 k.p.k.
Z kolei w punkcie 4 zostało zawarte następujące rozstrzygnięcie: „na mocy art. 577 k.p.k.
art. 535 § 5 k.p.k
art. 577 k.p.k
Z kolei w punkcie 4 zostało zawarte następujące rozstrzygnięcie: „na mocy art. 577 k.p.k.
art. 105 § 1 k.p.k
Ponadto, w orzecznictwie trafnie wskazuje się, że istnieje bezsprzecznie pewien zakres rozstrzygnięć, których sprostowanie w trybie art. 105 § 1 k.p.k.
art. 521 § 1 k.p.k

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

IV KK 39/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński (przewodniczący)‎SSN Tomasz Artymiuk‎SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca) w sprawie M. S., w przedmiocie wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 13 marca 2025 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego, od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 28 czerwca 2021 r., II K 25/21, uchyla zaskarżony wyrok łączny i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Gliwicach, jako sądowi właściwemu, do rozpoznania. [J.J.] Tomasz Artymiuk Paweł Wiliński Małgorzata Wąsek-Wiaderek

UZASADNIENIE

Wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 28 czerwca 2021 r., II K 25/21, połączono kary ograniczenia wolności orzeczone wobec skazanego M. S. prawomocnymi wyrokami:- Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 5 września 2019 r., II K 1214/19 – karę roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym,- Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 16 grudnia 2019 r., II K 985/19 – karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym,- Sądu Rejonowego w Bytomiu z dnia 23 czerwca 2020 r., VIII K 347/20 – karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym,- Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 26 czerwca 2020 r., II K 433/20 – karę roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym (tym wyrokiem orzeczona została ponadto kara 3 miesięcy pozbawienia wolności),- Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 7 sierpnia 2020 r., II K 548/20 – karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, i w ich miejsce wymierzono skazanemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności (pkt 1).

Postępowanie w przedmiocie wyroku łącznego dotyczyło także wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 3 kwietnia 2019 r., II K 434/19, którym M. S. został skazany za przestępstwo z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1939 ze zm.) na karę 60 stawek dziennych grzywny, po 30 zł każda stawka. Sąd Rejonowy orzekł ponadto, że pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w połączonych wyrokach podlegają odrębnemu wykonaniu (pkt 2), jak również umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w pozostałym zakresie (pkt 3), a także orzekł o kosztach procesu (pkt 5).

Z kolei w punkcie 4 zostało zawarte następujące rozstrzygnięcie: „na mocy art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej w punkcie 1 kary łącznej ograniczenia wolności zalicza skazanemu okres zatrzymania [...], uznając karę za wykonaną w zakresie 4 (czterech) dni”.Postanowieniem z dnia 15 września 2021 r., II K 25/21, Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach, w trybie art. 105 § 1 k.p.k., sprostował oczywistą omyłkę pisarską w wyroku łącznym poprzez zmianę zawartych w punkcie pierwszym słów określających rodzaj kary łącznej z „karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności” na „karę łączną 2 (dwóch) lat ograniczenia wolności polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 (dwudziestu) godzin miesięcznie”.

Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 13 kwietnia 2022 r.Kasację od powyższego wyroku, w trybie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł Prokurator Generalny, który zaskarżył go w całości, na korzyść skazanego, zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego – art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r. do dnia 23 czerwca 2020 r.), polegające na połączeniu orzeczonych wobec skazanego M. S. prawomocnymi wyrokami wyłącznie kar ograniczenia wolności i w ich miejsce orzeczeniu kary łącznej pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat, tj. rodzajowo odmiennej kary, mającej z uwagi na izolacyjny charakter zdecydowanie wyższy stopień dolegliwości niż prawomocnie orzeczone kary jednostkowe, a nadto powyżej górnego progu przewidzianego w art. 86 § 1 k.k., podczas gdy prawidłowe ich połączenie winno doprowadzić do orzeczenia kary łącznej ograniczenia wolności, której wymiar mógł być określony w granicach od roku do maksymalnie 2 lat” i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach jako aktualnie właściwemu do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wyroku łącznego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Przed przejściem do rozważań w przedmiocie zarzutu kasacji należy odnieść się do kwestii postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej z dnia 15 września 2021 r. Ma rację Prokurator Generalny, że zmiana rodzaju kary dokonana w tym trybie nie mogła wywołać zamierzonych skutków prawnych. Należy zgodzić się zarówno z tym, że za takim wnioskiem przemawia zakres sprostowania, gdyż określając, zgodnie z art. 86 § 1 k.k., wymiar łącznej kary ograniczenia wolności, niezbędnym jest następnie dokonanie czynności, o których mowa w art. 86 § 3 k.k., tj. wskazanie na czym ta kara ma polegać, a tego rozstrzygnięcia w punkcie 1. wyroku łącznego zabrakło.

Przekonuje także argumentacja Prokuratora Generalnego, że gdyby była to wyłącznie oczywista omyłka pisarska, to wyszłaby ona na jaw już podczas czynności ogłaszania wyroku. Ponadto, w orzecznictwie trafnie wskazuje się, że istnieje bezsprzecznie pewien zakres rozstrzygnięć, których sprostowanie w trybie art. 105 § 1 k.p.k. jest niedopuszczalne – są nimi m.in. wymiar i rodzaj kary. W takim wypadku doszłoby bowiem nie tyle do sprostowania omyłki, co do zmiany merytorycznej treści orzeczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 28 czerwca 2012 r., III KK 416/11; z dnia 11 kwietnia 2013 r., II KK 217/12; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 lipca 2017 r., II AKz 483/17).

Dlatego też zmiana rodzaju kary łącznej wymierzonej wyrokiem łącznym nie mogła nastąpić poprzez sprostowanie omyłki w trybie art. 105 § 1 k.p.k. W swoim dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy słusznie przyjmuje bezskuteczność i brak mocy prawnej postanowienia wydanego w trybie art. 105 § 1 k.p.k., jeśli przekraczało ono dopuszczalny w tym trybie zakres modyfikacji treści orzeczenia. Jeżeli takie sprostowanie prowadzi do ingerencji w merytoryczne elementy orzeczenia, to jest czynnością ex ante nieskuteczną, co oznacza, że nie może wywołać skutku, jaki wiąże się z daną czynnością (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 3 czerwca 2015 r., III KK 79/15; z dnia 20 lutego 2018 r., V KK 502/17).

Podzielając ten pogląd Sąd Najwyższy uznał, że na skutek wydania wspomnianego postanowienia nie doszło do „naprawienia” pierwotnej treści wyroku łącznego, co oznacza, że przedmiotem kasacji mógł być wyrok łączny w jego pierwotnym brzmieniu. W zaskarżonym wyroku łącznym Sąd Rejonowy wskazał, że stosuje przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 r., co nie jest kwestionowane. Jak słusznie podano w uzasadnieniu kasacji, w tamtym stanie prawnym łączeniu podlegają kary tego samego rodzaju albo inne kary, których zasady łączenia określone zostały w konkretnych przepisach.

W tej sprawie, z uwagi na fakt, że łączeniu podlegały jedynie kary ograniczenia wolności, co wprost wynika z treści punktu 1 sentencji wyroku łącznego, nie mogły znaleźć zastosowania wyjątki określone w art. 87 § 1 i 2 k.k., tj. umożlwiające sądowi połączenie kar ograniczenia wolności i pozbawienia wolności oraz orzeczenie kary łącznej w postaci kary pozbawienia wolności bądź kary sekwencyjnej. Łącząc wyłącznie kary ograniczenia wolności sąd był uprawniony do wymierzenia kary łącznej w granicach wyznaczonych przez najsurowszą z kar jednostkowych – rok ograniczenia wolności (II K 1214/19) oraz sumę kar podlegających łączeniu.

Jako że suma ta przekraczała 2 lata, górną granicę kary łącznej pozbawienia wolności wyznaczał maksymalny wymiar określony w art. 86 § 1 k.k., tj. dwa lata ograniczenia wolności. Niedopuszczalnym zatem było orzeczenie przez Sąd Rejonowy kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności.Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, wymierzenie kary łącznej surowszego rodzaju niewątpliwie stanowi rażące naruszenie prawa, mające istotny wpływ na treść prawomocnego wyroku. W konsekwencji bowiem skazany ponosi dolegliwość surowszą, nieznajdującą właściwej podstawy w prawie karnym materialnym (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2018 r., III KK 146/18; z dnia 25 maja 2023 r., V KK 42/23).

Uchylając zaskarżony wyrok łączny Sąd Najwyższy zdecydował się uchylić go w całości, a nie tylko w zakresie wymiaru kary łącznej. Jak wynika z dołączonej do kasacji informacji z KRK (k. 6-9 akt SN) po wydaniu zaskarżonego wyroku łącznego M. S. został skazany kolejnymi wyrokami różnych sądów. Zaistniała zatem potrzeba kompleksowej analizy jego sytuacji z punktu widzenia możliwości i zakresu wydania wyroku łącznego. Jak wynika ze wskazanej informacji z KRK załączonej do kasacji, sądem, który wydał ostatni wyrok skazujący, jest Sąd Rejonowy w Gliwicach, a zatem to on, zgodnie z art. 569 § 1 k.p.k., jest obecnie właściwy do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wyroku łącznego w stosunku do skazanego M.S..

W tej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 569 § 2 k.p.k., bowiem wszystkie wyroki skazujące wobec M. S. zostały wydane przez sądy tego samego rzędu.Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku. [J.J.] Tomasz Artymiuk Paweł Wiliński Małgorzata Wąsek-Wiaderek