Supreme Court quashes appeal decision for probation period error due to organized group offender status under Criminal Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially allowed the General Prosecutor's cassation appeal against an appellate court's decision granting conditional release to a convicted individual. The lower court erroneously applied standard probation rules instead of stricter provisions required for offenders of organized groups. Consequently, the Supreme Court ordered the appellate court to recalculate the probation period according to the correct legal requirements.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 64 § 2 k.k.; Art. 78 § 1, 2 k.k.; Art. 80 § 1, 2 k.k.; Art. 65 § 1, 2 k.k.: For offenders of organized groups, the statutory probation period must be calculated based on three-quarters of the sentence rather than half, and this restriction applies to both substantive and formal conditions for conditional release.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KK 378/21 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Antoni BojańczykSSN Igor Zgoliński po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 października 2021 r. w trybie art. 535 § 5 k.p.k. sprawy R. M. (M.)z powodu kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyśćod postanowienia Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II AKzw (…),zmieniającego postanowienie Sądu Okręgowego w K.z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt VIII Kow (…) p o s t a n o w i ł:
1. uchylić pkt 2 zaskarżonego postanowienia i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;
2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIESąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt V K (…), uznał R. M. za winnego popełnienia:1.czynu polegającego na braniu udziału w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw oszustwa, wymuszeń rozbójniczych, czerpania korzyści z uprawiania prostytucji przez inne osoby oraz innych czynów o charakterze kryminalnym, tj. przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. (pkt 30 wyroku);2.czynów polegających na działaniu w zorganizowanej grupie przestępczej i usiłowaniu oszustwa oraz wymuszenia rozbójniczego, tj. przestępstw z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k., art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 282 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. (pkt 31, 32 i 33 wyroku); 3.czynu polegającego na posiadaniu bez wymaganego zezwolenia substancji i przyrządów wybuchowych, tj. przestępstwa z art. 171 § 1 k.k. (pkt 34 wyroku).Sąd Okręgowy przypisując R.
M. wymienione przestępstwa, wymierzył oskarżonemu jednostkowe kary pozbawienia wolności, orzekając następnie karę łączną 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 35 wyroku). Sąd zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności okres stosowania wobec niego tymczasowego aresztowania od dnia 5 grudnia 2016 r. do dnia 14 czerwca 2018 r. i w tym zakresie orzeczoną łączną karę pozbawienia wolności uznał za wykonaną (pkt 36 wyroku). Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 15 listopada 2019 r. (k.18-44).Sąd Okręgowy w K.
– po rozpoznaniu wniosku obrońcy R. M. – postanowieniem z dnia 19 czerwca 2020 r., sygn. akt VIII Kow (…), odmówił skazanemu warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 listopada 2019 roku, sygn. akt V K (…) (k.106).Powyższe postanowienie zaskarżone zostało przez obrońcę skazanego. Sąd Apelacyjny w (…)– po rozpoznaniu zażalenia obrońcy – postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II AKzw (…):1.w pkt 1 zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że na podstawie art. 77 § 1 k.k. i art. 78 § 1 k.k. warunkowo zwolnił R.
M., skazanego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 listopada 2019 r. (sygn. akt V K (…)) na karę 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności;2.w pkt 2, na podstawie art. 80 § 1 k.k., wyznaczył skazanemu okres próby w wymiarze 2 lat od dnia wydania postanowienia, tj. do dnia 18 sierpnia 2022 roku;3.w pkt 3, na podstawie art. 159 k.k.w. w zw. z art. 72 § 1 pkt 1, 4, 7 i 8 k.k., w okresie próby oddał skazanego pod dozór kuratora sądowego sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania, a nadto zobowiązał skazanego do:1.wykonywania stałej pracy zarobkowej;2.informowania kuratora o przebiegu okresu próby;3.powstrzymania się od przebywania w „środowiskach osób o ujemnej opinii środowiskowej”;4.przestrzegania porządku prawnego;1.w pkt 4 wydatkami postępowania odwoławczego obciążył Skarb Państwa.
Kasację od wymienionego postanowienia wniósł Prokurator Generalny (data wpływu: 21 lipca 2021 r.), zaskarżając to orzeczenie w części dotyczącej określonego w pkt 2 okresu próby, na niekorzyść skazanego R. M..Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie „art. 80 § 2 w zw. z § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.k.”, polegające na wyznaczeniu skazanemu okresu próby w wymiarze 2 lat, podczas gdy skazany R. M. dopuścił się przypisanych mu przestępstw działając w zorganizowanej grupie przestępczej, a nadto dopuścił się występku z art. 258 § 1 k.k., w związku z czym zastosowanie miały do niego przepisy dotyczące środków związanych z poddaniem sprawcy próbie, przewidziane wobec sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k., co obligowało sąd stosujący wobec skazanego środek probacyjny w postaci warunkowego przedterminowego zwolnienia, do wyznaczenia skazanemu okresu próby w wymiarze 3 lat.Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…) w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, dlatego też została uwzględniona na posiedzeniu w trybie określonym w art. 535 § 5 k.p.k.Słusznie podniósł skarżący, że rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w przedmiocie ustalenia dwuletniego okresu próby w związku orzeczonym środkiem probacyjnym (pkt 2 zaskarżonego postanowienia), obarczone jest wadą, która wynika z rażącej obrazy art. 80 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 i § 2 k.k. Przepis art. 80 § 2 k.k. stanowi bowiem, że jeśli skazanym jest osoba określona w art. 64 § 2 k.k. (recydywista wielokrotny), okres próby nie może być krótszy niż 3 lata.
Obostrzenie to, na mocy art. 65 § 1 k.k., należy również obligatoryjnie stosować wobec sprawcy, który z popełnienia przestępstwa uczynił sobie stałe źródło dochodu lub popełnił przestępstwo działając w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa, oraz wobec sprawcy przestępstwa o charakterze terrorystycznym. Nadto, w art. 65 § 2 k.k. ustawodawca przewidział, że do sprawcy przestępstwa z art. 258 k.k. (udział w zorganizowanej grupie przestępczej) mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k., z wyjątkiem przewidzianego w tym przepisie zaostrzenia kary.
Treść wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 listopada 2019 r. (sygn. akt V K (…)) nie pozostawia wątpliwości, że skazany R. M. jest sprawcą występku z art. 258 § 1 k.k. (pkt 30 wyroku), jak również sprawcą innych przestępstw, których popełnienia dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej (pkt 31, pkt 32 i pkt 33 wyroku), co jasno wynika zarówno z opisu tych czynów, jak też przyjętej w tym wyroku kwalifikacji prawnej. W tym stanie rzeczy, Sąd Apelacyjny udzielając skazanemu warunkowego zwolnienia z obycia reszty kary pozbawienia wolności, która orzeczona została przedmiotowym wyrokiem, przy ustalaniu okresu próby zobligowany był zastosować przepis art. 80 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 i § 2 k.k., czego jednak nie uczynił, błędnie przyjmując wyłącznie art. 80 § 1 k.k. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.
Skutkowało to wyznaczeniem okresu próby w wymiarze niespełniającym ustawowego wymogu, tj. poniżej progu, który został przewidziany w Kodeksie karnym. Reasumując, Sąd Apelacyjny nie dostrzegł, że skazanie R.M. za występek z art. 258 § 1 k.k. oraz inne przestępstwa popełnione w warunkach określonych w art. 65 § 1 k.k., determinowało konieczność zastosowania przepisów surowszych, aniżeli przyjęte w zaskarżonym postanowieniu. Tym samym Sąd Apelacyjny dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 80 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 i § 2 k.k., a wpływ tego uchybienia na treść zaskarżonego postanowienia jest oczywisty.
W konsekwencji powyższego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie dotkniętym wadą. W toku ponownego rozpoznania sprawy, Sąd Apelacyjny – biorąc pod uwagę ww. okoliczności – powinien ustalić okres próby w sposób odpowiadający wymogom ustawy. Na marginesie – poza kasacyjnym zakresem zaskarżenia i podniesionym zarzutem – należało odnotować, że Sąd Apelacyjny w pkt 1 postanowienia z dnia 18 sierpnia 2020 r. błędnie wskazał art. 78 § 1 k.k. jako właściwy do oceny przesłanek formalnych warunkowego zwolnienia skazanego, zaś w samym uzasadnieniu orzeczenia nie zawarł jakichkolwiek rozważań w tej materii.
Wskazane wyżej obostrzenie z art. 65 § 1 i 2 k.k., tj. nakaz odpowiedniego stosowania przepisów przewidzianych wobec sprawcy określonego w art. 64 § 2 k.k., dotyczy również formalnych przesłanek warunkowego zwolnienia. W przypadku zatem sprawców określonych w art. 65 k.k., przedterminowe zwolnienie możliwe jest po odbyciu trzech czwartych kary (art. 78 § 2 k.k.) – a nie połowy kary (art. 78 § 1 k.k.), jak błędnie wskazano w rzeczonym postanowieniu. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że R. M. w dacie wydania ww. postanowienia wykonał orzeczoną w wyroku karę w wymiarze przekraczającym ułamek określony w art. 78 § 2 in fine k.k. (w pkt 36 wyroku zaliczono mu na poczet kary okres rzeczywistego pozbawienia wolności od 5 grudnia 2016 r. do 14 czerwca 2018 r.), należało stwierdzić, że skazany spełniał warunki formalne do warunkowego zwolnienia.
O wydatkach związanych z rozpoznaniem kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 638 k.p.k.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.