Supreme Court quashes sentence for recidivism error and remands case for proper sentencing under Polish Criminal Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Second Instance Court's judgment regarding the defendant K.M., who was convicted of assault causing facial fractures. The Court found that the lower court failed to properly apply the statutory definition of special recidivism by incorrectly treating the defendant's prior violent crimes as non-homogeneous. Consequently, the court ruled that the defendant should have been sentenced under special recidivism provisions, which significantly impacts the severity of the penalty.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 64 § 2 k.k.; Art. 115 § 3 k.k.: Crimes are considered homogeneous for recidivism purposes if they infringe upon the same legal interest, regardless of whether that interest is the primary or secondary object of protection.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KK 369/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 czerwca 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący)SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)SSN Barbara SkoczkowskaProtokolant Małgorzata Gierczak przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Zbigniewa Siejbika,w sprawie K. M.skazanego z art. 157 § 1 k.k.,po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 21 czerwca 2018 r.,kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na niekorzyść oskarżonegood wyroku Sądu Okręgowego w T.z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II Ka […]utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w T.z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II K […], uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt II K […], K. M. został uznany za winnego tego, że w dniu 12 kwietnia 2015 r. w T. poprzez zadanie pięścią uderzeń w twarz P. M. spowodował u niego obrażenia ciała w postaci złamania kości twarzoczaszki, tj. wieloodłamowego złamania kości nosa, przednich ścian zatok szczękowych i zatok czołowych, przy czym obrażenia te pociągnęły za sobą naruszenie prawidłowej czynności narządów ciała na okres trwający dłużej niż 7 dni, tj. popełnienia występku z art. 157 § 1 k.k., za który - przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 4 § 1 k.k. - wymierzona mu została kara grzywny w wysokości 50 stawek dziennych po 20 zł każda; na mocy art. 46 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym we wskazanym powyżej stanie prawnym w zw. z art. 4 § 1 k.k., oskarżony został zobowiązany do zapłaty na rzecz pokrzywdzonego kwoty 4.000 zł tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; orzeczono również w przedmiocie kosztów sądowych.Od tego orzeczenia apelację wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.
Wśród wielu zarzutów (błędu w ustaleniach faktycznych, obrazy przepisów postępowania) podniósł również rażącą niewspółmierność kary mającej być konsekwencją:
1) nieuwzględnienia dyrektyw jej wymiaru i uznaniu, że kara grzywny w wymiarze 50 stawek dziennych po 20 zł każda spełni cel zapobiegawczy i wychowawczy w sytuacji, gdy wysokość grzywny stanowi ¼ miesięcznego wynagrodzenia oskarżonego w sytuacji, gdy oskarżony jest osobą wielokrotnie karaną za przestępstwa z użyciem przemocy, która odbywała karę pozbawienia wolności w wymiarze 4 lat w wyniku wydania wyroku łącznego;
2) nieuwzględnienia stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz uprzedniej karalności oskarżonego w sposób odpowiedni co spowodowało naruszenie zasady prewencji ogólnej;
3) przyjęcia, że zamiar nagły z jakim działał sprawca jest odrębną okolicznością łagodzącą w sytuacji, gdy zgodnie z art. 115 § 2 k.k. postać zamiaru jest uwzględniana przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, który w niniejszej sprawie został oceniony jako znaczny. Autor apelacji domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji ewentualnie o jego zmianę w części dotyczącej orzeczenia o karze i wymierzenie oskarżonemu kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II Ka […], zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 25 maja 2016 r. utrzymał w mocy oraz orzekł w przedmiocie kosztów sądowych.
Od tego orzeczenia kasację na niekorzyść skazanego wniósł w trybie art. 521 k.p.k. Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k., polegające na zaniechaniu dokonania wszechstronnej kontroli odwoławczej oraz na nienależytym rozważeniu i ustosunkowaniu się w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia zarówno do podniesionych w apelacji obrońcy zarzutów, jak i wspierającej je argumentacji, w następstwie czego doszło do utrzymania w mocy niezasadnego wyroku Sądu I instancji, w którym odstąpiono od przypisania oskarżonemu działania w warunkach recydywy specjalnej wielokrotnej określonej w art. 64 § 2 k.k., z jednoczesnym pominięciem tego przepisu w podstawie prawnej wymiaru kary, co w konsekwencji skutkowało również nieuzasadnionym wymierzeniem mu – przy zastosowaniu art. 58 § 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. – kary grzywny.W konsekwencji Autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Kasacja była oczywiście zasadna.
Trafnie podniósł jej Autor, że przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola odwoławcza nie sprostała wymaganiom art. 433 § 2 k.p.k. i skutkowała utrzymaniem w mocy wyroku wydanego z naruszeniem art. 64 § 2 k.k.Pozostająca w polu zainteresowania Sądu II instancji materia – poza określonymi ustawowo wyjątkami dającymi podstawę do szerszej kontroli – wytyczona została określonym w apelacji pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego zakresem zaskarżenia, który niewątpliwie obejmował orzeczenie o karze. Nakładało to na Sąd odwoławczy obowiązek kompleksowej weryfikacji wszystkich istotnych w tej mierze okoliczności i ustaleń.
W sytuacji, gdy oskarżony K. M. był osobą karaną, ten fakt musiał zostać właściwie uwzględniony nie tylko w aspekcie dyrektyw wymienionych w art. 53 § 2 k.k., lecz również ewentualnego ustalenia lub wykluczenia działania oskarżonego w warunkach powrotu do przestępstwa (art.
64) decydującego o prawidłowej subsumpcji prawnej przypisanego mu zachowania, a przez instancję odwoławczą wnikliwie skontrolowany. Sąd ad quem wprawdzie nie zbagatelizował tej okoliczności wskazując, że „dodatkowo wymiar kary winien być zaostrzony z uwagi na poprzednią karalność oskarżonego”, lecz ocenił ją w niewłaściwy sposób konstatując, że „poprzednia karalność dotyczy przede wszystkim przestępstw z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, różnych rodzajowo od przestępstwa za jakie (oskarżony – przyp. SN) odpowiada w niniejszej sprawie”.
Wyrażony powyżej pogląd był błędny i skutkował w konsekwencji niezasadnym utrzymaniem w mocy nieprawidłowego, bo wydanego z obrazą art. 64 § 2 k.k., orzeczenia Sądu Rejonowego w T. Z danych o karalności K. M. (k. 54-55 i 104-105) wynikało, że Sąd Rejonowy w T. w dniu 15 marca 2005 r. wydał w stosunku do niego wyrok łączny, sygn. akt II K […], obejmujący kary jednostkowe orzeczone wyrokami tego Sądu z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt II K […] oraz z dnia 29 kwietnia 2002 r., sygn. akt II K 64/01 za czyny z art. 278 § 1 i 5 k.k. art. 275 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., art. 288 § 1 k.k., art. 226 § 1 k.k., art. 224 § 1 k.k., art. 280 § 1 k.k. oraz art. 280 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., orzekając karę łączną 4 lat pozbawienia wolności, którą oskarżony odbył w okresie od 23 lipca 2005 r. do 31 stycznia 2007 r. (k. 65, 66).Wyrokiem Sądu Okręgowego w T. z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II K […], K.
M. skazany został z kolei za przestępstwo z art. 56 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. w zw. z art. 65 k.k. na karę 2 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz za przestępstwa z art. 292 § 1 k.k. oraz art. 65 § 3 k.k.s. i art. 65 § 4 k.k.s., za co ostatecznie wymierzono mu karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 15 stycznia 2009 r. do 15 lipca 2012 r. (k. 14-18v, k. 13 akt SN).Zestawienie powyższych wyroków, w tym w szczególności wydanego przy zakwalifikowaniu działania oskarżonego w warunkach art. 64 § 1 k.k., a także okresu odbywania kary pozbawienia wolności za to przestępstwo, ze skazaniem w niniejszej sprawie obrazuje, że wszystkie przesłanki z art. 64 § 2 k.k. zostały zrealizowane.
Przypisanego mu bowiem w niniejszej sprawie czynu z art. 157 § 1 k.k., a więc umyślnego przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, dopuścił się w dniu 12 kwietnia 2015 r., a zatem w niespełna 3 lata po zakończeniu odbywania kary w odpowiednim rozmiarze za przestępstwo spełniające kryteria recydywy szczególnej podstawowej.Nie budzi wątpliwości, że czyn, za który sprawca został skazany w warunkach art. 64 § 1 k.k., musi należeć do katalogu przestępstw wymienionych w art. 64 § 2 k.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1996 r., I KZP 3/96, LEX nr 23888 oraz wyroki: np. z dnia 17 stycznia 2012 r., V KK 388/11, LEX nr 1103640, z dnia 27 lutego 2008 r., II KK 316/07, LEX nr 544681), co wynika z interpretacji użytego w treści art. 64 § 2 k.k. zwrotu „ponownie”.
Należało zatem dokonać oceny skazań w sprawie niniejszej oraz w sprawie II K […] także w aspekcie powyższych uwarunkowań, czemu – jak stwierdzono wyżej - Sąd II instancji nie sprostał, przyjmując, że nie obejmowały one jednorodzajowych czynów. Tymczasem – jak słusznie spostrzegł Autor kasacji powołując się na zapatrywania wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r., w sprawie V KK 33/16 (LEX nr 2107110) – podobieństwo przestępstw w rozumieniu art. 115 § 3 k.k. oceniać należy według każdego z atakowanych nimi dóbr niezależnie od tego czy pozostaje ono głównym czy ubocznym przedmiotem ochrony.
Przepisy penalizujące obrót środkami odurzającymi i innymi wskazanymi w ustawie o przeciwdziałaniu narkomani substancjami służą ochronie zdrowia publicznego (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 27.10.2005 r., I KZP 32/05, OSNKW 2005/11/105), co nie oznacza, że poza przedmiotem ochrony pozostaje zdrowie pojedynczych osób jak w przypadku przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. W takim rozumieniu porównywane na gruncie kryteriów określonych w art. 64 § 2 k.k. przestępstwa pozostawały jednorodne. K. M. będąc bowiem wcześniej skazany w warunkach określonych w art. 64 § 1 k.k., w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej roku kary pozbawienia wolności, ponownie popełnił umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu.Powyższe oznaczało, że in concreto spełniony został komplet przesłanek do przypisania oskarżonemu K.
M. działania w warunkach recydywy szczególnej wielokrotnej, co nie znalazło wyrazu w subsumpcji prawnej zachowania oskarżonego, a także w rozważaniach nad kształtem orzeczenia o karze. Jako, że kontrola instancyjna tego uchybienia nie skorygowała, nie zrealizowała tym samym standardów rzetelności (art. 433 § 2 k.p.k.), utrzymując w mocy wyrok wydany z obrazą powyższego przepisu. Naruszenie to z uwagi na konsekwencje cechowało się rażącym charakterem. Biorąc pod uwagę określone w art. 64 § 2 k.k. granice wymiaru kary jego wpływ na treść wyroku ocenić należało jako istotny w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k.Jedynie na marginesie należy zauważyć, że przyjęciu przez Sąd Okręgowy, iż oskarżony przypisanego mu przestępstwa dopuścił się w warunkach określonych w art. 64 § 2 k.k., w niczym nie stał na przeszkodzie zakaz wyrażony w art. 434 § 1 k.p.k., skoro środek odwoławczy został wniesiony na niekorzyść oskarżonego, a wskazane powyżej uchybienie zostało w nim podniesione.
Wprawdzie w apelacji tak ten zarzut nie został wprost określony, ale przecież omawiane uchybienie zostało wyartykułowane poprzez wskazanie, że oskarżony jest osobą wielokrotnie karaną za przestępstwa z użyciem przemocy i która odbywała karę pozbawienia wolności. Niewłaściwe określenie, czy też nazwanie zarzutu, może co najwyżej świadczyć o profesjonalizmie autora środka odwoławczego, ale nie pozbawia tego środka skuteczności, skoro istotne jest tylko to, czy zasadnie wskazano na zaistniałe w zaskarżonym orzeczeniu uchybienie.W tym stanie rzeczy koniecznym okazało się zatem uchylenie zaskarżonego kasacją wyroku Sądu Okręgowego w T. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, w toku którego zostaną uwzględnione wyrażone powyżej zapatrywania i które będzie czyniło zadość ustawowym obowiązkom (art. 433 § 2 k.p.k., art. 457 § 3 k.p.k.).