Supreme Court excludes judge from case due to impartiality doubts arising from controversial appointment process.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe defense successfully requested the exclusion of Supreme Court Judge Paweł Kołodziejski from the criminal proceedings. The court found that doubts regarding the judge's impartiality were justified because he was appointed by a Judicial Council formed under a specific legislative procedure. Consequently, the court ruled that the judge must be excluded to ensure the defendant's right to a fair and independent tribunal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1, 4 k.p.k.; Art. 6 § 1 EKPC; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: When a Supreme Court judge is appointed by a Judicial Council established under a specific legislative procedure, doubts regarding their impartiality are justified, necessitating their exclusion from the case to guarantee an independent and impartial tribunal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 339/24 POSTANOWIENIE Dnia 5 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie B. B. po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 5 lutego 2025 r.,wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 339/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 339/24.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońców skazanego B. B. . Pierwotnie sprawa skazanego została zarejestrowana pod sygn. akt IV KK 343/23. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024 r., IV KK 343/23, Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk (przewodniczący, sprawozdawca), SSN Małgorzata Bednarek, SSN Radosław Witkowski oddalił kasację jak oczywiście bezzasadną.Postanowieniem z dnia 31 lipca 2024 r., IV KO 78/24, Sąd Najwyższy wznowił postępowanie kasacyjne, uchylił postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2024 r., IV KK 343/23, o oddaleniu jako oczywiście bezzasadnej kasacji wniesionej przez obrońców skazanego B.
B. i kasację przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Izbie Karnej w postępowaniu kasacyjnym.Po wznowieniu postępowania sprawa skazanego została zarejestrowana pod sygn. akt IV KK 339/24. Pierwotnie do jej rozpoznania wyznaczona została SSN Małgorzata Bednarek. Obrońca skazanego złożył wniosek o jej wyłączenie, z kolei SSN Małgorzata Bednarek złożyła oświadczenie wskazując, że brała udział w wydaniu orzeczenia, które zostało uchylone na skutek wznowienia postępowania, co spowodowało jej wyłączenie od udziału w sprawie z mocy prawa.Następnie sprawa została przydzielona SSN Stanisławowi Stankiewiczowi.
Na skutek wniosku obrońcy skazanego, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 21 listopada 2024 r., IV KK 339/24 [KRI 629], wyłączył go od udziału w rozpoznaniu sprawy.Kolejno sprawa została przydzielona SSN Antoniemu Bojańczykowi. Co to tego Sędziego obrońca skazanego również złożył wniosek o wyłączenie, który okazał się skuteczny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2024 r., IV KK 339/24 [KRI 696]).W dalszej kolejności sprawa została przydzielona SSN Annie Dziergawce. Uwzględniając wniosek obrońcy skazanego, postanowieniem z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 339/24 [KRI 740], SSN Anna Dziergawka została wyłączona od udziału w rozpoznaniu tej sprawy.Następnie sprawa została przydzielona do rozpoznania SSN Pawłowi Kołodziejskiemu.
Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie sędziego, argumentując, że w stosunku do SSN Pawła Kołodziejskiego istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Wniosek został zarejestrowany pod sygn. akt IV KK 339/24 [KRI 768]. W uzasadnieniu wniosku obrońca podał, że SSN Paweł Kołodziejski został powołany do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r., poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS). Wskazał, że jest to okoliczność, która legła u podstaw dotychczasowych postanowień o wyłączeniu sędziów w tej sprawie, jak i podjęciu decyzji o wznowieniu postępowania kasacyjnego. Podkreślił, że wniosek o wyłączenie sędziego podyktowany jest przeciwdziałaniem wystąpienia w sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek okazał się zasadny i doprowadził do wyłączenia sędziego Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 339/24.Wniosek należało uwzględnić z uwagi na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą.
Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.
Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej:
„EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).Wyłączając SSN Pawła Kołodziejskiego od orzekania w tej sprawie Sąd Najwyższy miał na względzie także najnowsze orzecznictwo ETPCz, w którym aprobowane są kolejne ugody zawierane ze skarżącymi wskazującymi na naruszenie ich prawa do sądu ustanowionego ustawą na skutek wydawania orzeczeń przez Sąd Najwyższy z udziałem wadliwie powołanych sędziów.
Trzeba odnotować, że w ramach zawartych ugód rząd zobowiązał się do wypłacenia skarżącym zadośćuczynień w kwocie po 10.000 euro (por. m.in. decyzje ETPCz z dnia 5 grudnia 2024 r.: Cupał i inni przeciwko Polsce, skarga nr 30049/22; Zieliński przeciwko Polsce, skarga nr 3423/22; Łabudek przeciwko Polsce, skarga numer 43727/21).Podsumowując, celem zapewnienia skazanemu dostępu do sądu niezależnego, bezstronnego, ustanowionego ustawą w rozumieniu konstytucyjnym i konwencyjnym, a także mając na względzie wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w przypadku orzekania przez Sąd Najwyższy w obecnie wyznaczonym składzie, należało wyłączyć SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 339/24.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia. [J.J.][a.ł]