Supreme Court dismisses appeal, allowing judge withdrawal due to impartiality concerns from KRS appointment process.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted the defense's request to withdraw Judge Antoni Bojańczyk from the case. The defense argued that his appointment by the 2017-reformed National Council of the Judiciary (KRS) compromised his impartiality, citing a prior retrial of the same defendant. The court ruled that participation in the KRS appointment process violates the independence standard required by the European Convention on Human Rights, necessitating the judge's withdrawal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge appointed by a National Council of the Judiciary reformed in 2017 is deemed to lack independence and impartiality, requiring their withdrawal from cases where they participated in the appointment procedure.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 339/24 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie B. B. skazanego z art. 197 §1 k.k. i in., po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 18 grudnia 2024 r., wniosku obrońcy skazanego B. B. o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy IV KK 339/24 p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. wyłączyć SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy IV KK 339/24. UZASADNIENIEZarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 22 listopada 2024 r. SSN Antoni Bojańczyk został wyznaczony do rozpoznania sprawy IV KK 339/24.
W dniu 27 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego B. B. o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy z uwagi na wystąpienie okoliczności mogącej wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Uzasadniając swój wniosek obrońca podał, że postępowanie kasacyjne w sprawie przeciwko B. B. prowadzone pod sygn. akt IV KK 343/23 zostało zakończone postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2024 r. o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnych. W składzie Sądu Najwyższego zasiadali: SSN Marek Motuk, SSN Małgorzata Bednarek, SSN Ryszard Witkowski.
Na skutek wniesionej przez obrońcę skazanego sygnalizacji wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. postępowanie kasacyjne zostało wznowione z urzędu postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 31 lipca 2024 r. (sygn. akt IV KO 78/24).Wniosek o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka uzasadniony jest tym, że dotyczą go te same okoliczności, które dotyczyły sędziów zasiadających w składzie Sądu Najwyższego rozpoznającego kasację w sprawie przeciwko B. B. o sygn. akt IV KK 343/23. Został bowiem powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek obrońcy zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. Oznacza to, że wykładnia ta powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC.
Zgodnie z wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41; 13 października 2021 r., II KO 30/21, LEX nr 3520480).
Sąd Najwyższy badając w trybie art. 41 § 1 k.p.k. wniosek o wyłączenie sędziego powinien mieć na względzie także stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i uwzględniać fakt, że orzeczenie wydane przez skład sądu z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na podstawie w/w ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., będzie obciążone wadą traktowaną przez ETPCz jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a na gruncie prawa polskiego, jako bezwzględna przyczyna odwoławcza w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Wyznaczony do rozpoznania kasacji w przedmiotowej sprawie Sędzia Antoni Bojańczyk powołany został na urząd sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Już sam udział w procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami w/w ustawy prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na sprzeczną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej zależność tego organu od władzy wykonawczej i brak reprezentacji środowiska sędziowskiego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Skutek taki wynika z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7).
Jedyną możliwością usunięcia wyżej omówionych, uzasadnionych wątpliwości natury konwencyjnej i konstytucyjnej, jak również zapewnienia stronie postępowania składu Sądu Najwyższego, w którym nie uczestniczą sędziowie wobec których w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w piśmiennictwie formułowane są rzeczowe, silnie uzasadnione zastrzeżenia odnoszące się do udziału w procedurze nominacyjnej niespełniającej wymogów obiektywizmu i niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, było zatem uwzględnienie wniosku i wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygnaturze akt IV KK 339/24.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji [J.J.[a.ł.]