Supreme Court dismissed appeal on fraud charge, rejecting argument that chapter title change affects criminal liability scope.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by the defense against a conviction for fraud under Article 300 of the Criminal Code. The defendant argued that the change in the chapter title of the Criminal Code rendered the current provision less favorable than the one applicable at the time of the act. The court rejected this, stating that the literal text of the statute defines the crime's elements without reference to the chapter title, and the lower court properly exercised its appellate control over the facts and law.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 300 § 1 k.k.; Art. 4 k.k.; The scope of criminal liability is determined by the literal text of the statutory provision and cannot be narrowed based on the title of the chapter in which the offense is located.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 32/24 POSTANOWIENIE Dnia 20 marca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., w sprawie M. S., skazanego z art. 300 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 marca 2024 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt VII Ka 530/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt IV K 448/21, p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, w tym nieuiszczoną opłatą od kasacji, obciążyć skazanego.
UZASADNIENIE
M. S. wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt IV K 448/21, został uznany za winnego tego, że w dniu 11 sierpnia 2015 roku w C., w sytuacji grożącej mu niewypłacalności, udaremnił zaspokojenie swojego wierzyciela R. W., który w dniu 27 lipca 2015 roku uregulował należność w wysokości 58 294,59 złotych, wynikającą z wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie XII C 1489/14, prawomocnego z dniem 22 lipca 2015 r., a którego wierzytelność została następnie zasądzona w ww. kwocie wyrokiem Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 17 maja 2018 roku sygn. akt.
XII C 2866/17, przez to, że sprzedał składnik swojego majątku w postaci nieruchomości lokalowej położonej w C. ul. […], tj. przestępstwa z art. 300 § 1 k.k., za które wymierzono mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności.Od tego wyroku apelację wniósł obrońca oskarżonego, który – podnosząc zarzuty: błędu w ustaleniach faktycznych, naruszenia prawa materialnego (art. 300 § 1 k.k. w zw. z art. 4 k.k.), naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie (art. 7 k.p.k.) – wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego M.
S. od popełnienia zarzucanego mu czynu.Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt VII Ka 530/23, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Od orzeczenia Sądu odwoławczego kasację wniósł obrońca skazanego, który sformułował następujące zarzuty:1.rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 300 § 1 k.k. w zw. z art. 4 k.k. poprzez zastosowanie wobec M. S. przepisu w brzmieniu mniej korzystnym niż obowiązującym w chwili czynu tj. w aktualnym brzmieniu tytułu rozdziału, w którym przepis ten się znajduje, podczas gdy dopiero z dniem 25.05.2019 roku, tytuł rozdziału XXXVI uległ zmianie z dotychczasowego:
„Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu" na: „Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu i interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym”;2.rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia tj. art. 433 § 2 w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez niewłaściwą kontrolę odwoławczą zarzutów apelacji nr 2, 3 i 4:a)zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7 k.p.k., które miało wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, poprzez dowolne przyjęcie, iż:-M. S. wiedział o zapadłym w dniu 22.07.2015 roku wyroku Sądu Okręgowego na podstawie dowolnego wniosku, iż skoro profesjonalny pełnomocnik reprezentujący go miał obowiązek informować go o przebiegu sprawy, to w rzeczywistości realnie to uczynił (niniejsze może być również przedmiotem zarzutu naruszenia art. 5 § 2 k.p.k.);-M.
S. został poinformowany przez pokrzywdzonego o dokonanej zapłacie na rzecz Regionu […] NSZZ S., przy czym jest to stwierdzenie Sądu o wysokiej ogólności, nie odnoszące się nawet do okresu, kiedy to powiadomienie miało nastąpić, jak i jego formy;-M. S. przyjął zapłatę za mieszkanie w gotówce na podstawie rzekomej obawy przed egzekucją ze strony pokrzywdzonego, podczas gdy to była jedyna forma zapłaty zaoferowana przez kupującego, a oskarżony nie wiedział o wyrokach z 09.03.2015 roku i 22.07.2015 roku;b)zarzutu naruszenia przez Sąd art. 7 k.p.k., które mogło mieć wpływ na zapadłe w sprawie orzeczenie poprzez pominięcie przez Sąd ujawnionych w sprawie okoliczności, iż:-M.
S. z dniem 29.05.2014 roku został wykreślony z CEilDG czego skutkiem jest okoliczność, iż w dacie 11.08.2015 roku nie prowadził działalności gospodarczej (M. S. na rozprawie dniu 21.10.2021 roku wyjaśnił, iż w przedmiotowym okresie nie prowadził działalności gospodarczej),-M. S. z dniem 17.10.2012 roku wymeldował się z adresu ul. […] w C. i opuścił P., zamieszkując w W. B.,- dotacja Regionu […] NSZZ S. nie została przez oskarżonego wypłacona z konta i pozostawała na nim w chwili opuszczenia przez oskarżonego P., co utwierdzało go w przekonaniu, iż nie jest nic winien Regionowi […] NSZZ S.,c)błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż M.
S. wiedział o zapadłym w dniu 22.07.2015 roku wyroku przed dniem 11.08.2015 roku, podczas gdy w sprawie nie ma na tę okoliczność żadnego dowodu.Na podstawie tak sformułowanych zarzutów autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Częstochowie do ponownego rozpoznania.Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o uznanie jej za oczywiście bezzasadną i oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Kasacja jest bezzasadna w oczywistym stopniu, na co wskazuje już sam rezultat porównania zarzutów kasacyjnych z zarzutami sformułowanymi w apelacji obrońcy.Jeśli chodzi o zarzut obrazy prawa materialnego, to argumentacja na jego poparcie niemal w całości pokrywa się z treścią apelacji.
W istocie jedynie w ostatnim akapicie dotyczącym tego zagadnienia, skarżący przedstawił nowy argument, odnosząc się do stanowiska Sądu odwoławczego, że w chwili powstania zobowiązania skazany nie prowadził już działalności gospodarczej. Odnosząc się do tego zarzutu, na wstępie należy zaaprobować stanowisko Sądu Okręgowego, zgodnie z którym także w okresie przed 25 maja 2019 r., tj. kiedy to nazwa tytułu Rozdz. XXXVI ograniczała się jedynie do przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu, a nie wskazywała na przestępstwa przeciwko interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym, podmiotem przestępstwa z art. 300 § 1 k.k. mógł być sprawca nie prowadzący tempore criminis działalności gospodarczej (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2000 r., I KZP 31/00, OSNKW 2001/1-2/5, LEX nr 44029 z glosą O.
Górniok, OSP 2001/5/75, w której słusznie wyrażono wątpliwości co do przyznawania przedmiotowi ochrony, zwłaszcza rodzajowemu, tak znaczącej roli). Nie ma natomiast potrzeby czynienia szerszych rozważań w zakresie tego już – de lege lata – nieaktualnego zagadnienia, zwłaszcza że czyn przypisany skazanemu w niniejszej sprawie związany był z obrotem gospodarczym, a zatem godził w rodzajowy przedmiot ochrony odpowiadający pierwotnej intytulacji Rozdz. XXXVI Kodeksu karnego. Wynikał bowiem z niezwrócenia dotacji przyznanej przez Region […] NSZZ „S.” na prowadzenie przez skazanego działalności gospodarczej, zaś powstały stosunek zobowiązaniowy wynikający z umowy poręczenia miał charakter akcesoryjny.
To, że ostatecznie doszło do pokrzywdzenia podmiotu będącego osobą fizyczną a sprzedaż nieruchomości nastąpiła w czasie, kiedy skazany zakończył prowadzenie działalności gospodarczej jest kwestia wtórną, która nie rzutuje na wyczerpanie przez skazanego kompletu znamion czynu zabronionego określonego w art. 300 § 1 k.k. Jak już to zasygnalizowano, brak jest podstaw do zawężania kręgu podmiotów omawianego przestępstwa przez pryzmat określenia tytułu rozdziału, w którym znajduje się dany typ czynu zabronionego. Przepis art. 300 § 1 k.k. verba legis nie zawiera znamienia określającego indywidualną cechę podmiotu przestępstwa ani też nie dookreśla szczególnego statusu wierzyciela jako osoby mającej prowadzić działalność gospodarczą, a to literalne brzmienie danego unormowania powinno być podstawą dla rekonstrukcji znamion danego typu czynu zabronionego.
Odwoływanie się do rodzajowego przedmiotu ochrony w procesie wykładni ma co do zasady jedynie charakter pomocniczy i może doniosłe w przypadku występujących wątpliwości interpretacyjnych na gruncie danego przepisu.Jeśli chodzi o zarzut wadliwej kontroli instancyjnej, to również i w tym zakresie kasacja jawi się jako oczywiście bezzasadna, stanowiąc próbę zdublowania kontroli instancyjnej, czemu rzecz jasna nie służy ten nadzwyczajny środek zaskarżenia. Sąd drugiej instancji wywiązał się należycie z obowiązku rozpoznania apelacji obrońcy M.
S., odnosząc się wprawdzie syntetycznie, jednak kompleksowo do zarzutów sformułowanych w rozpoznanym środku odwoławczym. Stanowisko Sądu odwoławczego co do wiedzy skazanego o niekorzystnym dla niego wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 9 marca 2015 r., XII C 1489/14 (prawomocnym z dniem 22 lipca 2015 r., kiedy to zapadł wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie, VI Ca 561/15) nie jest dowolne i mogło zostać wyprowadzone z realiów procesowych sprawy cywilnej, tj. tego, że M. S. brał udział w rozprawie 25 lutego 2015 r., kiedy to złożył zeznania (k. 441, t.
III), działał przez swojego pełnomocnika profesjonalnego, który w jego imieniu wniósł apelację od wyroku Sądu pierwszej instancji, co oczywiste musiało się odbywać za wiedzą i zgodą skazanego. To, że pokrzywdzony pomimo podejmowanych prób nie mógł skontaktować się ze skazanym oraz fakt, że cena za mieszkanie sprzedawane przez skazanego została uiszczona w gotówce jedynie dopełniają obraz postawy skazanego, ukierunkowanej na udaremnienie zaspokojenia wierzyciela i korespondują z ustaleniami zawartymi w wyroku sądu karnego, na mocy którego M.
S. został prawomocnie skazany w związku z przedłożeniem podrobionej dokumentacji w celu uzyskania dotacji (art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 26 marca 2012 r., sygn. akt XVI K 301/11).Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, w tym nieuiszczoną opłatą od kasacji, obciążając skazanego. [PGW][ms]