Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 311/22 Generato dall'IA

Supreme Court quashes first-instance prison sentence due to violation of two-instance trial principle requiring review of guilt and penalty.

Numero d'incarto IV KK 311/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the first-instance judgment regarding the combined prison sentence and individual penalties, remanding the case for retrial. The prosecution appealed on behalf of the defendant, arguing against the suspended sentence, but the Court ruled that any deprivation of liberty requires a second-instance review to ensure fairness. Consequently, the decision was overturned not because the sentence was too harsh, but because the defendant was denied the constitutional right to have the penalty reviewed by a higher court.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 440 k.p.k.; Art. 14 ust. 5 MPPOiP: A judgment imposing a prison sentence must be subject to review by a second-instance court to ensure the fairness of the evaluation of facts and law, thereby guaranteeing the right to appeal.

Parole chiave

Generato dall'IA
two-instance trial principle review of prison sentence right to appeal quashing of judgment remittal for retrial deprivation of liberty procedural fairness guida in stato di ebbrezza qualificata

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 440 k.p.k.
W świetle wspomnianego wymogu dwuinstancyjnej kontroli kary pozbawienia wolności utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczonej bezwzględnej kary łącznej oraz jednostkowych kar pozbawienia wolności byłoby rażąco niesprawiedliwe w rozumieniu art. 440 k.p.k.
Art. 14 ust. 5 MPPOiP
Art. 434 § 2 k.p.k.
art. 434 § 2 k.p.k. w zw.
Art. 518 k.p.k.
Art. 85 § 1 k.k.
Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art.
Art. 86 § 1 k.k.
i art. 86 § 1 k.k. Sąd połączył orzeczone wobec oskarżonego jednostkowe kary pozbawienia wolności w punktach 1 i 2 wyroku i w ich miejsce wymierzył oskarżonemu karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 3 wyroku), na podstawie art.
Art. 69 § 1 i 2 k.k.
Sąd połączył orzeczone wobec oskarżonego jednostkowe kary pozbawienia wolności w punktach 1 i 2 wyroku i w ich miejsce wymierzył oskarżonemu karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 3 wyroku), na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art.
Art. 70 § 1 k.k.
i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawieszając wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności na okres próby lat 3 (pkt 4 wyroku).
Art. 42 § 2 k.k.
Ponadto, Sąd Rejonowy w Lublińcu na podstawie art. 42 § 2 k.k. i art.
Art. 43 § 1 k.k.
i art. 43 § 1 k.k. za czyn z punktu 1 orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 5 lat, a za czyn z punktu 2 zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat (pkt 5 i 6 wyroku).
Art. 90 § 2 k.k.
Na podstawie art. 90 § 2 k.k. i art.
Art. 43a § 2 k.k.
Sąd orzekł również, na podstawie art. 43a § 2 k.k., od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 5 000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (pkt 8 wyroku), a na podstawie art.
Art. 47 § 3 i 4 k.k.
43a § 2 k.k., od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 5 000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (pkt 8 wyroku), a na podstawie art. 47 § 3 i 4 k.k. obowiązek zapłaty nawiązki na rzecz pokrzywdzonego M.B.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok TK z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt SK 46/08
wyrok TK z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt SK 46/08, OTK-A 2009/7, poz.
postanowienie TK z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt S 7/09
postanowienie TK z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt S 7/09, OTK-A z 2009 r., Nr 10, poz.
V KK 384/18
Supreme Court partially allowed cassation, striking down application of Art. 65 § 1 Penal Code due to acquittal on prior charge.
III KK 479/18
Supreme Court quashes cassation appeal regarding suspended sentence execution, remanding case for re-evaluation of penalty amount.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

IV KK 311/22 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący)‎SSN Jacek Błaszczyk‎SSN Barbara Skoczkowska (sprawozdawca)Protokolant Kamila Ożarowska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego,‎w sprawie A.G.‎skazanego z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. i inne,‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 30 listopada 2023 r.,‎kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść,‎od wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu‎z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 346/21, uchyla zaskarżony wyrok co do orzeczenia o karze łącznej pozbawienia wolności i warunkowym zawieszeniu jej wykonania oraz rozstrzygnięcia o karach jednostkowych pozbawienia wolności i w tym zakresie sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowego w Lublińcu.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Lublińcu wyrokiem z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II K 346/21, uznał oskarżonego A.G. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k., za które wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, oraz przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., za które wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1 i 2 wyroku). Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd połączył orzeczone wobec oskarżonego jednostkowe kary pozbawienia wolności w punktach 1 i 2 wyroku i w ich miejsce wymierzył oskarżonemu karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 3 wyroku), na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 k.k. warunkowo zawieszając wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności na okres próby lat 3 (pkt 4 wyroku).

Ponadto, Sąd Rejonowy w Lublińcu na podstawie art. 42 § 2 k.k. i art. 43 § 1 k.k. za czyn z punktu 1 orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 5 lat, a za czyn z punktu 2 zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat (pkt 5 i 6 wyroku). Na podstawie art. 90 § 2 k.k. i art. 86 § 1 k.k. Sąd I instancji połączył orzeczone wobec oskarżonego w punktach 5 i 6 wyroku środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i orzekł wobec oskarżonego łączny środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 7 lat (pkt 7 wyroku).

Sąd orzekł również, na podstawie art. 43a § 2 k.k., od oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie 5 000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (pkt 8 wyroku), a na podstawie art. 47 § 3 i 4 k.k. obowiązek zapłaty nawiązki na rzecz pokrzywdzonego M.B. w kwocie 2000 zł (pkt 8 wyroku).Wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 25 stycznia 2022 r.Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w części dotyczącej orzeczenia o środku probacyjnym, zawartego w punkcie 4 jego części dyspozytywnej, na niekorzyść skazanego A.G., zarzucając:„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 69 § 1 k.k. polegające na warunkowym zawieszeniu na okres próby wynoszący 3 lata wykonania orzeczonej wobec oskarżonego kary łącznej roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy stosownie do brzmienia wskazanego przepisu sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, a zaskarżonym wyrokiem wobec A.G. została orzeczona kara łączna przekraczająca ten wymiar”.Formułując powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Lublińcu w zaskarżonej części.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zarzut podniesiony przez skarżącego w kasacji okazał się zasadny.Rację ma skarżący twierdząc, że w przedmiotowej sprawie nie było możliwe warunkowe zawieszenie orzeczonej przez Sąd Rejonowy w Lublińcu kary łącznej.

Jak bowiem wynika z art. 69 § 1 k.k. w obecnym brzmieniu, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy jej wymiar nie przekracza roku. Tymczasem sąd ad quem w punkcie 3 wyroku orzekł karę łączną w wymiarze roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności. W konsekwencji nie było możliwe warunkowe zawieszenie łącznej kary pozbawienia wolności. Jej wymiar przekroczył bowiem rok. Orzeczenie o warunkowym zawieszeniu łącznej kary pozbawienia wolności zapadło zatem z rażącą obrazą art. 69 § 1 k.k.Istotne w przedmiotowej sprawie są konsekwencje procesowe wynikające z faktu skutecznego zaskarżenia wyroku Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie.

Po pierwsze, Prokurator Generalny zaskarżył wyrok Sądu Rejonowego w Lublińcu „w części dotyczącej orzeczenia o środku probacyjnym”. Zaskarżenie tego wyroku kasacją tylko co do warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej pozbawienia wolności wskazuje, że kasacja ta skierowana jest co do kary, w tym wypadku do kary łącznej, skoro to wykonanie tej kary zostało warunkowo zawieszone (art. 536 k.p.k. w zw. z art. 447 § 2 k.p.k.). Po drugie, skarżąc orzeczenie, Prokurator Generalny wniósł o jego uchylenie w zaskarżonej części, tj. w tym zakresie, w jakim warunkowo zawieszono wykonanie orzeczonej kary łącznej.

W uzasadnieniu skarżący wprost wskazuje, że „kara, wykonanie której bezpodstawnie warunkowo zawieszono, winna zostać orzeczona jako kara bezwzględna”, a uchylenie wadliwego wyroku w zaskarżonej części nie wymaga „wydania rozstrzygnięcia następczego” (s. 5 kasacji). Chodziłoby wówczas o „poprawienie” uchybienia w zakresie prawa materialnego w formule orzeczenia kasatoryjnego ograniczającego się do uchylenia fragmentu rozstrzygnięcia, w którym zawarto wadliwy przepis prawa (zob. np. wyrok SN z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt V KK 384/18).Rzecz jednak w tym, że w układzie procesowym niniejszej sprawy uwzględnienie przez Sąd Najwyższy wniosku Prokuratora Generalnego, tj. wyłącznie uchylenie wyroku w zakresie warunkowego zawieszenia kary, skutkowałoby automatycznym wymierzeniem skazanemu bezwzględnej kary pozbawienia wolności.

W ten sposób, gdyby przyjąć, że jest możliwe uchylenie wyroku w zakresie warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej pozbawienia wolności bez orzeczenia następczego, Sąd Najwyższy – wbrew treści art. 537 § 1 k.p.k. – dokonałby de facto zmiany zaskarżonego wyroku. Orzeczenie środka probacyjnego z art. 69 § 1 k.k. jest ściśle związane z orzekaniem kary pozbawienia wolności, co oznacza, że wadliwe zastosowanie tego środka, dotyczy wprost także orzeczonej kary, której wykonanie warunkowo zawieszono. Uchylenie tylko środka probacyjnego z art. 69 § 1 k.k. byłoby zmianą w zakresie rozstrzygnięcia o karze, co w postępowaniu kasacyjnym nie jest możliwe z uwagi na przepis art. 537 § 1 k.p.k.;

Sąd Najwyższy stałby się wówczas sądem merytorycznym co do wymiaru kary (zob. wyrok SN z dnia 5 listopada 2019 r., sygn. akt III KK 479/18). Bezpośrednim rezultatem orzeczenia Sądu Najwyższego, formalnie kasatoryjnego, byłoby w rzeczywistości orzeczenie o bezwzględnej karze pozbawienia wolności „po raz pierwszy”, przy czym od orzeczenia tego nie przysługiwałby zwyczajny środek odwoławczy.Tymczasem w każdej sytuacji, w której karnoprawną konsekwencją rozstrzygnięcia Sądu jest orzeczenie kary, w tym w szczególności kary pozbawienia wolności, oskarżonemu powinna przysługiwać gwarancja kontroli odwoławczej (zob. wyrok SN z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt III KS 51/22).

Taki wniosek wynika z konieczności zapewnienia oskarżonemu należytego standardu procesu karnego zagwarantowanego konstytucyjnie i konwencyjnie. Z art. 176 ust. 1 Konstytucji wywieść należy dwuinstancyjność postępowania sądowego, którą rozumie się jako gwarancję kontroli odwoławczej rozstrzygnięcia sądowego merytorycznie rozstrzygającego o sferze praw jednostki (zob. S. Steinborn, Ograniczenie zaskarżalności wyroku wydanego w I instancji jako środek uproszczenia procesu karnego w świetle prawa do dwuinstancyjnego postępowania [uwagi de lege lata i de lege ferenda], „Gdańskie Studia Prawnicze” 2005, tom XIII, s. 377).

Trybunał Konstytucyjny zasadę dwuinstancyjności pojmował zaś jako mechanizm zapewniający weryfikację rozstrzygnięcia podejmowanego przez sąd pierwszej instancji „przez dwukrotną ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz kontroli prawidłowości stanowiska zajętego przez sąd pierwszej instancji” (zob. wyrok TK z dnia 13 lipca 2009 r., sygn. akt SK 46/08, OTK-A 2009/7, poz. 109). Każda decyzja o pozbawieniu wolności, niezależnie od tego, w jakiej postaci to następuje, wymaga sądowej weryfikacji i kontroli (zob. postanowienie TK z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt S 7/09, OTK-A z 2009 r., Nr 10, poz. 154).

Z kolei art. 14 ust. 5 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej: MPPOiP) przewiduje prawo osoby skazanej za przestępstwo do odwołania się do sądu wyższej instancji w celu ponownego rozpatrzenia orzeczenia o winie i karze zgodnie z ustawą.Z powyższych względów konieczne okazało się uchylenie rozstrzygnięcia nie tylko o warunkowym zawieszeniu kary pozbawienia wolności, ale również co do kary łącznej oraz co do kar jednostkowych za poszczególne przestępstwa. W świetle wspomnianego wymogu dwuinstancyjnej kontroli kary pozbawienia wolności utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczonej bezwzględnej kary łącznej oraz jednostkowych kar pozbawienia wolności byłoby rażąco niesprawiedliwe w rozumieniu art. 440 k.p.k.

To z kolei oznacza, że możliwe było orzeczenie Sądu Najwyższego na korzyść skazanego, pomimo że kasacja została wniesiona na jego niekorzyść (zob. art. 434 § 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.). Jednocześnie należy odnotować, że wraz z uchyleniem rozstrzygnięć o karze łącznej i karach jednostkowych uchyleniu podlega wyrok w zakresie orzeczonych środków karnych, świadczenia pieniężnego oraz nawiązki.Wyraźnie trzeba jednak podkreślić, że z powyższego stanowiska nie wynika jakakolwiek ocena prawidłowości orzeczenia kar jednostkowych oraz kary łącznej w określonej wysokości.

Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie nie ingeruje w ich wymiar oraz nie ocenia ich przez pryzmat dyrektyw sądowego wymiaru kary z art. 53 k.k. Jest to bowiem, jak już na wstępie zaznaczono, zakres kognicji sądu meriti; Sąd Najwyższy nie ma zaś w tej mierze uprawnienia. Kwestia wymiaru kary jest zatem otwarta. W ramach ponownego orzekania przez Sąd I instancji może ona teoretycznie zostać wymierzona w wysokości tożsamej jak w uchylonym orzeczeniu, choć już bez warunkowego jej zawieszenia, albo ukształtowana w sposób odmienny (z zachowaniem zakazu reformationis in peius).

Skutek niniejszego orzeczenia Sądu Najwyższego należy zatem rozumieć jedynie w ten sposób, że w przypadku orzeczenia o bezwzględnej karze pozbawienia wolności strony uzyskają możliwość jego zaskarżenia w zwyczajnym trybie w zgodzie z Konstytucją RP oraz Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku. [MD] [ał]