Supreme Court excludes judge appointed by KRS after 2018 due to lack of impartiality under Art. 6 ECHR.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court excluded Judge Stanisław Stankiewicz from the panel for case IV KK 30/25 following a request by the defense. The defense argued that judges appointed by the KRS after January 17, 2018, violate the right to a fair trial under Article 6 of the ECHR. The court agreed, ruling that such appointments create an inherent lack of impartiality and constitute a procedural violation under Article 439 § 1 of the Code of Criminal Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności; art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – Judges appointed to the Supreme Court by the KRS after 17 January 2018 lack the minimum standard of impartiality, rendering any court sitting with them improperly constituted and violating the right to a fair trial.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 30/25 POSTANOWIENIE Dnia 1 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie B. B. i M. N.uniewinnionych od czynu z art. 160 § 1 i 2 k.k. i art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 1 września 2025 r.,wniosków obrońców oskarżonych o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie IV KK 30/25, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt IV KK 30/25.
UZASADNIENIE
W dniu 17 stycznia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego W. S. na niekorzyść oskarżonych B. B. i M. N. od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 18 czerwca 2024 r., sygn. akt VI Ka 932/23. Po wyłączeniu, na wnioski obrońców oskarżonych, od udziału w rozpoznaniu tej sprawy sędziów: Adama Rocha (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2025 r., KRI 886), Igora Zgolińskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2025 r., KRI 885), Zbigniewa Kapińskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2025 r., KRI 932) i Anny Dziergawki (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 2024 r., KRI 1084), sprawa przydzielona została sędziemu Stanisławowi Stankiewiczowi.Wnioskami z dnia 22 sierpnia 2025 r., połączonymi do wspólnego rozpoznania, obrońcy B.
B. i M. N. wnieśli o wyłączenie od udziału w sprawie IV KK 30/25 sędziego Stanisława Stankiewicza. Uzasadniając wnioski odwołali się, tak jak w przypadku poprzednich skutecznych wniosków o wyłączenie, do sposobu powołania tego sędziego na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 – dalej ustawa o KRS z 2017 r.). Nadto, autorzy obu wniosków podnieśli, że w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu (wyrok ETPCz z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19) oraz Sądu Najwyższego (uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, OSNK 2020, z. 2 poz. 7), rozpoznanie niniejszej sprawy z udziałem sędziego Stanisława Stankiewicza nie zapewniałoby oskarżonym prawa do rozpoznania ich sprawy z zachowaniem standardu niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy zważył co następuje.Złożone przez obrońców B. B. i M. N. wnioski – o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy zawisłej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt IV KK 30/25 – są zasadne.Sąd Najwyższy w tym składzie w całej rozciągłości podziela pogląd wyrażony już w tej sprawie we wcześniejszych postanowieniach, jak i wspierającą go argumentację, że udział w składach Sądu Najwyższego osób powołanych na urzędy sędziów tego Sądu, na wniosek organu (Krajowej Rady Sądownictwa) nie będącego organem tożsamym z tym, którego skład i sposób wybierania został określony w Konstytucji, z jednej strony stanowi uchybienie, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z drugiej natomiast pozbawia stronę prawa do „rzetelnego procesu” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronnie praw człowieka i podstawowych wartości (EKPC).Takie stanowisko wspiera jednolite orzecznictwo ETPCz (por. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; z dnia 15 marca 2022 r. [Wielka Izba], Grzęda przeciwko Polsce, skarga 43572/18; z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21), zgodnie z którym, Sąd Najwyższy w składach z udziałem sędziów powołanych na urząd sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r. nie stanowi sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, a tym samym nie gwarantuje prawa do rzetelnego procesu.Co więcej, konsekwencją udziału w składzie orzekającym Sądu Najwyższego i wydaniu orzeczenia w przedmiocie kasacji osoby powołanej na urząd sędziego w tym Sądzie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r., jest wystąpienie uchybienia polegającego na nienależytej obsadzie sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. powołana wyżej i stanowiąca zasadę prawną wiążącą wszystkie składy Sądu Najwyższego uchwała z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20).
Podkreślić przy tym należy, a to w związku wywodem obrońcy oskarżonego M. N., że o ile w wypadku sędziów sądów powszechnych i wojskowych konieczne jest wykazanie naruszenia standardu niezawiłości i bezstronności w konkretnych okolicznościach, to w odniesieniu do osób powołanych w tym niekonstytucyjnym trybie na urząd sędziego Sądu Najwyższego dla stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. czynienie tego rodzaju dodatkowych ustaleń jest zbędne (zob. pkt 1 uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz pkt 2 zdanie drugie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK z 2022 r., z. 6, poz. 22).
W związku z tym oczywistym jest, że każda osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego, która uzyskała nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo Sąd Najwyższy z jej udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.W tym stanie rzeczy tylko wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w niniejszej sprawie pozwoli zapobiec wydaniu orzeczenia przez sąd nienależycie obsadzony, a jednocześnie zapobiegnie też realnym konsekwencjom finansowym dla Skarbu Państwa w wypadku wniesienia skargi do ETPCz, która – wobec utrwalonej linii orzeczniczej tego Trybunału – z wysokim prawdopodobieństwem może okazać się skuteczną.
Uwzględniając całokształt rozważań poczynionych w niniejszym uzasadnieniu postanowiono jak na wstępie. [J.J.][r.g.]