Criminal appeal dismissed for lack of procedural error; defense's statute of limitations argument rejected as clearly unfounded.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the criminal appeal filed by the defense against a suspended sentence, ruling the claim clearly unfounded. The defense argued that the lower court incorrectly applied the 1997 Criminal Code regarding the statute of limitations, claiming it was more favorable to the defendant than the 1969 Code. The court rejected this, stating that the 1997 law explicitly applies to acts committed before its entry into force regardless of whether it is more favorable, thereby rendering the defense's argument legally baseless.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.; Art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające kodeks karny: The new Criminal Code applies to acts committed before its entry into force for the purpose of determining the statute of limitations, irrespective of whether the new law is more favorable to the offender.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
POSTANOWIENIE Z DNIA 26 LUTEGO 2004 R.
IV KK 298/03
Kasacja strony na korzyść oskarżonego wniesiona od wyroku innego,
niż wyrok skazujący na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.) jest dopuszczalna wyłącznie z
powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.),
przeto inne, niezwiązane z tego rodzaju naruszeniami, uchybienia prawu,
podnoszone w takiej kasacji, w ogóle nie podlegają rozpoznaniu, i w razie
ustalenia, że obraza stanowiąca okoliczność wskazaną w art. 439 k.p.k. nie
miała miejsca, kasacja w tym zakresie podlega oddaleniu, a w części dotyczącej pozostałych zarzutów należy pozostawić ją bez rozpoznania jako
niedopuszczalną.
Przewodniczący: sędzia SN H. Gordon-Krakowska.
Sędziowie SN: T. Grzegorczyk (sprawozdawca), E. Matwijów.
Prokurator Prokuratury Krajowej: B. Drozdowska.
Sąd Najwyższy w sprawie Tomasza C., skazanego z art. 205 § 1 k.k.
z 1969 r. i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 26
lutego 2004 r. kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 3 grudnia 2002 r., zmieniającego wyrok Sądu
Rejonowego w B. z dnia 18 listopada 1998 r.,
o d d a l i ł kasację w części dotyczącej zarzutu obrazy przepisów o przedawnieniu karalności jako oczywiście bezzasadną, pozostawiając ją – stosownie do art. 430 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. – bez rozpoznania w
pozostałym zakresie (...).
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 18 listopada 1998 r. Tomasz C. został uznany za winnego popełnienia trzech przestępstw, a to:
popełnionego w okresie od lipca 1992 r. do marca 1993 r., a zakwalifikowanego z art. 205 § 1 w zw. z art. 265 § 1 k.k. z 1969 r., popełnionego w
sierpniu i październiku 1992 r. i zakwalifikowanego z art. 265 § 1 i 267 d.
k.k. oraz popełnionego w okresie od sierpnia do października 1992 r., a zakwalifikowanego z art. 205 § 1 i 265 § 1 d. k.k., i skazany za to na łączne
kary: 2 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tej kary okresu
tymczasowego aresztowania oraz grzywny 15 000 zł. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego Sąd Okręgowy w B., wyrokiem z dnia 2 grudnia
2002 r., zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że warunkowo zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności na okres próby 5 lat, zaliczając okres tymczasowego aresztowania na poczet kary grzywny i uznając ją
za wykonaną w całości.
Od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kasację wywiódł
obrońca oskarżonego podnosząc zarzut obrazy przepisów postępowania, a
to art. 5 § 2, art. 7 oraz art. 457 § 2 k.p.k., i „w drugiej kolejności (w przypadku nieuwzględnienia zarzutów związanych z naruszeniem prawa procesowego)” także obrazę prawa materialnego przez błędną wykładnię art.
205 § 1 d. k.k. oraz niezastosowanie art. 4 § 1 k.k. w związku z art. 105 i
106 d. k.k. W odpowiedzi na tę kasację Prokurator Okręgowy w B. wnosił o
jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej w odniesieniu do zarzutu przedawnienia i pozostawienie jej bez rozpoznania w pozostałej części. Podobne stanowisko na rozprawie kasacyjnej zajęła prokurator Prokuratury Krajowej.
Rozpoznając tę kasację Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Prawomocny wyrok sądu odwoławczego kończący postępowanie zapadł w niniejszej sprawie w grudniu 2002 r. Tymczasem od dnia 1 września
2000 r., w wyniku nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, dokonanej
ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 717), kasację na korzyść
oskarżonego – taką jest zaś rozpoznawana skarga kasacyjna – strona może wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.), a
ograniczenie to nie działa tylko wówczas, gdy jest to kasacja wniesiona „z
powodu uchybień wymienionych w art. 439” (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Zauważyć należy, że już pod rządem kasacji funkcjonującej w ostatnim okresie obowiązywania Kodeksu postępowania karnego z 1969 r. (art. 463a d.
k.p.k.) wskazywano, iż skoro skarga ta może być wnoszona tylko w oparciu
o określone rodzaje uchybień, to jeżeli podniesiono w niej także zarzuty
niebędące podstawą kasacji, nie podlegają one w ogóle rozpoznaniu (wyrok SN z dnia 29 października 1996 r., IV KKN 72/96, OSNKW 1997, z. 12, poz. 15). Już pod rządem obecnego kodeksu Sąd Najwyższy stwierdził
zaś, że wtedy gdy zarzut jest niedopuszczalny z mocy prawa, kasacja w
części dotyczącej tego zarzutu staje się niedopuszczalna (postanowienie
SN z dnia 4 grudnia 2001 r., II KKN 175/99, OSNKW 2002, z. 5-6, poz. 47).
Także w doktrynie podnoszono, że zarzuty kasacyjne, których przedmiotem są uchybienia niebędące określonymi w ustawie powodami kasacyjnymi, nie mają samoistnego znaczenia, nie podlegają zatem odrębnemu
rozpoznaniu, chyba że są ściśle sprzężone z zarzutami stanowiącymi podstawę kasacji (zob. Z. Doda: Zakres rozpoznania sprawy w trybie kasacji
według nowego kodeksu postępowania karnego w: Nowe prawo karne
procesowe. Księga ku czci Profesora Wiesława Daszkiewicza, Poznań
1999, s. 212-213). Już po wspomnianej nowelizacji kodeksu, dokonanej
ustawą z dnia 20 lipca 2000 r., doktryna wskazywała, że tam gdzie ustawa
ogranicza podstawy kasacyjne do uchybień z art. 439 k.p.k., uznanie, że
tak zakwalifikowane przez skarżącego uchybienie nie należy jednak do kategorii naruszeń wymienionych w tym przepisie, prowadzić musi do pozostawienia skargi bez rozpoznania (zob. S. Zabłocki: Nowela k.p.k. z dnia 20
lipca 2000 r., Warszawa 2000, s. 161-162) oraz, że w razie bezzasadności
zarzutu opartego na art. 439 k.p.k., inne wysunięte w kasacji zarzuty nie
podlegają rozpatrzeniu, i w tym zakresie kasację taką należy pozostawić
bez rozpoznania (zob. P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2004, t. III, s. 140).
Obowiązujące od dnia 1 września 2000 r. brzmienie art. 523 k.p.k.
wskazuje wyraźnie, że dążąc do ograniczenia możliwości występowania z
kasacją ustawodawca założył, iż występowanie przez stronę z tą skargą na
korzyść oskarżonego od wyroku innego, niż orzeczenie skazujące na karę
pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania jest
dopuszczalne tylko „z powodu uchybień wymienionych w art. 439.” (art.
523 § 4 pkt 1 k.p.k. w zw. z § 2). Takie sformułowanie przepisu oznacza, że
zarówno sama skarga kasacyjna jest tu dopuszczalna jedynie w razie
wskazania na uchybienie wymienione w art. 439 k.p.k., jak i że może ona
być rozpoznana tylko w zakresie owego naruszenia (lub stwierdzenia z
urzędu innego z uchybień określonych w tym w przepisie). Rozpoznaniu w
trybie kasacji zatem może podlegać wówczas tylko to uchybienie, w tym
także odnośnie do naruszenia określonych przepisów prawa, którym uchybienie doprowadziło właśnie do zaistnienia okoliczności stanowiącej obrazę
wskazaną w art. 439 k.p.k., ale już nie – odnośnie do innych wskazanych w
takiej kasacji uchybień, a nie należących do katalogu naruszeń, o których
mowa w art. 439 k.p.k.. W razie stwierdzenia w postępowaniu kasacyjnym,
że uchybienie wymienione w art. 439 k.p.k. rzeczywiście miało miejsce
,niezbędne staje się – stosownie do wymogu płynącego z art. 439 § 1 in
principio w zw. z art. 536 i 537 k.p.k. – uchylenie zaskarżonego orzeczenia
i to bez rozważania innych, podnoszonych przez skarżącego, naruszeń,
nie związanych z tą podstawą kasacji. Jeżeli zaś nie stwierdzi się, by naruszenie, o którym mowa w art. 439 k.p.k. nastąpiło, kasacja powinna być
oddalona bez badania pozostałych wskazywanych w skardze uchybień,
jako że skarga ta w wypadku wskazanym w art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. jest
dopuszczalna „z powodu uchybień wymienionych w art. 439”, a nie innej
obrazy prawa. W konsekwencji należy przyjąć, że kasacja strony na korzyść oskarżonego wniesiona od wyroku innego, niż wyrok skazujący na
karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania
(art. 523 § 2 k.p.k.), jest dopuszczalna wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.), przeto inne, niezwiązane z tego rodzaju naruszeniami, uchybienia prawu, podnoszone w takiej
kasacji, w ogóle nie podlegają rozpoznaniu i w razie ustalenia, iż obraza
stanowiąca okoliczność wskazaną w art. 439 k.p.k. nie miała miejsca, kasacja w tym zakresie podlega oddaleniu, a w części dotyczącej pozostałych
zarzutów należy pozostawić ją bez rozpoznania jako niedopuszczalną. Inne rozumienie omawianego rozwiązania oznaczałoby obchodzenie ograniczeń wynikających z art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k., gdyż dopuszczałoby
rozpoznawanie takiej kasacji w zakresie wszystkich wskazywanych uchybień, mimo bezzasadności zarzutu co do naruszenia art. 439 k.p.k., który
decyduje tu o dopuszczalności samej skargi. Stwarzałoby ono tym samym
asumpt do występowania z kasacjami, w których powołanie uchybienia
wymienionego w tym przepisie byłoby czynione jedynie dla obejścia ograniczeń płynących z art. 523 § 2 k.p.k.
W sprawie niniejszej kasacja dotyczy wyroku, w którym wykonanie
orzeczonej kary pozbawienia wolności zawieszono, przeto stosownie do
art. 523 § 2 k.p.k. byłaby to skarga niedopuszczalna. Powołuje się ona jednak m. in. na obrazę art. 105 i 106 k.k. z 1969 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., a
uchybienie takie – mimo że autor kasacji milczy w tej kwestii – stanowi,
stosownie do art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., okoliczność wskazaną w art. 439 § 1
pkt 9 k.p.k. To z kolei powoduje uchylenie ograniczenia zaskarżalności
przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., ale jedynie w zakresie określonym w
§ 4 pkt 1 tego przepisu. Tym samym, w świetle tego, co wcześniej stwierdzono, skarga niniejsza jest jednak dopuszczalna i może być rozpoznana,
ale tylko w odniesieniu do zarzutu obrazy art. 439 k.p.k.
Zarzut ów jest jednak niezasadny w oczywistym stopniu. Został on
podniesiony przez obrońcę oskarżonego już na rozprawie apelacyjnej i sąd
odwoławczy nie podzielił jego trafności, odwołując się do brzmienia art. 15
ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Przepisy wprowadzające kodeks karny
(Dz. U. Nr 88, poz. 554 ze zm.). Skarżący wywodzi obecnie, że skoro wyrok sądu drugiej instancji zapadł w grudniu 2002 r., zaś dwa z czynów
przypisanych oskarżonemu popełnione były do października 1992 r., a
kwalifikowano je z przepisów Kodeksu karnego z 1969 r., choć orzekano
już pod rządem obecnego Kodeksu karnego, to tym samym należało stosownie do art. 4 § 1 k.k. przyjąć tu także obowiązywanie przepisów Kodeksu karnego z 1969 r. o przedawnieniu, jako względniejszych dla oskarżonego. Zdaniem autora kasacji odwoływanie się przez sąd drugiej instancji
do art. 15 przep. wprow. k.k. z 1997 r. jest nietrafne, gdyż prowadzi do wydłużenia okresu przedawnienia, co „jest wysoce krzywdzące dla skazanego”, i zdaniem obrony oznacza „działanie wstecz ustawy surowszej”. Stanowisko to jest całkowicie nietrafne z uwagi na wyraźne brzmienie art. 15
przep. wprow. k.k. Stanowi on, że do czynów popełnionych przed wejściem
w życie Kodeksu karnego stosuje się przepisy tego kodeksu o przedawnieniu i zatarciu skazania, chyba że termin przedawnienia już upłynął. Zarówno przy tym w orzecznictwie, jak i w doktrynie stwierdza się, że przepis ten
stanowi wyłom w zasadzie stosowania tylko jednej ustawy do oceny konsekwencji prawno-karnych czynu (zob. postanowienie SN z dnia 19 sierpnia 1999 r., I KZP 25/99, OSNKW 1999, z. 9-10, poz. 53, s. 38; Kodeks
karny. Cześć szczególna. Komentarz pod red. A. Zolla, Kraków 1999, t. III,
s. 942; A. Marek: Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2003, s. 711-712).
Zakłada on bowiem wyraźnie regułę bezpośredniego stosowania ustawy
nowej we wskazanym tam zakresie, i to bez względu na to, czy ustawa ta
działa na korzyść, czy na niekorzyść sprawcy, a przez to problem ewentualnego konfliktu z zasadą stosowania ustawy dawnej jako względniejszej
(art. 4 § 1 k.k.) jest bezprzedmiotowy.
Tym samym jest oczywiste, że w sprawie niniejszej nie nastąpiło naruszenie przepisów art. 105 i 106 k.k. z 1969 r. o przedawnieniu karalności
w zw. z art. 4 § 1 k.k., a więc nie zaistniała też okoliczność przewidziana w
art. 439 § 1 pkt 9 w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. Dlatego Sąd Najwyższy
oddalił tę kasację jako oczywiście bezzasadną w odniesieniu do powyższego zarzutu, i ze względów wcześniej wskazanych pozostawił ją bez
rozpoznania w pozostałej części, obciążając skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. Charakter tego orzeczenia spowodował, że
mimo zwolnienia Sądu Najwyższego z uzasadniania oddalenia kasacji jako
oczywiście bezzasadnej (art. 535 § 2 zdanie trzecie k.p.k.), uzasadnienie to
sporządzono.