Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 295/16 Generato dall'IA

Criminal appeal dismissed; court upheld joint fraud conviction and accessory liability for insurance fraud scheme.

Numero d'incarto IV KK 295/16
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the criminal appeal as obviously unfounded, upholding the lower court's conviction for fraud and accessory liability. The defendant, acting with his brother, defrauded an insurance company by falsely declaring a burnt-out car as stolen to claim a payout. The court rejected the argument that the defendant could not be held liable for his brother's specific acts of filing false police reports and giving false testimony, ruling that the defendant's dominant role justified attributing these actions to him. Consequently, the court affirmed the cumulative qualification of the crime and the accessory charge, finding no procedural errors warranting the appeal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 286 § 1 k.k.; Art. 18 § 2 k.k.; Art. 233 § 1 k.k.; Art. 238 k.k.; Art. 455 k.p.k.; Art. 535 § 3 k.p.k.; Art. 636 § 1 k.p.k.; Art. 637a k.p.k.: In joint fraud, the principal offender may be held liable for the specific acts of accomplices if they were induced by the principal, even if the principal did not personally commit those acts, provided the principal played a leading role in the criminal enterprise.

Parole chiave

Generato dall'IA
joint fraud liability accessory criminal liability insurance fraud scheme false police reports false testimony cumulative crime qualification obviously unfounded appeal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 286 § 1 k.k.
został skazany za przestępstwo kumulatywnie kwalifikowane z art. 286 § 1 k.k. i art.
Art. 270 § 1 k.k.
i art. 270 § 1 k.k. oraz z art.
Art. 18 § 2 k.k.
oraz z art. 18 § 2 k.k. w zw.
Art. 238 k.k.
oraz art. 238 k.k., a nie zachowań podejmowanych w ramach przestępstwa oszustwa, w którym to zakresie przyjęto formę współsprawstwa.
Art. 233 § 1 k.k.
z art. 233 § 1 k.k. w zw.
Art. 12 k.k.
z art. 12 k.k., polegające na tym, że w dniach od 18 lipca do 22 listopada 2002r.
Art. 46 § 1 k.k.
Uznając winę oskarżonego w zakresie powyższego czynu wymierzono mu kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 150 stawek dziennych grzywny po 40 zł każda; na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczono nadto wobec niego obowiązek naprawienia szkody oraz rozstrzygnięto w przedmiocie kosztów sądowych.
Art. 433 § 2 k.p.k.
B., zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw.
Art. 457 § 3 k.p.k.
z art. 457 § 3 k.p.k. oraz art.
Art. 455 k.p.k.
W konsekwencji Sąd odwoławczy nie miał też żadnych podstaw do „poprawiania” przyjętej przez Sąd pierwszej instancji kwalifikacji w ramach dyspozycji art. 455 k.p.k. Implikacją powyższego rozumowania Sądu Najwyższego było uznanie kasacji obrońcy M.
Art. 535 § 3 k.p.k.
536 k.p.k.), podlegała ona oddaleniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Art. 536 k.p.k.
Wobec niestwierdzenia uchybień podlegających uwzględnieniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.), podlegała ona oddaleniu w trybie art.
Art. 636 § 1 k.p.k.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 637a k.p.k.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KK 295/16 POSTANOWIENIE Dnia 22 września 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 kpk‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 22 września 2016 r.,‎sprawy M. B.‎skazanego z art. 286 § 1 kk i in.‎z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego‎od wyroku Sądu Okręgowego w K.‎z dnia 17 września 2015 r.,‎utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w K.‎z dnia 23 grudnia 2013 r., p o s t a n o w i ł 1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2) obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 23 grudnia 2013r. M. B. został skazany za przestępstwo kumulatywnie kwalifikowane z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. oraz z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 238 k.k. i art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., polegające na tym, że w dniach od 18 lipca do 22 listopada 2002r. w K. i w W., działając wspólnie i w porozumieniu z P. B., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w ramach podziału ról, w celu uzyskania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, po uprzednim wprowadzeniu w błąd pracowników T.

W. S.A. Oddział w K. co do stanu technicznego i wartości samochodu marki BMW nr rej. […] oraz faktu jego kradzieży, doprowadził ww. ubezpieczyciela do niekorzystnego rozporządzenia mieniem z tytułu wypłaty odszkodowania, w ten sposób, że: w dniu 18 lipca 2002r. podając dane P. B. i podpisując się jako „P. B.”, zawarł z przedstawicielem T. W. S.A. Oddział w K. umowę ubezpieczenia nr […] na samochód marki BMW nr rej. […], czym wprowadził w błąd pracowników ww. towarzystwa ubezpieczeniowego co do stanu technicznego i wartości tego samochodu, który został nabyty jako spalony wrak i nie był remontowany, następnie nakłonił P. B. do zawiadomienia o kradzieży tego pojazdu, co w rzeczywistości nie miało miejsca, i złożenia na tę okoliczność fałszywych zeznań, co posłużyło do wprowadzenia w błąd pracowników T.

W. Oddział w K. co do faktu kradzieży tego samochodu w dniu 23 sierpnia 2002r. w W., a działania te doprowadziły T. W. S.A. Oddział w K. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 66.100 zł z tytułu wypłaty odszkodowania wynikającego z umowy ubezpieczenia. Uznając winę oskarżonego w zakresie powyższego czynu wymierzono mu kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 150 stawek dziennych grzywny po 40 zł każda; na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczono nadto wobec niego obowiązek naprawienia szkody oraz rozstrzygnięto w przedmiocie kosztów sądowych.

Po rozpoznaniu apelacji wniesionej od powyższego orzeczenia przez obrońcę m. in. M. B., wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 września 2015r., zostało ono utrzymane w mocy.Od wyroku Sądu odwoławczego kasację wywiódł obrońca M. B., zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 455 zd. 1 k.p.k., polegające na zaniechaniu przez Sąd Okręgowy dokonania prawidłowej kontroli odwoławczej, co skutkowało utrzymaniem w mocy niezasadnego, bo wydanego z obrazą art. 5 § 2, 7, 366 k.p.k. oraz art. 286 k.k. wyroku Sądu Rejonowego w K., mimo zaistnienia w nim uchybień podniesionych w apelacji, a także niepoprawieniem błędnej kwalifikacji prawnej w odniesieniu do wszystkich czynów zarzucanych oskarżonemu z art. 18 § 2 k.k. na 18 § 1 k.k. Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroków sądów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w K.W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w K. wniósł o jej oddalenie z powodu oczywistej bezzasadności.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja była oczywiście bezzasadna.Twierdzenia obrońcy M.

B. o wystąpieniu wskazanych powyżej naruszeń prawa procesowego były bezpodstawne. Sąd drugiej instancji rozważył wszystkie zarzuty apelacyjne, wyjaśniając, w sposób niekolidujący z wymogami przewidzianymi w art. 457 § 3 k.p.k., motywy ich nie podzielenia, w tym również to, dlaczego zachowanie skazanego wyczerpywało znamiona art. 286 § 1 k.k., nie zaś 298 § 1 k.k. Nie zachodziła również, wbrew zarzutom skarżącego, potrzeba ingerowania przez Sąd ad quem w kontrolowane instancyjnie orzeczenie niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów w trybie art. 455 zd. 1 k.p.k., w odniesieniu do form zjawiskowych przypisanego skazanemu przestępnego działania.Argumentacja, którą przytoczono w uzasadnieniu kasacji dowodziła, że u podłoża twierdzenia, iż nie dokonano właściwej subsumcji prawnej działania M.

B., legła się w istocie kontestacja ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd pierwszej instancji. W oczywistym stopniu chybiony był zarzut skarżącego, że Sąd ad quem bezpodstawnie zaakceptował ustalenia Sądu a quo, które zostały dokonane z rażącym naruszeniem przepisów dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego – art. art. 5 § 2, 7 i 366 k.p.k. Przedstawione w uzasadnieniach Sądów obu instancji rozumowanie, oparte na wnikliwej analizie i ocenie materiału dowodowego, prowadzi do wniosku wręcz przeciwnego. Akceptując rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, Sąd odwoławczy nie tylko nie naruszył standardów kontroli instancyjnej, ale w pełni je zrealizował, jasno i przekonująco – przez pryzmat zarzutów apelacyjnych – wskazując dlaczego nie zasługiwały na podzielenie.

Skarżący wywodząc, że brak było podstaw do przypisania skazanemu sprawstwa w zakresie czynu z art. 286 § 1 k.p.k. wskazywał, że nie zostało zrealizowane znamię wprowadzenia w błąd pracowników T. W. Sformułował tezę, że gdyby nie wystąpiły nieprawidłowości przy podpisywaniu umowy zawartej w imieniu ubezpieczyciela przez świadka A. G., a dalej kolejnych pracowników akceptujących tę umowę, to do wypłaty odszkodowania by nie doszło. Obrońca podkreślał, że A. G. miał świadomość mankamentów i braków w dokumentacji niezbędnej do podpisania umowy ubezpieczenia, a nawet tego, że nie była ona sygnowana przez właściwą po stronie ubezpieczającego osobę.

O brakach w dokumentacji niezbędnej do podpisania tej umowy wiedzieli także inni wskazani w kasacji pracownicy towarzystwa ubezpieczeniowego. W tej sytuacji, zdaniem obrońcy, pracownicy pokrzywdzonego nie zostali wprowadzeni w błąd, a zatem to zawarcie takiej umowy – a nie działania samych skazanych – spowodowało wypłatę odszkodowania. Prowadząc ten wywód skarżący pominął jednakże element zasadniczy – ten mianowicie, że zawarcie umowy ubezpieczenia było jedynie fragmentem całokształtu przestępczego przedsięwzięcia. Umowę zawarto przecież w następstwie uprzednich zabiegów braci B., to jest nabycia spalonego wraku pojazdu dla pozyskania dokumentów tego wozu, podania nieprawdziwych danych co do tego pojazdu jako w pełni sprawnego (co przyznał sam skarżący - str. 7 kasacji), doprowadzenia do jego rejestracji i dopiero jego ubezpieczenia, a następnie podjęcie dalszych kroków, to jest zgłoszenia kradzieży i uzyskania od organów ścigania - po złożeniu fałszywych zeznań - zaświadczenia o umorzeniu dochodzenia.

Nawet zatem fakt, że w procedurze poprzedzającej podpisanie umowy wystąpiły nieprawidłowości, których świadomość mieli obaj ją podpisujący, nie zmienia istoty rzeczy, że to całokształt powyższej aktywności M. B. i jego brata, bez której do zawarcia umowy dojść by nie mogło, znalazł swój finał w oszukańczym uzyskaniu odszkodowania. Jednocześnie Sąd ad quem trafnie skonstatował, że wątek nieprawidłowości związanych z podpisaniem umowy ubezpieczenia, jakie wystąpiły w postępowaniu pracowników T. W., w szczególności ze strony A.

G., „przy tak personalnie określonych przez oskarżyciela zarzutach ... pozostać musi poza głównym nurtem rozważań” (str.11 uzasadnienia).Żadnymi uchybieniami procesowymi nie były dotknięte kluczowe w sprawie ustalenia, że inkryminowane poczynania M. B. i jego brata podejmowane były w celu wprowadzenia w błąd ubezpieczyciela i że cel ten dzięki nim został zrealizowany. Nastąpiło to nie tyle i nie tylko przez wprowadzenie w błąd agenta ubezpieczeniowego podpisującego umowę, lecz również innych pracowników T. W., odpowiedzialnych za ostateczną decyzję o wypłacie odszkodowania.

Dane personalne (tożsamość) osób, wobec których podejmowane są bezprawne działania sprawcy, nie są znamieniem ani warunkiem przypisania przestępstwa oszustwa. Domaganie się zatem przez skarżącego konieczności imiennego wskazania „kto z pracowników T. W. został wprowadzony w błąd” było bezpodstawne. Nie można przecież zapominać, że pokrzywdzonym w tej sprawie była osoba prawna – towarzystwo ubezpieczeniowe W., zatrudniające wielu pracowników o różnych kompetencjach. Do realiów tej sprawy w pełni przystaje trafny pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony w postanowieniu z dnia 6 maja 2014r., iż „dla wypełnienia znamion występku określonego w art. 286 § 1 k.k., a popełnionego na szkodę osoby prawnej, niekorzystne rozporządzenie mieniem musi być wprawdzie rezultatem wprowadzenia w błąd (wykorzystania błędu), to jest musi z tym wprowadzeniem w błąd (wyzyskaniem błędu) pozostawać w więzi przyczynowej, co nie oznacza koniecznej jedności (tożsamości) tej osoby fizycznej, działającej w imieniu osoby prawnej, która została wprowadzona w błąd (której błąd wyzyskano) i tej osoby fizycznej, która - jako upoważniona do podejmowania decyzji majątkowych - dokonała niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

Reguła powyższa jest aktualna niezależnie od tego, czy wprowadzającym w błąd (wyzyskującym pozostawanie w błędzie) jest tzw. extraneus (to jest sprawca oszustwa działający "z zewnątrz"), czy też tzw. intraneus (to jest sprawca oszustwa będący osobą tkwiącą w strukturach pokrzywdzonej osoby prawnej)” (sygn. IV KK 12/14; OSNKW 2014, z. 11, poz. 84).Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne dotyczące strony podmiotowej działania M. B. (i jego brata), że jego celem było uzyskanie wysokiego odszkodowania (w kwocie 66.100 zł) w istocie za wrak samochodu BMW (zakupiony za 6.000 zł) od towarzystwa ubezpieczeniowego, dawały w pełni podstawę faktyczną i prawną do przypisania skazanemu wyczerpania znamion przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k. i to zupełnie niezależnie od tego, jaki był stopień wiedzy o takim zamiarze u agenta podpisującego umowę ubezpieczenia.

Oczywiście bezpodstawne były zarzuty skarżącego co do błędności przypisania skazanemu, w ramach kumulatywnej kwalifikacji, również formy zjawiskowej podżegania określonego w art. 18 § 2 k.k. Wszak jasno już z opisu przypisanego M. B. czynu wynika, że podżeganie dotyczyło wyłącznie tych zachowań brata skazanego, które wyczerpały znamiona art. 233 k.k. oraz art. 238 k.k., a nie zachowań podejmowanych w ramach przestępstwa oszustwa, w którym to zakresie przyjęto formę współsprawstwa. To przecież brat skazanego złożył fałszywe zawiadomienie organów ścigania o przestępstwie kradzieży samochodu BMW oraz fałszywe w tym zakresie zeznania.

Niewątpliwie złożenie fałszywego zawiadomienia i zeznań było istotnym elementem całego mechanizmu oszustwa, ale przecież nie M. B. tych czynów się dopuścił. Natomiast ustalenie faktyczne, że to M. B. był inicjatorem całego przestępczego przedsięwzięcia i to on odgrywał w nim wiodącą rolę, pozwalało na zasadne – zgodne ze wskazaniami doświadczenia życiowego – wnioskowanie, iż on też nakłonił (podżegał) swojego brata do popełnienia czynów stypizowanych w art. 233 k.k. i w art. 238 k.k. Twierdzenie zatem autora kasacji, że „w sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów, które wskazywałyby na nakłanianie P. B. przez M.

B. do złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (art. 238 k.k.) oraz składania fałszywych zeznań (art. 233 § 1 k.k.)”, zupełnie nie uwzględniało modus operandi przypisanego skazanemu działania. W konsekwencji Sąd odwoławczy nie miał też żadnych podstaw do „poprawiania” przyjętej przez Sąd pierwszej instancji kwalifikacji w ramach dyspozycji art. 455 k.p.k. Implikacją powyższego rozumowania Sądu Najwyższego było uznanie kasacji obrońcy M. B. za bezzasadną w stopniu oczywistym. Wobec niestwierdzenia uchybień podlegających uwzględnieniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów (art. 536 k.p.k.), podlegała ona oddaleniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.