Supreme Court dismisses appeal due to failure to notify defendant of appeal hearing, violating right to defense.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against the Regional Court's judgment, which had reduced the defendant's sentence. The lower court failed to properly notify the incarcerated defendant of the appeal hearing date and his right to request personal presence, despite the defense's prior notification. Consequently, the court ruled that this procedural omission violated the defendant's fundamental right to defense and the principles of a fair trial, necessitating the case's remittal for a new hearing.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 117 § 1 k.p.k.; Art. 451 k.p.k.: Failure to notify a detained defendant of the appeal hearing date and their right to request personal presence constitutes a significant violation of the right to defense, requiring the annulment of the judgment and remittal of the case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KK 280/20 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 grudnia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Michał Laskowski (przewodniczący)SSN Przemysław KalinowskiSSN Andrzej Siuchniński (sprawozdawca)Protokolant Małgorzata Sobieszczańska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Bożeny Góreckiej,w sprawie K. Ł.skazanego z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kkpo rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 1 grudnia 2020 r.,kasacji, wniesionej przez obrońcęod wyroku Sądu Okręgowego w T.
z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt II Ka (…)zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIEWyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt II K (…), K. Ł. został uznany za winnego tego, że w dniu 21 marca 2018 roku w T. , działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, po uprzednim wprowadzeniu w błąd co do możliwości i zamiaru uregulowania należności za wykonaną usługę transportową, doprowadził Firmę Transportowo Usługową Handlową N. z siedzibą w T. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 2.282,10 zł, przy czym zarzucanego mu czynu dopuścił się przed upływem 5 lat od odbycia kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne, tj. będąc uprzednio skazanym wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 września 2013 roku, sygn. akt VI K (…), za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 25 kwietnia 2012 roku do 22 kwietnia 2016 roku oraz wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w G. z dnia 29 października 2015 roku, sygn. akt II K (…), za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. na karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od 22 kwietnia 2016 roku do 21 lipca 2017 roku, tj. o przest. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Za tak opisane przestępstwo Sąd Rejonowy w T. wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzekł o środku kompensacyjnym w postaci obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 2282,10 zł.Sąd Okręgowy w T. wyrokiem z dnia 21 lutego 2020r., sygn. akt II Ka (…), po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez obrońcę K.
Ł., zmienił wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 2 października 2019r., sygn. akt II K (…) przyjmując, że K. Ł. popełnił czyn określony w art. 286 § 3 k.k. i obniżył orzeczoną wobec niego karę pozbawienia wolności do 4 miesięcy.Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wywiódł obrońca skazanego, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa, mogące istotnie wpływać na jego treść, a to:„- uchybienie treści art. 117 § 1 k.p.k. i art. 451 k.p.k. poprzez zaniechanie zawiadomienia oskarżonego o czasie i miejscu rozprawy apelacyjnej oraz brak pouczenia oskarżonego o prawie złożenia wniosku o zarządzenie sprowadzenia go na tę rozprawę,- uchybienie treści art. 2 § 2 k.p.k., art. 94 § 1 pkt 4 i 5 k.p.k., art. 170 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.k., art. 175 § 1 k.p.k. i art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. poprzez oddalenie na rozprawie apelacyjnej wniosków dowodowych obrońcy oskarżonego, w tym o ponowne przesłuchanie oskarżonego, bez faktycznego uzasadnienia postanowienia o oddaleniu wniosków, w sytuacji gdy wskazane we wniosku dowody miały doniosłe znaczenie dla ustalenia tego, czy został popełniony czyn zabroniony, czy stanowi on przestępstwo i jakie oraz z uwagi na to, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierzał udowodnić, przez co nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a wyrok oparto o błędne ustalenia faktyczne,- uchybienie treści art. 433 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. poprzez brak rozpoznania przez Sąd odwoławczy wszystkich wniosków i zarzutów stawianych rozstrzygnięciu Sądu I instancji oraz brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z jakiego powodu Sąd nie uznał za zasadne wyrażonego w apelacji stanowiska, iż nie doszło do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w rozumieniu art. 286 § 1 k.k. albowiem stosowanie kar umownych w obrocie cywilnym nie jest zabronione, a pokrzywdzona nie spełniła określonych zawartą przez nią umową, co uzasadniało nałożenie na nią tych kar”.W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w T.Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja jest przynajmniej częściowo zasadna.Z całą pewnością zasadny jest zarzut, w którym skarżący wskazuje, jako na rażącą i mającą istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją wyroku Sądu odwoławczego, obrazę przepisów art. 117 § 1 k.p.k. i art. 451 k.p.k. poprzez niezawiadomienie skazanego Ł. o czasie i miejscu rozprawy apelacyjnej oraz niepouczenie o prawie do złożenia wniosku o zarządzenie sprowadzenia go na nią. Dlatego, mając na uwadze treść art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., Sąd Najwyższy ograniczył rozpoznanie kasacji do tego tylko zarzutu jako prowadzącego w sposób nieuchronny do konieczności wydania orzeczenia kasatoryjnego.Jak wiadomo, zgodnie z treścią art. 6 k.p.k. oskarżonemu przysługuje prawo do obrony i to zarówno w sensie formalnym, czyli prawo do korzystania z pomocy obrońcy jak i w sensie materialnym.
Prawo do obrony w sensie materialnym należy rozumieć jako działalność obrończą samego oskarżonego, który może realizować swoje prawo w toku całego procesu, we wszystkich jego fazach, a zatem również przed sądem odwoławczym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2016 r., IV KK 242/16, LEX nr 2180104). W ugruntowanym już orzecznictwie wypracowane zostały standardy prawa do aktywnej obrony, które uznawane jest przecież za jedno z fundamentalnych praw człowieka, znajdujące gwarancje także w aktach prawa międzynarodowego (m.in. art. 6 ust.3 lit.c EKPC).
Prawo to, które obejmuje także prawo oskarżonego do osobistego udziału w rozprawie apelacyjnej, zagwarantowane jest w art. 117 § 1 k.p.k., zgodnie z treścią którego każdego uprawnionego do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu oraz w art. 451 k.p.k., który wymaga pouczenia oskarżonego pozbawionego wolności o możliwości złożenia wniosku o sprowadzenie na rozprawę odwoławczą. Jest przy tym, na gruncie orzecznictwa Sądu Najwyższego (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19.10.2016r., V KK 134/16, LEX nr 2152410; 11.10.2016r., II KK 145/16, LEX nr 2159097; 21 maja 2019r., V KK 211/18, LEX nr 2677056), oczywiste, że niezrealizowanie tego ostatniego obowiązku, niezależnie od przyczyny takiego stanu rzeczy, uniemożliwia mu realizację prawa do osobistej obrony w postępowaniu odwoławczym i tym samym narusza w istotnym stopniu zasady rzetelnego procesu.
Kontrola akt przedmiotowej sprawy prowadzi do ustalenia, że zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2019r., którym została przyjęta apelacja wywiedziona przez obrońcę K. Ł., zarządzono także, aby, obok powiadomienia o terminie rozprawy apelacyjnej, pouczyć tego oskarżonego, jako pozbawionego wolności, o jego uprawnieniu wynikającym z treści art. 451 k.p.k. Z elektronicznego pokwitowania odbioru wynika jednak, że zawiadomienie o rozprawie odwoławczej wyznaczonej na dzień 21 lutego 2020r. i pouczenie, o którym mowa była wyżej, przesłano K.
Ł. na adres domowy (k- 380), w sytuacji, gdy w tym czasie przebywał on już w Zakładzie Karnym w G.. Okoliczność ta nie powinna była ujść uwadze Sądu Okręgowego w T. bowiem obrońca K. Ł. informował o niej w złożonej apelacji (k-363 akt sprawy) zaś wcześniejsza korespondencja do oskarżonego ze strony Sądu I instancji była już kierowana do tego właśnie Zakładu Karnego. Niestety, nie została ona jednak dostrzeżona. Z treści protokołu z rozprawy apelacyjnej wynika, że Sąd odwoławczy uznał, iż K. Ł. został prawidłowo powiadomiony o jej terminie i tym samym prawidłowo pouczony o swoich uprawnieniach (k- 392).
W konsekwencji takiego stanu rzeczy oczywistym jest, że oskarżony Ł. nie został powiadomiony prawidłowo tak o terminie rozprawy odwoławczej jak i o prawie do żądania sprowadzenia na rozprawę odwoławczą. To skutkowało istotnym naruszeniem jego prawa do obrony, tym istotniejszym, że oskarżony deklarował zamiar złożenia dodatkowych wyjaśnień, mogących mieć znaczenie dla ustaleń w zakresie charakteru i roli jego działania odnośnie do przypisanego mu przestępstwa. Takie uchybienie w sposób oczywisty mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego kasacją wyroku, wobec czego koniecznym stało się uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w T. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w postępowaniu odwoławczym.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd odwoławczy, po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego w postaci dodatkowych wyjaśnień oskarżonego, ponownie dokona oceny zasadności zarzutów postawionych w apelacji jego obrońcy.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.