Supreme Court quashes appeal court's dismissal due to erroneous application of res judicata and failure to analyze continuous offense identity.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appeal court's decision to dismiss criminal proceedings against the defendant, finding a gross violation of procedural law. The lower court incorrectly applied the principle of res judicata, claiming the defendant's actions were identical to a previously concluded case, without adequately analyzing the specific legal requirements for continuous offenses. The court ruled that the appeal court failed to logically justify its departure from established Supreme Court precedent regarding the identity of acts in gambling offenses, necessitating a remand for proper legal assessment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.; The appeal court's dismissal of criminal proceedings based on a gross violation of the principle of res judicata is invalid when the lower court fails to provide a logical and exhaustive justification for its interpretation of continuous offense identity contrary to established Supreme Court precedent.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KK 276/20 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 sierpnia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Barbara SkoczkowskaSSN Tomasz ArtymiukProtokolant Dagmara Szczepańska - Maciejewska w sprawie M. W.oskarżonego o czyn z art. 107 § 1 k.k.s. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 25 sierpnia 2020 r., kasacji prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV Ka (…),uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w M.z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II K (…) i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. umarzającego postępowanie karne przeciwko M.
W. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIESąd Rejonowy w M. wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2018 r., sygn. akt II K (…) uznał oskarżonego M. W. za winnego popełnienia występku z art. 107 § 1 k.k. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. i za ten czyn wymierzył mu karę grzywny 200 stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę 100 zł. Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez oskarżonego i jego obrońcę, Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV Ka (…), uchylił zaskarżony wyrok w odniesieniu do oskarżonego M.
W. i na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. postępowanie karne skarbowe wobec oskarżonego o zarzucane mu przestępstwo, umorzył.Kasację od tego orzeczenia, na niekorzyść oskarżonego, wywiódł prokurator Prokuratury Okręgowej w K.. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu:„rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia , a to art. 17 §1 pkt. 7 k.p.k w zw. z art. 113 §1 k.k.s. , polegające na jego zastosowaniu i umorzeniu postępowania karnego wobec M. W. z powodu istnienia ujemnej przesłanki procesowej w postaci res iudicata, na skutek wyrażenia błędnego poglądu, że czyn, którego popełnienie zarzucono M.
W. w niniejszej sprawie jest tożsamy i został popełniony w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem tego samego zamiaru i tej samej sposobności z czynami, co do których postępowanie karne przeciwko temu samemu oskarżonemu zostało zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2017 roku sygnatura II K (…)”.W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi okręgowemu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył co następuje.Kasacja złożona przez prokuratora jest zasadna.
Słusznie podnosi skarżący, że procedując w tej sprawie sąd odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., uznając zaistnienie przeszkody procesowej określonej formułą res iudicata (powaga rzeczy osądzonej), co skutkowało niezasadnym uchyleniem zaskarżonego wyroku sądu meriti i umorzeniem postępowania karnego wobec oskarżonego o zarzucane mu przestępstwo. U źródeł tego wadliwego postąpienia, co dostrzegł także skarżący, było wypowiedzenie wadliwego poglądu prawnego co do przepisu art. 6 § 1 i 2 k.k.s. odnoszonego do typu czynu z art. 107 § 1 k.k.s. Sąd Odwoławczy ustalił, że M.
W. został wcześniej prawomocnie skazany m.in. wyrokiem Sądu Rejonowego w O. z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygnatura II K (…) za to, że w okresie od 3 września 2015 r. do 27 czerwca 2016 r., w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru, urządzał niezgodnie z ustawą o grach hazardowych gry na różnych automatach, w różnych miejscowościach i lokalach tj. za czyn z art. 107 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. Natomiast sąd pierwszej instancji przyjął w przedmiotowej sprawie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. w okresie od 1 listopada 2015 r. do 19 listopada 2015 r.
W ocenie sądu odwoławczego ustalenie takie spowodowało, że określone zachowania wskazane w czynie zarzuconym oskarżonemu należało potraktować jako fragment już prawomocnie osądzonego czynu ciągłego, a w konsekwencji konieczność umorzenia niniejszego postępowania wobec stwierdzenia stanu res iudicata. Pogląd co do tożsamości czynu jest rażąco błędny i opiera się na wadliwym przyjęciu, że do przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. może być zastosowana konstrukcja z art. 6 § 2 k.k.s., gdy tymczasem, z uwagi na swój charakter normatywny czyn spenalizowany w art. 107 § 1 k.k.s. nie może być odnoszony do konstrukcji art. 6 § 2 k.k.s. Przytoczyć trzeba w tym zakresie stabilny pogląd Sądu Najwyższego:
„W przypadku przestępstwa skarbowego z art. 107 § 1 k.k.s., którego istotą jest "trwałość" nie ma zastosowania szczególna reguła z art. 6 § 2 k.k.s., określająca tzw. czyn ciągły na gruncie prawa karnego skarbowego.” (por. np. wyroki: z dnia 19 grudnia 2018 r., V KK 450/18; z dnia 15 stycznia 2020 r., III KK 272/19; postanowienia: z dnia 29 listopada 2019 r., III KK 128/19; z dnia 22 stycznia 2020 r., III KK 285/19; z dnia 31 stycznia 2020 r., I KK 72/19). Zatem, nawet gdyby w innym, prawomocnym wyroku, przyjęto skazanie z art. 107 § 1 k.k.s. w warunkach z art. 6 § 2 k.k.s., to czyn, który jest przedmiotem osądu w innym (obecnym) postępowaniu (postępowaniu późniejszym), a którego czas popełnienia mieści się w ramach czasowych przestępstwa, za które skazano oskarżonego wcześniejszym prawomocnym wyrokiem, nie może zostać uznany za wchodzący w skład czynu ciągłego, albowiem ta konstrukcja jest w ogóle wykluczona co do przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. – tego przestępstwa, które jest przedmiotem procesu (por. np. wyrok SN z dnia 12 lutego 2020 r., III KK 323/19).
W tym zakresie sąd odwoławczy w sposób rażący naruszył przepis art. 6 § 2 k.k.s. przyjmując możliwość przyjęcia takiej konstrukcji do czynu zabronionego stypizowanego w art. 107 § 1 k.k.s., a jego konsekwencją było wadliwe postąpienie i umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Przypomnieć również trzeba, że Sąd Najwyższy aprobuje pogląd wyrażony w sprawie V KK 415/18, który to pogląd wytyczył zresztą stabilną linię orzeczniczą, która dotyczy problematyki przeszkody procesowej powagi rzeczy osądzonej w odniesieniu do przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. (por. np. wyroki SN: z dnia 19 września 2018 r.
V KK 415/18 [OSNKW 2018, z. 10, poz. 71] oraz V KK 419/18; z dnia 15 listopada 2018 r. V KK 334/18 oraz V KK 314/18; postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2020 r., I KK 72/19; wyrok SN z dnia 12 lutego 2020 r., III KK 323/19). Sąd Najwyższy w sprawie V KK 415/18 uznał, że „uprzednie prawomocne skazanie za przestępstwo z art. 107 § 1 k.k.s. popełnione w innym miejscu, w warunkach czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.) w którym czas jego popełnienia obejmuje czasokres popełnienia czynu z art. 107 § 1 k.k.s , co do którego toczy się jeszcze postępowanie karne skarbowe, nie stanowi w okresie późniejszym przeszkody procesowej w postaci powagi rzeczy osądzonej, albowiem nie jest spełniony warunek tożsamości czynów”.
W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy – w oparciu o wszechstronna analizę normatywną – wyprowadził prawidłowy wniosek, że zachowanie osoby, która nie posiadając koncesji na prowadzenie gry na automatach w różnych miejscowościach stanowi każdorazowo - od strony prawnokarnej - inny czyn podjęty z zamiarem naruszenia tych przepisów w każdym z tych miejsc odrębnie. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano także na istotę zachowania sprawcy; podniesiono bowiem, że w przypadku urządzania gier na automatach bez posiadania koncesji, zamiar wprawdzie ma cały czas tę samą ogólną postać (urządzenie gry na automatach z naruszeniem wskazanych, tych samych, przepisów ustawy), ale kształt normatywnej regulacji w ustawie o grach hazardowych decyduje, że sprawca takiego czynu w chwili jego realizacji w każdym miejscu, ma świadomość, iż swoim zachowaniem narusza po raz kolejny, na nowo, regulacje ustawowe, w tym dotyczące posiadania koncesji na prowadzenie kasyna w tym właśnie miejscu, a jednak do tego celu dąży.
Sąd Najwyższy niejednokrotnie wyrażał stanowisko, że poza wypadkami wskazanymi w ustawie, poglądy wyrażone w jego orzeczeniach nie wiążą sądów orzekających w innych sprawach, skoro winny one samodzielnie rozstrzygać wszelkie zagadnienia, w tym kwestie prawne, to jednak warunkiem akceptacji odmiennego stanowiska sądu powszechnego jest logiczne i wyczerpujące uzasadnienie wyrażonych ocen prawnych (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt IV KK 127/11). Tych warunków nie spełnia jednak zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji.
W uzasadnieniu tego wyroku w ogóle nie odniesiono się do tych argumentów prawnych, które skutkowały ustaleniem stabilnej linii orzeczniczej co do przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. i kwestii stosowania art. 6 § 1 i 2 k.k.s. do tego typu czynu zabronionego. Sąd odwoławczy odniósł się jedynie do stanowiska wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego w sprawie V KS 5/18, które było dość ogólnikowe, gdy tymczasem od ponad roku (od listopada 2018 r.) w wydawanych orzeczeniach Sąd Najwyższy przedstawiał bardzo obszerne, precyzyjne od strony prawnej stanowisko co do niemożności przyjęcia tożsamości czynów w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych w różnych miejscach i na różnych automatach.
Z tego powodu rozważaniom zawartym w uzasadnieniu wyroku (odnośnie przyjęcia tożsamości czynów) nie sposób przyznać waloru wszechstronności i logiczności, skoro nie zostały w ogóle dostrzeżone te argumenty, które już w dacie orzekania tworzyły podstawę zupełnie odmiennego stanowiska co do możliwości przyjęcia konstrukcji art. 6 § 2 k.ks. w odniesieniu do czynu stypizowanego w art. 107 § 1 k.k.s. Rację ma zatem autor kasacji twierdząc, że w realiach tej sprawy nie doszło do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.
Nie ulega zatem wątpliwości, że sąd ad quem dopuścił się rażącego naruszenia przepisu art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., będącego efektem wadliwej wykładni przepisów art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 107 § 1 k.ks., a uchybienie tego sądu doprowadziło do niezasadnego umorzenia postępowania karnego wobec oskarżonego M. W.. Ponownie orzekając w tej sprawie sąd odwoławczy związany będzie zapatrywaniem prawnym (art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.) wyrażonym w tym wyroku Sądu Najwyższego w odniesieniu do charakteru prawnego czynu z art. 107 § 1 k.k.s. oraz kwestii tożsamości czynu na gruncie art. 107 § 1 k.k.s. w odniesieniu do instytucji czynu ciągłego.
Uwzględniając powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.