Supreme Court quashes conviction for child pornography due to retroactive criminalization violating nullum crimen sine lege.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's conviction for child pornography because the act occurred before the relevant criminal law was enacted. The defendant was charged with multiple offenses including sexual abuse and displaying pornographic material to his daughters. The court ruled that the specific charge for displaying pornography was invalid as the 1969 Criminal Code did not criminalize such acts at the time, violating the principle of non-retroactivity.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 1 § 1 k.k.; Art. 537 § 2 k.p.k.: The principle of nullum crimen sine lege prohibits criminalizing acts that were not offenses under the law in force at the time they were committed, requiring the unification of verdicts when specific charges are invalidated.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
WYROK Z DNIA 15 LISTOPADA 2005 R.
IV KK 258/05
Zachowania realizujące raz znamiona art. 197 § 1 k.k., to znowu
określone w § 2 tego przepisu, a także art. 200 § 1 k.k., jeżeli są jednorodzajowe i zachowana jest tożsamość pokrzywdzonego, to wszystkie mogą
wchodzić w skład czynu ciągłego (art. 12 k.k.).
Przewodniczący: sędzia SN P. Kalinowski.
Sędziowie SN: K. Cesarz (sprawozdawca), R. Sądej.
Prokurator Prokuratury Krajowej: A. Pogorzelski.
Sąd Najwyższy w sprawie Jana M., skazanego z art. 197 § 1 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 15 listopada 2005
r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 26 listopada 2004 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia 2 września 2004 r.,
1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części utrzymującej w mocy wyrok Sądu
Rejonowego w L. co do kary łącznej i skazania za czyn z pkt IV, uznany
za przestępstwo z art. 202 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., i uznając skazanie Jana M. za ten czyn za oczywiście niesłuszne, u n i e w i n n i ł go
od zarzutu dokonania tego czynu;
2. o d d a l i ł kasację jako oczywiście bezzasadną w pozostałych częściach (...).
Z uzasadnienia:
Jan M. został oskarżony o to, że:
I. w okresie od 1988 r. do 1998 r. w W., działając w wykonaniu z góry
powziętego zamiaru, co najmniej raz w tygodniu, używając przemocy i
gróźb bezprawnych, doprowadził swoją córkę Elżbietę do poddania się
czynnościom seksualnym i wykonania takich czynności, to jest o przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. i art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w zw. z
art. 12 k.k.;
II. w okresie od 1994 roku do 1999 r. w W., działając w wykonaniu z
góry powziętego zamiaru, co najmniej kilka razy w miesiącu, używając
przemocy i gróźb bezprawnych, doprowadził swoją córkę Krystynę do poddania się czynnościom seksualnym i wykonania takich czynności, to jest o
przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. i art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i w
zw. z art. 12 k.k.;
III. w okresie od 1996 r. do 2000 r. w W., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, używając gróźb bezprawnych, co najmniej 10krotnie doprowadził swoją córkę Lidię do podania się czynnościom seksualnym, to jest o przestępstwo z art. 197 § 2 k.k. i art. 200 § 1 k.k. w zw. z
art. 11 § 2 k.k. i w zw. z art. 12 k.k.;
IV. w okresie od 1992 roku do 1995 r. w W., działając w wykonaniu z
góry powziętego zamiaru, kilkakrotnie prezentował swojej małoletniej córce
Elżbiecie treści pornograficzne w postaci filmów video, to jest o przestępstwo z art. 202 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.;
V. w okresie od 1995 r. do stycznia 2004 r. w W. znęcał się fizycznie i
psychicznie nad żoną Marią i córkami Elżbietą, Krystyną i Lidią w ten sposób, że będąc w stanie po spożyciu alkoholu wyzywał je słowami wulgarnymi, groził pobiciem i pozbawieniem życia, bił i naruszał ich nietykalność
cielesną, zmuszał do opuszczania domu oraz niszczył sprzęty domowe, to
jest o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 2 września 200r r., Sąd Rejonowy w L., w miejsce
czynów z pkt I i II uznał oskarżonego za winnego tego, że:
- w okresie od 1988 r. do 1998 r. w W., działając w wykonaniu z góry
powziętego zamiaru, co najmniej kilkukrotnie, używając gróźb bezprawnych
i przemocy doprowadził swoją córkę Elżbietę M. do obcowania płciowego
oraz, co najmniej kilka razy w miesiącu, do poddania się innym czynnościom seksualnym i wykonania takich czynności;
- w okresie od 1994 r. do 1999 r. w W., działając w wykonaniu z góry
powziętego zamiaru, co najmniej kilkukrotnie, używając gróźb bezprawnych
i przemocy doprowadził swoją córkę Krystynę M. do obcowania płciowego,
oraz, co najmniej kilka razy w miesiącu, doprowadził ją do poddania się innym czynnościom seksualnym i wykonania takich czynności,
to jest czynów wypełniających dyspozycje art. 197 § 1 k.k. i 197 § 2 k.k. i
art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., i za każdy z
tych czynów na podstawie art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył kary po 6 lat pozbawienia wolności,
a nadto uznał oskarżonego za winnego czynów z pkt III, IV i V wyczerpujących znamiona czynów wskazanych w tych zarzutach i wymierzył kary pozbawienia wolności:
za czyn z pkt III na podstawie art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. – 4
lat;
za czyn z pkt IV na podstawie art. 202 § 2 k.k. – jednego roku;
za czyn z pkt V na podstawie art. 207 § 1 k.k. – 2 lat.
Następnie Sąd, na podstawie art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k., za zbiegające
się przestępstwa wymierzył karę łączną 9 lat pozbawienia wolności, zastrzegając na podstawie art. 77 § 2 k.k., że warunkowe zwolnienie oskarżonego z odbycia tej kary może nastąpić nie wcześniej niż po odbyciu 6 lat;
na podstawie art. 63 § 1 k.k. zaliczył okres zatrzymania i tymczasowego
aresztowania na poczet kary łącznej;
Apelację od tego wyroku złożył obrońca oskarżonego (...).
Sąd Okręgowy w R. wyrokiem z dnia 26 listopada 2004 r., zmienił zaskarżony wyrok jedynie w ten sposób, że uchylił rozstrzygnięcie wydane na
podstawie art. 77 § 2 k.k., natomiast w pozostałej części utrzymał go w
mocy.
W kasacji od tego wyroku obrońca skazanego zarzucił:
„1) uchybienie stanowiące bezwzględny powód odwoławczy określony w
art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. polegający na obrazie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.,
przez orzeczenie merytoryczne w sprawie, pomimo, że nastąpiło przedawnienie karalności czynów, co dotyczy czynu z art. 202 § 2 k.k. i
czynów z art. 197 § 1 k.k., art. 197 § 2 k.k. i art. 200 § 1 k.k. popełnionych wobec Elżbiety M. w okresie od 1988 r. do 1993 r.,
2) rażące naruszenie prawa materialnego, co miało istotny wpływ na treść
orzeczenia, polegające na bezzasadnym zakwalifikowaniu czynów
oskarżonego popełnionych wobec Elżbiety M. i Krystyny M. z art. 197
§ 1 k.k. oraz nieuwzględnienie terminów przedawnienia z art. 101 § 1
k.k.,
3) rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na obrazie przepisów art. 7 k.p.k.,
4) rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec oskarżonego”.
Autor kasacji wnosił o:
„o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego oraz wyroku Sądu
Rejonowego w L. w części dotyczącej czynu z art. 202 § 2 k.k. i czynów z
art. 197 § 1 k.k., art. 197 § 2 k.k. i art. 200 § 1 k.k. popełnionych wobec
Elżbiety M. w okresie od 1988 r. do 1993 r. i umorzenie postępowania,
o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego oraz wyroku Sądu
Rejonowego w L. w pozostałej części i
uniewinnienie oskarżonego od
przypisanych mu czynów, bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu
Okręgowego oraz wyroku Sądu Rejonowego w L. w pozostałej części i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji”.
W pisemnej odpowiedzi na kasację Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. podzielił zasadność zarzutu przedawnienia karalności czynu z art.
202 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. (ponieważ postępowanie wobec Jana M. o
ten czyn wszczęto w dniu 26 stycznia 2004 r.) i wniósł o uchylenie wyroku
Sądu Okręgowego w R. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego
rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Skazanie Jana M. za czyn z pkt IV, uznany przez Sądy obu instancji
za przestępstwo określone w art. 202 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k., nie mogło
się ostać. Powodem unicestwienia tego rozstrzygnięcia nie jest jednak
przedawnienie karalności czynu z pkt IV, lecz wystąpienie innej okoliczności wyłączającej postępowanie – określonej w art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Czyn
ten nie zawierał ustawowych znamion czynu zabronionego. Zachowanie
opisane w pkt IV wyroku Sądu Rejonowego, polegające na prezentacji treści pornograficznych małoletniej poniżej 15 lat, trwało do 1995 roku. Kodeks karny z 1969 r., który obowiązywał do dnia 31 sierpnia 1998 r., nie
kryminalizował tego rodzaju zachowań. Dopiero do Kodeksu karnego z
dnia 6 czerwca 1997 r. wprowadzony został ten typ przestępstwa. Złamanie kardynalnej zasady nullum crimen sine lege poenali anteriori, wynikającej z art. 1 § 1 k.k., skutkować musiało na podstawie art. 537 § 2 k.p.k.
uchylenie zaskarżonego wyroku w części utrzymującej wyrok Sądu Rejonowego co do skazania Jana M. za czyn z pkt IV i uniewinnienie go od zarzutu dokonania tego czynu. To rozstrzygnięcie nie wymagało uchylenia
całości wyroku, a jedynie uprzedniego uchylenia orzeczenia co do kary
łącznej, bowiem kasacja w pozostałej części okazała się oczywiście bezza-
sadna. Z uwagi na to, że oddalenie skargi kasacyjnej z tego powodu nie
wymaga uzasadnienia (art. 535 § 2 zd. ostat. k.p.k.), Sąd Najwyższy uznał
za celowe pełniejsze odniesienie się jedynie do podjętej w kasacji próby
wydzielenia z czynu zarzuconego w pkt. I aktu oskarżenia zachowań
oskarżonego w okresie od 1988 r. do 1993 r., a zwłaszcza kilkakrotnego
obcowania płciowego z córką Elżbietą w sposób ustalony przez Sąd pierwszej instancji i odpowiadający znamionom czynu z art. 197 § 1 k.k. Według
definicji czynu ciągłego, zawartej w art. 12 k.k., czyn taki stanowi jeden
czyn zabroniony, jeżeli poszczególne zachowania sprawcy odpowiadają
warunkom określonym w tym przepisie. Te poszczególne zachowania
wchodząc w skład czynu ciągłego, tracą swą „tożsamość” czasową, chyba
że na czyn ten składają się tylko dwa zachowania. Jedynie krańcowo czasowe zachowania wyznaczają datę czynu ciągłego. W efekcie, tylko ostatnie zachowanie określa koniec czynu ciągłego i od tego zachowania rozpoczyna się bieg przedawnienia karalności (najpierw – ścigania) przestępstwa stanowiącego czyn ciągły.
Zachowania realizujące raz znamiona art. 197 § 1 k.k., to znowu
określone w § 2 tego przepisu, a także art. 200 § 1 k.k., są jednorodzajowe
i w razie tożsamości pokrzywdzonego, wszystkie wchodzą w skład czynu
ciągłego, o którym mowa w art. 12 k.k. Zatem sugestia kasacji, by z przypisanych oskarżonemu czynów zarzucanych w pkt I i II wyodrębnić zachowania, które wyczerpały znamiona art. 197 § 1 k.k., nie mogła być rozpatrywana. W skardze brak jest również choćby śladowego uzasadnienia poglądu, że żadne z zachowań oskarżonego nie miały charakteru obcowania
płciowego z małoletnimi córkami Elżbietą i Krystyną w rozumieniu art. 197
§ 1 k.k.. Tym również objawiająca się oczywista bezzasadność kasacji
uzasadniała jej oddalenie w formie przewidzianej przez art. 535 § 2 zd.
ostat. k.p.k. (...).