Supreme Court allows appeal against plea deal when new sentence worsens defendant's situation violating non-aggravation rule.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court vacated the lower court's dismissal of the defendant's appeal regarding a plea agreement. The defendant argued that a new conviction resulted in a harsher sentence than the previous one, violating the prohibition against aggravating her legal situation. The court ruled that while plea deal stability is important, it cannot override the fundamental right to non-aggravation when a new verdict clearly worsens the penalty.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 440 k.p.k.; Art. 443 k.p.k.; Art. 447 § 5 k.p.k.: When a plea agreement violates the fundamental right to non-aggravation of the defendant's legal situation, the prohibition against worsening the situation takes precedence over the rule ensuring the stability of the agreed conditions.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KK 243/17 POSTANOWIENIE Dnia 27 lipca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Michał Laskowski (przewodniczący)SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)SSN Dorota RysińskaProtokolant Anna Kowal w sprawie A. K.skazanej z art. 286 § 1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 lipca 2017 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k.kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na korzyść oskarżonej od postanowienia Sądu Okręgowego w G.z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt VI Ka (…),utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w G.z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VI Ka (…), 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VI Ka (…) i sprawę przekazuje temu Sądowi do rozpoznania;2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIESąd Rejonowy w Z. wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt II K (…), uwzględniając wniosek prokuratora złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k, uznał A. K. za winną popełnienia przestępstw z art. 286 § 1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., uznając je za ciąg przestępstw w rozumieniu art. 91 § 1 k.k. wymierzył jej, przy zastosowaniu art. 37b k.k. w zw. z art. 34 § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1a pkt 1 k.k. w zw. z art. 35 § 1 k.k., karę 5 miesięcy pozbawienia wolności i karę 2 lat ograniczenia wolności.
Ponadto Sąd zobowiązał A. K. do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz O. S.A. kwoty 3.628,52 zł, a na rzecz I. S.A. kwoty 3.552,30 zł.Wyrok został zaskarżony wyłącznie przez oskarżoną. W wyniku rozpoznania wniesionej przez nią apelacji Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt VI Ka (…)/16, uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Przyczyną jego uchylenia było wydanie wyroku z rażącą obrazą art. 37b k.k. polegającą na wymierzeniu oskarżonej kary w wymiarze przekraczającym górną granicę zagrożenia karą mieszaną określoną w tym przepisie.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy w Z. postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r., sygn. akt II K (…)/16 na podstawie art. 343 § 7 k.p.k. zwrócił ją prokuratorowi uznając, że brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku w trybie art. 335 § 1 k.p.k.Po wniesieniu w tej sprawie kolejnego aktu oskarżenia, Sąd Rejonowy w Z., uwzględniając wniosek złożony w imieniu oskarżonej przez jej obrońcę w trybie art. 387 k.p.k., wydał w dniu 14 listopada 2016 r., w sprawie o sygn. akt II K (…)/16, wyrok, w którym uznał A. K. za winną popełnienia czynów opisanych w akcie oskarżenia z art. 286 § 1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za czyny te, uznając je za ciąg przestępstw z art. 91 § 1 k.k., wymierzył jej karę 1 roku pozbawienia wolności.
Ponadto na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał A. K. do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz O. S.A. kwoty 3.628,52, a na rzecz I. S.A. kwoty 3.552,30 zł.Wyrok ten został zaskarżony przez oskarżoną, która podniosła w apelacji zarzut z art. 438 pkt 4 k.p.k., domagając się wymierzenia wobec niej kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Apelacja została przyjęta przez Przewodniczącą Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego w Z. i przekazana do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w G.. Sąd ten postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r., w sprawie o sygn. akt VI Ka (…), na podstawie art. 430 § 1 k.p.k. i art. 624 § 1 k.p.k. pozostawił bez rozpoznania przyjętą apelację oskarżonej.
Przyczyną takiej decyzji było ustalenie, że wywiedziona apelacja była niedopuszczalna z mocy ustawy, bowiem zgodnie z treścią art. 447 § 5 k.p.k. podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k., związane z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa m.in. w art. 387 k.p.k.Postanowienie to zostało zaskarżone przez oskarżoną. Sąd Okręgowy w G., po rozpoznaniu jej zażalenia, postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt VI Ka (…) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podzielając wyrażoną w nim argumentację dotyczącą niedopuszczalności podnoszenia zarzutów z art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k. w apelacji od wyroku zawartego w trybie konsensualnym.Kasację na korzyść skazanej od tego postanowienia wniósł Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny.
Zarzucił w niej rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie - art. 440 k.p.k. w zw. z art. 443 k.p.k. polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VI Ka (…), o pozostawieniu bez rozpoznania apelacji oskarżonej A. K. od wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt II K (…)/16, z uwagi na naruszenie zakazu z art. 447 § 5 k.p.k., tj. podnoszenia zarzutów z art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k. związanych z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa w art. 387 k.p.k., na skutek czego uprawomocnił się powyższy wadliwy wyrok, wydany z rażącą i mającą istotny wpływ na treść tego orzeczenia obrazą art. 443 k.p.k., orzekający wobec skazanej surowszą karę, niż w poprzednim uchylonym w tej sprawie wyroku, zaskarżonym jedynie na korzyść oskarżonej.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt VI Ka (…), oraz utrzymanego nim w mocy postanowienie tego Sądu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VI Ka (…), i przekazanie temu Sądowi sprawy do ponownego rozpoznania wraz z apelacją oskarżonej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna.Zaskarżone nią postanowienie wydano z rażącą obrazą wskazanych w zarzucie kasacji przepisów prawa procesowego, przy czym uwzględniając następstwa tego uchybienia, nie może być wątpliwości co do jego istotnego wpływu na treść zaskarżonego postanowienia.
Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r., sygn. akt VI Ka (…), uniemożliwił bowiem kontrolę apelacyjną wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia 14 listopada 2016 r., sygn. akt II K (…)/16, który niewątpliwie wydany został z rażącą obrazą art. 443 k.p.k, i to taką, która miała istotny wpływ na treść tego wyroku. Przepis ten – co bezsporne – zawiera zakaz reformationis in peius w postępowaniu ponownym i powinien być stosowany wobec oskarżonej. W wydanym wobec niej – po ponownym rozpoznaniu sprawy – wyroku orzeczono bowiem surowszą karę, niż ta, którą jej wymierzono w wyroku uchylonym w wyniku jego zaskarżenia jedynie na jej korzyść.
Rację ma Sąd Okręgowy o ile stwierdza, iż podstawą apelacji (w opisanym przypadku oskarżonej) – co do zasady – nie mogły być zarzuty określone w art. 438 pkt 3 i 4 k.p.k., związane z treścią porozumienia zawartego przez nią w trybie art. 387 k.p.k. (art. 447 § 5 k.p.k.), ale jedynie przy braku warunków do stosowania wobec niej zakazu wynikłego z treści art. 443 k.p.k. Sąd Okręgowy nie zauważył, co słusznie podnosi Autor kasacji, iż w zaistniałej sytuacji procesowej doszło do konkurencji dwóch zasad określających sytuację prawną oskarżonej.
Pierwsza z nich zakazywała kwestionowania przez nią przy pomocy określonych zarzutów orzeczenia w zakresie objętym porozumieniem, a druga gwarantowała, że jej sytuacja nie ulegnie pogorszeniu, w stosunku do pierwszego z wydanego wobec niej przez Sąd Rejonowy wyroku wobec zaskarżenia tego orzeczenia jedynie na jej korzyść. Nie ulega wszak wątpliwości, że w wyroku wydanym w ponownym rozpoznaniu sprawy kara pozbawienia wolności orzeczona została w wysokości 1 roku. Z kolei w wyroku wcześniej zaskarżonym przez oskarżoną kara pozbawienia wolności wymierzona została w wysokości 5 miesięcy.
Wprawdzie była to kara mieszana, gdyż obok niej orzeczono karę ograniczenia wolności, jednak nie może to zmieniać oceny, że kara wymierzona w wyroku zapadłym podczas ponownego rozpoznania sprawy jest surowszą, i to znacznie, od kary wymierzonej w wyroku zaskarżonym przez oskarżoną. Brak orzeczenia w wyroku ponownym wobec oskarżonej kary ograniczenia wolności, z racji na charakter wolnościowy tej kary, nie może z pewnością rekompensować tak znacznego zaostrzenia wymiaru kary pozbawienia wolności i stanowić o braku warunków do przyjęcia naruszenia zakazu z art. 443 k.p.k.
Sposobu rozstrzygnięcia tej wspomnianej, bezspornej kolizji zasad określających sytuację prawną oskarżonej należy upatrywać w treści art. 440 k.p.k. Nie ulega wszak wątpliwości, że ów zakaz wynikły z treści art. 447 § 5 k.p.k., wyłącznie służy zapewnieniu trwałości przyjętych przez strony procesu (a więc i oskarżoną) warunków skazania. Jednakże, w sytuacji gdy te warunki – tak jak w niniejszym przypadku – w sposób oczywisty uchybiają zasadom dotyczącym gwarancji podstawowych praw procesowych stron postępowania (a taką niewątpliwie jest prawo do niepogorszenia prawnokarnej sytuacji, wynikającej z zakazu przewidzianego treścią art. 443 k.p.k.) i one – w tym zakresie - powinny podlegać kontroli odwoławczej.
Stąd też Sąd Okręgowy – stosownie do nakazu z art. 440 k.p.k. – dostrzegając z urzędu rażącą niesprawiedliwość wydanego wobec oskarżonej kolejnego wyroku Sądu Rejonowego w Z., wynikłą z nierespektowania treści art. 443 k.p.k., powinien był te zaszłości procesowe uwzględnić, przy tym gdy rozważał dopuszczalność wniesionej przez oskarżoną apelacji z uwagi na treść sformułowanych w niej zarzutów. Nie czyniąc tego i utrzymując w mocy postanowienie uniemożliwiające kontrolę odwoławczą wspomnianego wyroku rażąco obu tym przepisom uchybił, bo tym samym niezasadnie przyjął prymat reguły z art. 447 § 5 k.p.k. nad zasadą wskazaną w art. 443 k.p.k.Orzeczenie o wydatkach uzasadnia treść art. 638 k.p.k.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku. r.g.