Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 210/23 Generato dall'IA

Supreme Court quashes psychiatric security measure order due to lack of statutory grounds under Art. 93g § 1 CC.

Numero d'incarto IV KK 210/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the Regional Court's order to place the suspect in a closed psychiatric facility, deeming it legally invalid. The prosecution argued the lower court failed to verify statutory prerequisites for such a measure under Article 93g § 1 of the Criminal Code. The court ruled that this security measure can only be ordered upon a conviction or acquittal due to insanity, not during the execution phase of a separate therapeutic order.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 93g § 1 k.k.; Art. 199a § 1 k.k.w.: A security measure in the form of placement in a psychiatric facility may be ordered only upon conviction or acquittal due to insanity, not during the execution phase of a separate therapeutic order.

Parole chiave

Generato dall'IA
security measure psychiatric facility execution phase criminal proceedings Art. 93g § 1 Criminal Code lack of statutory prerequisites procedural error lower court ricovero psichiatrico forzato detenzione in stato d'isolamento stato di salute psichica

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 93g § 1 k.k.
Podzielając zaprezentowane zapatrywania prawne, nie budzi zatem wątpliwości to, że postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 93g § 1 k.k. w zw.
Art. 93b § 3 zd. drugie k.k.
art. 93b § 3 zd. drugie k.k. w zw.
Art. 93b § 5 k.k.
z art. 93b § 5 k.k. oraz art.
Art. 199a § 1 k.k.w.
oraz art. 199a § 1 k.k.w., postanowienia Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn.
Art. 433 § 1 k.p.k.
z art. 433 § 1 k.p.k., którego konsekwencją było utrzymanie w mocy niedopuszczalnego w postępowaniu wykonawczym rozstrzygnięcia o zamianie środka zabezpieczającego o charakterze wolnościowym na pobyt w zakładzie psychiatrycznym.
Art. 440 k.p.k.
z art. 440 k.p.k., polegającego na zaniechaniu rozpoznania sprawy niezależnie od zarzutu podniesionego w środku odwoławczym wniesionym przez obrońcę podejrzanego, odnoszącym się do zasadności orzeczenia wobec podejrzanego P.W.
art. 207 § 1 k.k
W.‎podejrzanego z art. 207 § 1 k.k.
art. 31 § 1 k.k
z art. 31 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 24 października 2023 r.,‎kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Suwałkach‎z dnia 29 grudnia 2022 r., sygn.
art. 433 § 1 k.p.k
z art. 433 § 1 k.p.k., którego konsekwencją było utrzymanie w mocy niedopuszczalnego w postępowaniu wykonawczym rozstrzygnięcia o zamianie środka zabezpieczającego o charakterze wolnościowym na pobyt w zakładzie psychiatrycznym.
art. 440 k.p.k
z art. 440 k.p.k., polegającego na zaniechaniu rozpoznania sprawy niezależnie od zarzutu podniesionego w środku odwoławczym wniesionym przez obrońcę podejrzanego, odnoszącym się do zasadności orzeczenia wobec podejrzanego P.W.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

IV KK 210/23 POSTANOWIENIE Dnia 24 października 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)‎SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)‎SSN Marek PietruszyńskiProtokolant Łukasz Biernacki przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Roberta Tarsalewskiego‎w sprawie P. W.‎podejrzanego z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 24 października 2023 r.,‎kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść‎od postanowienia Sądu Okręgowego w Suwałkach‎z dnia 29 grudnia 2022 r., sygn. akt II Kzw 201/22,‎utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Augustowie‎z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II Ko 712/22, uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 5 grudnia 2022 roku i sprawę przekazuje temu sądowi do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Augustowie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II Ko 712/22 (II K 488/20), zmienił środek zabezpieczający w postaci terapii i leczenia psychiatrycznego, terapii odwykowej od uzależnienia od alkoholu w warunkach ambulatoryjnych orzeczony ostatnio postanowieniem Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt II Ko 955/21, i zastosował wobec P.W. środek zabezpieczający postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.Od powyższego postanowienia zażalenie wniósł obrońca podejrzanego, który – podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych – wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w zakresie orzeczenia o środku zabezpieczającym.Sąd Okręgowy w Suwałkach postanowieniem z dnia 29 grudnia 2022 r., sygn. akt II.Kzw.201/22, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.Orzeczenie Sądu drugiej instancji zostało zaskarżone w całości, na korzyść podejrzanego, przez Prokuratora Generalnego, który we wniesionej kasacji podniósł zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treści orzeczenia naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegającego na zaniechaniu rozpoznania sprawy niezależnie od zarzutu podniesionego w środku odwoławczym wniesionym przez obrońcę podejrzanego, odnoszącym się do zasadności orzeczenia wobec podejrzanego P.W.

środka zabezpieczającego w postaci pobytu w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym w kontekście braku wystąpienia ustawowych przesłanek z art. 93g § 1 k.k., warunkujących możliwość jego zastosowania, w następstwie czego doszło do utrzymania w mocy rażąco niesprawiedliwego, wydanego z rażącym naruszeniem art. 93g § 1 k.k. w zw. art. 93b § 3 zd. drugie k.k. w zw. z art. 93b § 5 k.k. oraz art. 199a § 1 k.k.w., postanowienia Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II Ko 712/22, o zmianie postanowienia Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt II Ko 955/21 (II K 488/20), w części dotyczącej rozstrzygnięcia o dalszym stosowaniu wobec P.W.

środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym w postaci terapii i leczenia psychiatrycznego oraz terapii odwykowej od uzależnienia od alkoholu i orzeczeniu w ich miejsce środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w odpowiednim zakładzie psychiatrycznym w sytuacji, gdy przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 433 § 1 k.p.k., kontrola odwoławcza, winna była doprowadzić Sąd ad quem do ustalenia, że w toku postępowania wykonawczego nie jest możliwe orzeczenie po raz pierwszy środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym, co w konsekwencji doprowadziło do stosowania wobec podejrzanego – bez podstawy prawnej – środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym.Na podstawie tak sformułowanego zarzutu Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II Ko 712/22, i przekazanie sprawy Sadowi I instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Kasacja jest zasadna.Zgodnie z art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a w zakresie szerszym m.in. w wypadkach wskazanych w art. 440 k.p.k.

O rażącej niesprawiedliwości orzeczenia wolno mówić w szczególności, kiedy kontrolowane orzeczenie zawiera rozstrzygnięcie, którego treść nie znajduje podstawy prawnej. Na gruncie niniejszej sprawy oznaczało to, że – niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, powinnością Sądu odwoławczego było skontrolowanie samej dopuszczalności w postępowaniu wykonawczym zamiany środka zabezpieczającego na najbardziej z nich dolegliwy w postaci orzeczenia pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Gdyby Sąd ad quem przeanalizował tę kwestię i zbadał relewantne unormowania zawarte w Rozdz.

X Kodeksu karnego, doszedłby do wniosku, że postanowienie Sądu pierwszej instancji zawiera rozstrzygnięcie, które nie może zostać wydane na etapie toczącego się postępowania wykonawczego.Wprawdzie, zgodnie z art. 93b § 3 k.k., sąd może zmienić orzeczony wobec sprawcy środek zabezpieczający lub sposób jego wykonywania, jeżeli poprzednio orzeczony środek stał się nieodpowiedni lub jego wykonywanie nie jest możliwe, jednakże stosowanie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym sąd może orzec tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi (art. 93b § 5 k.k.).

Z kolei, jak wskazuje się w judykaturze: „zgodnie z art. 93b § 5 k.k. wyjątkowość zastosowania środka zabezpieczającego określonego w art. 93a § 1 pkt 4 k.k. uniemożliwia domniemywanie możliwości jego orzeczenia na podstawie ogólnego przepisu kompetencyjnego – art. 93b § 3 k.k., na co wskazuje również sam układ § 3 i następującego po nim § 5 w treści art. 93b k.k. (argumentum a rubrica)” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2022 r., V KK 122/22, LEX nr 3432945; zob. też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2021 r., IV KK 227/21, OSNK 2021/10/38, LEX nr 3241916).Trafnie w tym kontekście Prokurator Generalny powołał się na stanowisko utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym:

„Kodeks karny w art. 93g, ściśle określa przypadki, w których Sąd może orzec środek zabezpieczający w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Z treści tego ostatniego przepisu wynika, że Sąd orzeka ten środek zabezpieczający jedynie skazując (co przecież może nastąpić tylko w wyroku) sprawcę przestępstw popełnionych w warunkach określonych w art. 93g § 2 i § 3 k.k. lub umarzając postępowanie wobec sprawcy, co do którego umorzono postępowanie z powodu niepoczytalności. Zważywszy nadto na treść art. 93d k.k. w powiązaniu z art. 199a § 1 k.k.w. stanowiącym, że w postępowaniu wykonawczym Sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji jest właściwy do orzekania w przedmiocie środków zabezpieczających, ale na zasadach określonych w przepisach Kodeksu karnego regulujących ich stosowanie, należy stwierdzić, że orzeczenie środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym następuje wyłącznie przy wyrokowaniu (…)” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2021 r., III KK 104/21, LEX nr 3175595; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2021 r., IV KK 398/21, LEX nr 3404111).

Podzielając zaprezentowane zapatrywania prawne, nie budzi zatem wątpliwości to, że postanowienie Sądu pierwszej instancji zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 93g § 1 k.k. w zw. z art. 93b § 3 zd. drugie k.k. w zw. z art. 93b § 5 k.k. i art. 199a § 1 k.k.w., a co powinno zostać dostrzeżone i uwzględnione poza granicami rozpoznawanego zażalenia przez Sąd Okręgowy w Suwałkach. Zaniechanie rozszerzenia zakresu kontroli instancyjnej w zakresie omówionej problematyki doprowadziło do oczywistego i rażącego naruszenia art. 440 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 k.p.k., którego konsekwencją było utrzymanie w mocy niedopuszczalnego w postępowaniu wykonawczym rozstrzygnięcia o zamianie środka zabezpieczającego o charakterze wolnościowym na pobyt w zakładzie psychiatrycznym.

Konieczne stało się zatem uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy wadliwego postanowienia Sądu Rejonowego w Augustowie z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II Ko 712/22, i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, który będzie miał na uwadze poczynione powyżej rozważania.Na koniec wolno zauważyć, że Sąd Najwyższy dostrzega potencjalną dysfunkcyjność obowiązującego rozwiązania, np. w sytuacji, kiedy podejrzany nie realizuje obowiązku poddania się orzeczonej terapii i leczeniu w warunkach ambulatoryjnych, a jego stan zdrowia psychicznego w toku postępowania wykonawczego ulega pogorszeniu, stwarzając ryzyko popełnienia przez tego sprawcę czynu zabronionego o znacznej społecznej szkodliwości.

Trzeba jednak zauważyć, że de lege lata prawidłowość wykonywania środka zabezpieczającego pozostaje pod ochroną unormowania określonego w art. 244b § 1 k.k. i w ramach postępowania o ten czyn zabroniony możliwe jest orzekanie środka zabezpieczającego, o którym mowa w art. 93a § 1 pkt 4 k.k., w przypadku stwierdzenia materialno-prawnych przesłanek do jego zastosowania.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [SzK][ms]