Supreme Court quashes summary conviction for forest trespass due to unproven entry ban and statute of limitations. The court found the summary trial violated procedural rights and the case was time-barred.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's summary conviction and ordered the proceedings to be dismissed. The defendant was found guilty of entering a forest under a ban and refusing to leave after being summoned, but the court found the evidence insufficient to prove the ban existed or its duration. Consequently, the summary trial violated the defendant's right to a full hearing, and the prosecution's request to dismiss the case was based on the statute of limitations having expired.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 58 § 2 k.p.w.; Art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w.: When summary proceedings violate the right to a full trial due to unresolved factual doubts, the conviction is quashed and the case is dismissed if the statute of limitations has expired.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 169/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 grudnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)SSN Jarosław MatrasSSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)Protokolant Justyna Kryńska - Szufnara w sprawie M.K. ukaranej za czyn z art. 157 § 1 k.w. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, w dniu 19 grudnia 2023 r., na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść od wyroku Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy VII Wydział Karny w Hajnówce z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt VII W 872/17, uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w., zaś kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIEWyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy VII Wydział Karny w Hajnówce z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt VII W 872/17, M.K. została uznana za winną czynów polegających na tym, że:1. w dniu 4 czerwca 2017 r., około godziny 12.30, nie zastosowała się do wezwania do opuszczenia terenu leśnego lasu państwowego objętego zakazem wstępu wydanego przez osobę uprawnioną i weszła na oznakowany tablicami teren objęty zakazem wstępu do lasu w leśnictwie […], gmina B., działając na szkodę Nadleśnictwa B., tj. czynu z art. 151 § 1 k.w.,2. w dniu 4 czerwca 2017 r., około godziny 12.30, wezwana przez osobę uprawnioną do opuszczenia terenu leśnego objętego zakazem wstępu, […], Nadleśnictwo B., nie zastosowała się do wezwania i nie opuściła powierzchni leśnej, działając na szkodę Nadleśnictwa B., tj. czynu z art. 157 § 1 k.w.
Za oba te czyny, na podstawie art. 151 § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 1 k.w. wymierzono jej karę grzywny w wysokości 50 zł.Kasację od powyższego wyroku wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył go w całości i zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 58 § 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, w związku z przyjęciem, że w świetle zebranych dowodów, wyjaśnienia obwinionej oraz okoliczności popełnienia zarzucanych jej wykroczeń nie budzą wątpliwości, co w konsekwencji doprowadziło do uwzględnienia wniosku oskarżyciela publicznego o skazanie bez przeprowadzania rozprawy i wydania wyroku na posiedzeniu, bez przeprowadzenia rozprawy, podczas gdy w świetle dowodów dołączonych do wniosku o ukaranie zarówno wina jak i okoliczności czynów zarzuconych obwinionej budziły poważne wątpliwości, co winno skutkować skierowaniem sprawy do rozpoznania na rozprawie w celu wyjaśnienia wszystkich istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia okoliczności”.
Formułując taki zarzut Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie karalności przypisanych M.K. wykroczeń. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co pozwoliło na jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w. i doprowadziło do orzeczenia zgodnie z wnioskiem skarżącego, tj. uchylenia zaskarżonego wyroku i umorzenia postępowania.Ma rację Rzecznik Praw Obywatelskich, że zaskarżony wyrok dotknięty jest rażącym naruszeniem prawa procesowego wskazanym w zarzucie kasacji.
Wystąpienie do sądu z wnioskiem o skazanie obwinionego bez przeprowadzenia rozprawy możliwe jest wyłącznie w sytuacji, w której w świetle zebranych dowodów wyjaśnienia obwinionego oraz okoliczności popełnienia wykroczenia nie budzą wątpliwości (art. 58 § 2 k.p.w.). Jak zasadnie zauważa skarżący, dla odpowiedzialności wykroczeniowej M.K. kwestią kluczową jest obowiązywanie lub nie zakazu wstępu do lasu, a więc ustalenie czy obwiniona miała prawo do przebywania w lesie. Kwestię zakazu wstępu do lasu regulują przepisy art. 26 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j.
Dz. U. 2022 r., poz. 672 ze zm.; dalej: ustawa o lasach). Art. 26 ust. 2 ustawy o lasach wymienia przypadki stałego zakazu wstępu do lasu, z kolei art. 26 ust. 3 ustawy o lasach wskazuje na sytuacje, gdy nadleśniczy wprowadza okresowy zakaz wstępu do lasu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Każdorazowo lasy objęte stałym lub okresowym zakazem wstępu oznacza się tablicami z napisem "zakaz wstępu" oraz wskazaniem przyczyny i terminu obowiązywania zakazu (art. 26 ust. 4 ustawy o lasach).Trafnie zauważa skarżący, że w aktach sprawy nie ma żadnego dokumentu, ani innego dowodu, który potwierdzałby obowiązywanie w dacie czynu zakazu wstępu do lasu.
Zgromadzony materiał dowodowy to wyłącznie notatka służbowa (k. 1); wyjaśnienia obwinionej (k. 6), zeznania funkcjonariuszy Straży Leśnej (k. 10 i 13). Z żadnego z tych dowodów nie wynika podstawa zakazu wstępu do lasu. Z zeznań funkcjonariuszy Straży Leśnej wynika wyłącznie przekonanie Strażników Leśnych o obowiązywaniu zakazu, z kolei z wyjaśnień obwinionej, że wchodząc do lasu nie widziała znaków oznaczających zakaz wstępu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika ponadto, aby na znakach oznaczających zakaz wstępu do lasu była podana przyczyna tego zakazu i okres jego obowiązywania (z notatki urzędowej – k. 1 – wynika wyłącznie, że były to „tablice ‘ZAKAZ WSTĘPU’”).Tym samym rację ma Rzecznik Praw Obywatelskich, że w sprawie nie ustalono ponad wszelką wątpliwość faktu obowiązywania zakazu wstępu do lasu, jego podstawy, okresu jego obowiązywania (o ile był to zakaz względny z art. 26 ust. 3 ustawy o lasach).
Powyższe powoduje, że nie można bez wątpliwości ustalić, że obwiniona weszła na teren objęty zakazem wstępu do lasu (art. 151 § 1 k.w.) i nie opuściła takiego terenu pomimo wezwania (art. 157 § 1 k.w.). Sąd Rejonowy zaniechał ustalenia, przede wszystkim za pomocą dowodu ze stosownego dokumentu, że tego typu zakaz obowiązywał i pomimo tego nie powziął uzasadnionych wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu i winy obwinionej. Sąd ten powinien skierować sprawę na rozprawę, przeprowadzić postępowanie dowodowe i wyjaśnić wszystkie istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia okoliczności.
Nie zmienia tego także fakt przyznania się obwinionej (k. 6) – fakt ten nie może zastępować dowodów potwierdzających stawiane zarzuty. Zaistniała w tej sprawie sytuacja uniemożliwiała orzekanie w trybie art. 58 § 1 k.p.s.w., tym samym wydanie wyroku w tym trybie stanowiło rażące naruszenie tego przepisu, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia. Konsekwencją uchylenia zaskarżonego wyroku jest umorzenie postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.s.w. Oba czyny obwinionej miały miejsce w dniu 4 czerwca 2017 r. Zgodnie z art. 45 § 1 k.w. karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu.
Niezależnie od tego, czy w tej sprawie bieg terminu przedawnienia był zawieszony od dnia 31 marca 2020 r. do 16 maja 2020 r. (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., I KZP 9/22, OSNK 2022, z.11-12, poz. 39), czy też nie, przedawnienie i tak nastąpiło (w przypadku okresowego zawieszenia biegu tego terminu przedawnienie następowało z dniem 21 lipca 2020 r., w przypadku braku takiego zawieszenia z dniem 4 czerwca 2020 r.). Jednocześnie w tej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 45 § 2 k.w., zgodnie z którym w razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia tego rozstrzygnięcia.
Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko wtedy, gdy w dacie orzeczenia kasatoryjnego nie upłynął jeszcze okres przedawnienia karalności (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 12 września 2017 r., III KK 402/17; z dnia 31 maja 2022 r., III KK 154/22). Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku. (TM)[ał]