Supreme Court quashes lower court order for suspended sentence execution due to failure to hear the convicted person.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's order to execute a suspended sentence because the court failed to hear the convicted person. The defendant was not properly notified of the hearing date, and despite his known residence and repeated willingness to attend, the court relied on an incorrect address. The court ruled that this procedural error violated the defendant's right to defense and the mandatory requirement to hear the convicted person before executing a suspended sentence.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 178 § 2 k.k.w.; Art. 22 § 1 k.k.w.: The duty to hear the convicted person before executing a suspended sentence is a guarantee of the right to defense and must be observed unless the convicted person's conduct shows a clear intention not to participate.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
POSTANOWIENIE Z DNIA 18 CZERWCA 2009 R.
IV KK 165/09
Określoną w art. 178 § 2 k.k.w. powinność wysłuchania skazanego
przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania zawieszonej kary pozbawienia wolności, poza wypadkiem obligatoryjnego zarządzenia tej kary na podstawie art. 75 § 1 k.k. (art. 178 § 2 in fine k.k.w.),
rozumieć należy z reguły jako obowiązek sądu, ponieważ ma ona charakter
gwarancyjny, umożliwiający skazanemu realizację jego prawa do obrony
zarówno w znaczeniu materialnym, jak i formalnym.
Przewodniczący: sędzia SN A. Siuchniński.
Sędziowie SN: T. Artymiuk (sprawozdawca), R. Malarski.
Sąd Najwyższy w sprawie Tomasza L., skazanego z art. 200 § 1 k.k.
i innych, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 §
5 k.p.k. w dniu 18 czerwca 2009 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora
Generalnego na korzyść skazanego od postanowienia Sądu Rejonowego
w L. z dnia 4 lutego 2008 r., w przedmiocie zarządzenia wykonania kary
pozbawienia wolności
postanowił
u c h y l i ć zaskarżone postanowienie i p r z e k a z a ć
sprawę Sądowi Rejonowemu w L. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 12 sierpnia
2005 r., Tomasz L. został skazany za przestępstwa określone:
- w art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności,
- w art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu
narkomanii (Dz. U. Nr 75, poz. 468) w zw. z art. 12 k.k. na karę 6
miesięcy pozbawienia wolności,
- w art. 279 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności oraz grzywnę
w wysokości 80 stawek dziennych w kwocie po 10 zł każda,
- w art. 190 § 1 k.k. na karę 2 miesięcy pozbawienia wolności.
W miejsce wymierzonych kar jednostkowych pozbawienia wolności
orzeczono wobec oskarżonego karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 5 lat, oddając
w tym okresie Tomasza L. pod dozór kuratora sądowego.
Powołany wyżej wyrok zawierał także rozstrzygnięcia co do obowiązku naprawienia szkody, o dowodach rzeczowych oraz o kosztach sądowych.
Na wniosek kuratora zawodowego, postanowieniem z dnia 4 lutego
2008 r., Sąd Rejonowy w L., na podstawie art. 75 § 2 k.k., zarządził wobec
Tomasza L. wykonanie kary 2 lat pozbawienia wolności, orzeczonej powołanym na wstępie wyrokiem tegoż Sądu z dnia 12 sierpnia 2005 r.
Postanowienie to nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się w dniu
16 lutego 2008 r.
Kasację od ostatniego ze wskazanych orzeczeń wniósł – na podstawie art. 521 k.p.k. – na korzyść skazanego Prokurator Generalny. Zarzucając „rażące i mające wpływ na treść postanowienia naruszenie przepisów
prawa procesowego, tj. art. 22 § 1 k.k.w. w zw. z art. 178 § 2 k.k.w., pole-
gające na zarządzeniu wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności bez wysłuchania skazanego, który o terminie posiedzenia nie
został prawidłowo powiadomiony, co w konsekwencji stanowiło naruszenie
przynależnego skazanemu prawa do obrony”, wniósł w konkluzji o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w L. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesiona na korzyść skazanego Tomasza L. kasacja Prokuratora
Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu, w myśl art. 535 § 5 k.p.k.
Kodeks karny wykonawczy w art. 22 § 1 wprowadził obowiązek każdorazowego zawiadamiania skazanego o terminie i celu posiedzenia.
Wprawdzie stawiennictwo skazanego na posiedzenie nie jest obowiązkowe, ale o terminie posiedzenia musi być on zawsze prawidłowo zawiadomiony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2005 r.,
V KK 432/05, R-OSNKW 2005, poz. 2121).
Nie może budzić też wątpliwości, że określoną w art. 178 § 2 k.k.w.
powinność wysłuchania skazanego przed wydaniem postanowienia w
przedmiocie zarządzenia wykonania zawieszonej kary pozbawienia wolności, poza wypadkiem obligatoryjnego zarządzenia tej kary w oparciu o
przepis art. 75 § 1 k.k. (art. 178 § 2 in fine k.k.w.), rozumieć należy z reguły
jako obowiązek sądu, ponieważ ma ona charakter gwarancyjny, umożliwiając skazanemu realizację jego prawa do obrony, tak w znaczeniu materialnym, jak i formalnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10
czerwca 2001 r., II KRN 48/91, OSNKW 1991, z. 10-12, poz. 54). Dyrektywę „powinności wysłuchania skazanego” należy więc odczytywać jako konieczność dołożenia wszelkich starań mających na celu wysłuchanie skazanego; ewentualnie ustanowionego przez niego obrońcy. Odstąpienie od
wysłuchania powinno mieć wyłącznie charakter wyjątkowy i ograniczać się
jedynie do sytuacji, w których skazany swoim zachowaniem daje podstawy
do przyjęcia, iż nie zamierza brać udziału w posiedzeniu (postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2007 r., II KK 85/07, LEX nr 299193).
Lektura akt wskazuje, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia
obu określonych wyżej zasad.
Z zapisu w protokole posiedzenia Sądu Rejonowego w L. z dnia 4 lutego 2008 r. wynika, że skierowane do Tomasza L. zawiadomienie o terminie posiedzenia wysłane na adres „L. ul. G. 27/47” wróciło z adnotacją
poczty „adresat wyprowadził się”, co dało sądowi asumpt do stwierdzenia,
w oparciu o przepis art. 139 § 1 k.p.k., o prawidłowości doręczenia. Tymczasem oczywiste jest, że skazany pod tak wskazanym adresem nigdy nie
zamieszkiwał, bowiem jego wcześniejszym miejscem zamieszkania była ul.
G. 27/69, zaś w okresie objętym w niniejszej sprawie postępowaniem wykonawczym przebywał na stałe w L. przy ul. K. 46/3, o czym Sąd Rejonowy
w L. był wcześniej poinformowany. Świadczy o tym korespondencja kierowana do skazanego już w 2007 r. i później, która odbierana była przez
matkę skazanego, bądź osobiście przez niego samego, jak również złożone przez Tomasza L. – na formularzu z tak właśnie określonym jego adresem (L. ul. K. 46/3) – oświadczenie z dnia 30 marca 2007 r., w którym wyraża gotowość podjęcia pracy społecznie użytecznej w zamian za nieuiszczoną grzywnę.
Co więcej, skazany Tomasz L. deklarował wielokrotnie gotowość
osobistego udziału w postępowaniu wykonawczym, o czym świadczy jego
stawiennictwo na posiedzenia zarówno przed dniem 4 lutego 2008 r. (np. w
dniu 19 grudnia 2007 r.), jak i po tym terminie (m. in. w dniu 18 lutego 2008
r., czy też w dniu 19 marca 2008 r.).
W tym stanie rzeczy oczywiste jest, że nieprawidłowe powiadomienie
Tomasza L. o terminie posiedzenia, przez wysłanie zawiadomienia na
błędny adres, z rażącym naruszeniem – co wynika z uzasadnienia kasacji
– art. 139 § 1 k.p.k., skutkowało obrazą zarówno art. 22 § 1 k.k.w., jak i w
konsekwencji art. 178 § 2 k.k.w., poprzez pozbawienie skazanego możliwości zaprezentowania przed sądem swoich racji, co w wypadku innych,
wyznaczanych w toku tego postępowania wykonawczego posiedzeń, konsekwentnie czynił. Tego rodzaju rażące naruszenie prawa, uznane z kolei
być musi jako mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia,
ograniczając bez wątpienia, co nie wymaga nawet osobnego dowodzenia,
prawo skazanego do obrony.
Musiało to – zgodnie z wnioskiem Prokuratora Generalnego – skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy,
wobec trwającego jeszcze okresu próby (od dnia 26 sierpnia 2005 r.), do
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w L.
Procedując powtórnie, Sąd ten rozpozna wniosek kuratora zawodowego z dnia 9 listopada 2007 r., w przedmiocie zarządzenia wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności, bacząc by dochowane
zostały zasady określone w art. 22 § 1 k.k.w. i art. 178 § 2 k.k.w., a w
szczególności nie naruszono prawa skazanego do obrony.
Mając na uwadze całokształt omówionych wyżej okoliczności, Sąd
Najwyższy orzekł jak na wstępie.