Supreme Court dismisses appeal and excludes judge due to impartiality concerns regarding his appointment process.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's appeal and excluded Judge Paweł Kołodziejski from the case. The defense argued that the judge's appointment by the Judicial Council raised impartiality issues under the European Convention on Human Rights. The court ruled that excluding the judge was necessary to prevent a violation of the right to a fair trial and potential liability for the state.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 47 Karty Praw Podstawowych UE; Art. 6 ust. 1 EKPC: The court may exclude a judge from a pending case if there is a reasonable doubt regarding the judge's impartiality stemming from their appointment process, to ensure compliance with constitutional and international fair trial standards.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KK 135/24 POSTANOWIENIE Dnia 17 października 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie T. M. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 października 2024 r.,wniosku w przedmiocie wyłączenia sędziego od rozpoznania kasacji, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł: wyłączyć SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie sygn. akt IV KK 135/24
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego T. M. złożył wniosek o wyłączenie na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy IV KK 135/24 z uwagi na to, że przedmiotowe postępowanie dotyczy go bezpośrednio. Został on bowiem nominowany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na mocy uchwały Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą znowelizowaną w 2017 r., a w kasacji podniesiono zarzut wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej w związku zasiadaniem w składzie sądu odwoławczego sędziego powołanego w procedurze, w której uczestniczył sędzia powołany w takim samym trybie.
W konsekwencji SSN Paweł Kołodziejski zmuszony zostałby do wypowiedzenia się w sprawie swojego statusu.Obrońca złożył również wniosek o wyłączenie od rozpoznania jego wniosku wymienionych w jego pkt II sędziów Sądu Najwyższego.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jest zasadny. Przepis art. 41 k.p.k. należy interpretować mając w polu widzenia szczególny aspekt gwarancyjny instytucji wyłączenia sędziego, tj. szerzej niż tylko w aspekcie istnienia obaw o stronniczość konkretnego sędziego; mianowicie słuszne jest również baczenie na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu.
W takim razie wykładnia wspomnianego przepisu może dopuszczać także sądową kontrolę, czy w danej sprawie nie zachodzi obawa naruszenia standardu niezależności i bezstronności sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Jak to zaznaczono w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22, celowe może być posłużenie się przewidzianą przez ustawodawcę instytucją procesową minimalizującą, albo znoszącą takie zagrożenie w sprawie, która dopiero ma zostać rozpoznana przez sąd.
Konsekwentnie, jak w tymże postanowieniu, również m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, nie tracąc z pola widzenia faktu wydania w dniu 20 kwietnia 2020 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie U 2/20, należy opowiedzieć się za aktualnością mającą moc zasady prawnej i wiążącą każdy skład Sądu Najwyższego uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (zob. także postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, i z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21).
W jej pkt 1. stwierdzono, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)”. Należy również, potwierdzając myśl o związaniu sądów krajowych interpretacją EKPC przyjętą przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, przywołać – podobnie jak we wspomnianych judykatach Sądu Najwyższego – wyrok tego Trybunału z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), w którym stwierdzono, że z uwagi na udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) – osoba powołana na urząd sędziego orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.
Celowe będzie nadmienić, że tak postanowienie V KO 37/22, jak i uchwałę I KZP 2/22 Sąd Najwyższy podjął po wydaniu w dniu 10 marcu 2022 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie K 7/21, dotyczącego zgodności z Konstytucją RP art. 6 ust. 1 EKPC. W pkt 2. wymienionej uchwały zanegowano spełnianie standardu bezstronności przez sędziego Sądu Najwyższego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., a w uzasadnieniu wskazano, że „jako bezskuteczną i sprzeczną z prawem Unii postrzegać należy praktykę Trybunału Konstytucyjnego, której skutkiem miałoby być ograniczenie prawa sądów do badania bezstronności sędziów i należytej obsady sądów, w tym w oparciu o normy art. 41 k.p.k. oraz art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Wymaga podkreślenia, że wątpliwości co do bezstronności SSN Pawła Kołodziejskiego zostały sformułowane w niniejszym wniosku jako dotyczące jego obiektywizmu w związku z tym, że rozpoznając wniesioną kasację musiałby wypowiedzieć się jednocześnie co do własnego statusu.
W ocenie Sądu Najwyższego stanowi to dodatkową okoliczność przemawiającą za zasadnością złożonego wniosku. Potrzeba zapobieżenia wystąpieniu skutków wyrażonych w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz ewentualnej skardze strony do ETPC, której wysoce prawdopodobne uwzględnienie stwarzałoby podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k., jak też prowadziłoby do odpowiedzialności odszkodowawczej Państwa, przemawia za potrzebą uwzględnienia wniosku obrońcy.
Dodatkowe znaczenie ma wymieniony przez obrońcę argument dotyczący charakteru zarzutów podniesionych w kasacji, które to zarzuty dotyczą również Sędziów Sądu Najwyższego objętych wnioskiem obrońcy. Jedyną możliwością usunięcia wyżej omówionych, uzasadnionych wątpliwości natury konwencyjnej i konstytucyjnej, jak również zapewnienia stronie postępowania składu Sądu Najwyższego, w którym nie uczestniczą sędziowie wobec których w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w piśmiennictwie formułowane są rzeczowe, silnie uzasadnione zastrzeżenia odnoszące się do udziału w procedurze nominacyjnej niespełniającej wymogów obiektywizmu i niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, było zatem uwzględnienie wniosku i wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy kasacyjnej o sygnaturze akt IV KK 135/24.
Kierując się powołanymi względami orzeczono jak w części dyspozytywnej [J.J.][ms]