Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 130/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal to exclude judge due to conflict of interest in her own appointment procedure.

Numero d'incarto IV KK 130/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defense's request to exclude a judge from a cassation case due to concerns about her impartiality arising from her appointment process. The defense argued that the judge's involvement in the procedure establishing the Council responsible for her appointment compromised her neutrality under the Constitution. The court ruled that the judge's participation in the very procedure that appointed her created a conflict of interest, necessitating her exclusion from the proceedings.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1, 4 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge appointed by a Council formed in a manner dependent on the executive and legislative branches lacks the required independence and impartiality to participate in proceedings where their own appointment was at issue.

Parole chiave

Generato dall'IA
conflict of interest impartiality of judge appointment procedure cassation proceedings independence of court nemo iudex European Court of Human Rights sospensione del procedimento

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 130/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art.
Art. 42 § 1 k.p.k.
i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN M.B.
Art. 42 § 4 k.p.k.
i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN M.B.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Art. 6 ust. 1 EKPC
trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in.
Art. 87 ust. 1 ustawy o SN
Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z.
Art. 178 Konstytucji
z art. 178 Konstytucji w związku z wątpliwościami co do jej bezstronności wynikającymi z jej powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.
art. 282 k.k
i innych skazanych z art. 282 k.k.
art. 41 § 1 k.p.k
od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 130/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 41 k.p.k
od rozpoznania sprawy IV KK 130/24 na podstawie art. 41 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I KZP 22/22
Supreme Court rules that judge recusal provisions apply to both main and incidental proceedings to ensure impartiality.
BSA I-4110-1/2020
1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z.
U 2/20
Constitutional Court rejects Supreme Court's claim that the Charter of Fundamental Rights is not a source of law in Poland.
I KO 79/21
Supreme Court orders retrial of lawyer's disciplinary appeal due to lack of judicial independence in prior panel.
I KO 80/21
Supreme Court allows retrial in lawyer disciplinary case due to unique self-regulatory court structure.
IV KZ 59/21
Supreme Court overturned dismissal of retrial request due to lack of independent court under ECHR Art. 6.1.
IV KO 14/23
Supreme Court dismisses judge's participation due to impartiality concerns under ECHR Art. 6 and Constitution.
V KK 17/23
Supreme Court quashes criminal verdict due to judge's lack of impartiality from political activities.
III PZP 1/22
Supreme Court requires factual findings on judge appointment timing to assess impartiality under Art. 379(4) CPC.
II KO 30/21
Supreme Court dismisses defense's judge disqualification request citing lack of objective bias grounds under Polish Code of Criminal Procedure.
I KK 240/22
Supreme Court excludes judges from a joint appeal due to impartiality concerns regarding co-defendants' acquittal.
II KK 627/23
Supreme Court quashes appeal due to judge's lack of impartiality and remands case for retrial.
Reczkowicz przeciwko Polsce
w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art.
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp.
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

IV KK 130/24 POSTANOWIENIE Dnia 27 lutego 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie B.Z. i innych skazanych z art. 282 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN M.B. od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 130/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN M.B. od udziału w rozpoznaniu sprawy IV KK 130/24.

UZASADNIENIE

W dniu 7 listopada 2024 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wyłącznie SSN M.B. od rozpoznania sprawy IV KK 130/24 na podstawie art. 41 k.p.k. w zw. z art. 43 k.p.k. w zw. z art. 178 Konstytucji w związku z wątpliwościami co do jej bezstronności wynikającymi z jej powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. We wniosku podał szereg okoliczności świadczących – w jego ocenie - o braku bezstronności SSN M.B..

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jest zasadny.Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r., I KZP 22/22 (OSNK 2023, z. 8, poz. 37), której nadano moc zasady prawnej, pojęcie "sprawy", o jakim mowa w art. 40 i 41 § 1 k.p.k. odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce w ramach sprawy głównej. Dlatego też możliwe jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie kasacyjnej.Wniosek należało uwzględnić z uwagi na konieczność zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą.

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.

Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej:

„EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

Dodatkowo sędzia M.B. została pierwotnie powołana do orzekania w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. Izba ta, choć była organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, jednak sama nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym.Wprawdzie wcześniej złożony wniosek o wyłączenie Sędzi M.B. od rozpoznania niniejszej sprawy został już rozpoznany przez Prezesa SN Z.K., ale nie stoi to na przeszkodzie rozpoznaniu kolejnego wniosku w tym przedmiocie, gdyż Prezes SN Z.K. powinien być wyłączony od rozpoznania tego wniosku z uwagi na to, że dotyczą go te same okoliczności dotyczące procedury jego powołania na stanowisko Sędziego Sądu Najwyższego, które dotyczą SSN M.B..

Doszło zatem do naruszenia zakazu nemo iudex in causa sua. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [WB]r.g. ‎