Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV KK 120/15 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal verdict for failure to summon detained defendant, violating right to defense and fair trial guarantees.

Numero d'incarto IV KK 120/15
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's appeal verdict because the court failed to summon the detained defendant to the appeal hearing. The defendant had explicitly declared his intent to participate personally, and the defense argued this violated his constitutional right to defense and fair trial. The court ruled that excluding the defendant from a hearing involving factual issues and evidence assessment was a serious procedural error requiring a retrial.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 451 k.p.k.; Art. 6 k.p.k.; Art. 42 ust. 2 Konstytucji RP: The failure to summon a detained defendant who has declared an intent to participate personally in an appeal hearing constitutes a serious violation of the right to defense and a fair trial, necessitating the quashing of the verdict.

Parole chiave

Generato dall'IA
right to defense detained defendant appeal hearing fair trial guarantee procedural error quashing of verdict personal participation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 451 k.p.k.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja obrońcy oskarżonego w zakresie, w jakim zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie art. 451 k.p.k. w zw.
Art. 6 k.p.k.
art. 6 k.p.k., poprzez nie sprowadzenie oskarżonego na rozprawę apelacyjną w dniu 9 grudnia 2014 r.
Art. 42 ust. 2 Konstytucji RP
Korzystanie z tych uprawnień jest zarazem wykonywaniem prawa do obrony we wszystkich stadiach postępowania, gwarantowanego w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP (por.
Art. 453 § 2 k.p.k.
Art. 436 k.p.k.
w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 436 k.p.k. w zw.
Art. 518 k.p.k.
z art. 518 k.p.k., ograniczył rozpoznanie kasacji obrońcy oskarżonego do zarzutu z pkt 1, gdyż było to wystarczające do wydania orzeczenia, natomiast rozpoznanie drugiego zarzutu byłoby przedwczesne.Procedując powtórnie, Sąd Okręgowy w P.
art. 284 § 2 k.k
N.‎skazanego z art. 284 § 2 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 2 września 2015 r.,‎kasacji, wniesionej przez obrońcę‎od wyroku Sądu Okręgowego w P.‎z dnia 9 grudnia 2014 r.‎zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w P.‎z dnia 8 lipca 2014 r., 1.
art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k
Oskarżony w osobistej apelacji zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., poprzez ponowne skazanie za czyn cząstkowy popełniony w dniu 3 listopada 2008 r.
art. 7 k.p.k
do 16 stycznia 2009 r., art. 7 k.p.k.
art. 5 § 2 k.p.k
z art. 518 k.p.k., ograniczył rozpoznanie kasacji obrońcy oskarżonego do zarzutu z pkt 1, gdyż było to wystarczające do wydania orzeczenia, natomiast rozpoznanie drugiego zarzutu byłoby przedwczesne.Procedując powtórnie, Sąd Okręgowy w P.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
V KK 446/14
Supreme Court quashes appeal judgment for violating defendant's right to personal participation in appeal trial.
V KK 413/07
wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 maja 2008 r., V KK 413/07, LEX nr 388671; z dnia 1 grudnia 2000 r., sygn.
V KKN 373/98
Supreme Court quashes appeal verdict for violating defendant's right to defense by holding trial in absentia.
III KK 35/05
III KK 35/05, LEX nr 164348).Kierując się powyższymi względami, Sąd Najwyższy uznał za zasadny podniesiony w punkcie 1 kasacji zarzut rażącego naruszenia art.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV KK 120/15 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 września 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Dołhy (przewodniczący)‎SSN Marian Buliński‎SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)Protokolant Jolanta Grabowska przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Zdzisława Brodzisza‎w sprawie P. N.‎skazanego z art. 284 § 2 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 2 września 2015 r.,‎kasacji, wniesionej przez obrońcę‎od wyroku Sądu Okręgowego w P.‎z dnia 9 grudnia 2014 r.‎zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w P.‎z dnia 8 lipca 2014 r., 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w P. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. P.S. - Kancelaria Adwokacka w P. - kwotę 1476 zł (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych), w tym 23% VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji oraz za obronę oskarżonego z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z dnia 8 lipca 2014 r. skazał P. N. za przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Od tego wyroku apelacje wnieśli oskarżony i jego obrońca. Oskarżony w osobistej apelacji zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k., poprzez ponowne skazanie za czyn cząstkowy popełniony w dniu 3 listopada 2008 r. w sytuacji prawomocnego skazania za czyn ciągły obejmujący okres od dnia 21 października 2008 r. do 16 stycznia 2009 r., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 29 ust 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną ocenę dowodów oraz prawa materialnego - art. 284 § 2 k.k., poprzez jego wadliwą wykładnię i uznanie oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego czynu.W oparciu o powyższe domagał się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie od popełnienia zarzucanego czynu, ewentualnie uchylenie wyroku i umorzenie postępowania.

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:- wypłacona w dniu 16 marca 2009 r. E. S. przez M. Sp. z o.o. kwota 695 zł stanowiła część świadczenia przyznanego D. S. przez Towarzystwo Ubezpieczeń […] S.A., które zostało przez tego ubezpieczyciela przelane na konto M. Sp. z o.o. w łącznej kwocie 6006 zł, co skutkowało uznaniem oskarżonego winnym zarzucanego czynu, wobec braku podstaw do przyjęcia takiego założenia na podstawie zebranego materiału dowodowego,- wskazana w umowie z E. S. z dnia 12 sierpnia 2008 r. usługa nie została wykonana, co skutkowało uznaniem, iż oskarżony do należnego mu wynagrodzenia nie miał prawa doliczyć stawki VAT, z uwagi na brak podstawy do jego naliczenia;

2) obrazę art. 284 § 2 k.k. poprzez przyjęcie, że sam brak niezwłocznego przekazania pokrzywdzonemu środków pieniężnych przyznanych mu od ubezpieczyciela i pozostawienie ich na rachunku bankowym spółki wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 284 § 2 k.k.W konkluzji apelacji skarżący wniósł zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w P. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że obniżył wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności do 4 miesięcy.

W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Od powyższego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a w mianowicie:1. art. 451 k.p.k. w zw. art. 6 k.p.k., poprzez nie sprowadzenie oskarżonego na rozprawę apelacyjną w dniu 9 grudnia 2014 r. pomimo złożenia przez oskarżonego wniosku w sytuacji, gdy w związku z zrzutami podniesionymi w apelacjach obrońcy i oskarżonego, przedmiotem rozpoznania były przede wszystkim kwestie natury faktycznej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa oskarżonego do rzetelnego procesu, w tym prawa do obrony,2. art. 7 k.p.k., art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. polegające na niepełnym rozważeniu sformułowanych w apelacjach zarzutów odnoszących się do błędnych ustaleń, iż wypłacona E. S. kwota 695 zł stanowiła część świadczenia przyznanego przez PZU S.A., co w konsekwencji doprowadziło do zaakceptowania dowolnej oceny materiału dowodowego.Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy właściwemu sądowi do ponownego rozpoznania.W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w P. postulował jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Natomiast prokurator Prokuratury Generalnej, występujący na rozprawie kasacyjnej, wniósł o uwzględnienie kasacji wobec zasadności zarzutu z pkt 1. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja obrońcy oskarżonego w zakresie, w jakim zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie art. 451 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżony wyrok zapadł bowiem w postępowaniu, w toku którego doszło do rażącego naruszenia wymienionych przepisów postępowania karnego, co miało istotny wpływ na jego treść.Analiza akt sprawy potwierdza, że oskarżony - przebywający w Zakładzie Karnym w P. - pismem z dnia 17 listopada 2014 r. złożył wniosek o doprowadzenie go na rozprawę odwoławczą wyznaczoną na dzień 9 grudnia 2014 r.

We wniosku wskazał, że chce przedstawić mające znaczenie w sprawie fakty, o których dowiedział się już po wniesieniu apelacji (k. 1883).Sąd Okręgowy w P., mimo że przedmiotem rozpoznania w sprawie była również apelacja obrońcy oskarżonego, w której zakwestionowane zostały ustalenia faktyczne, postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r., zdecydował „nie sprowadzać oskarżonego (…) na rozprawę apelacyjną (…) uznając za wystarczającą obecność na rozprawie jego obrońcy” (k. 1885). W odpowiedzi na kolejny wniosek oskarżonego w tym przedmiocie, motywowany chęcią złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz uzupełnienia zarzutów zawartych w apelacji obrońcy (k. 1889), wskazano że decyzja o nie sprowadzaniu oskarżonego na rozprawę, wobec uznania za wystarczającą obecność jego obrońcy, już zapadła (k. 1892).Tymczasem, zgodnie z przepisem art. 451 k.p.k. normującym kwestię udziału oskarżonego pozbawionego wolności w rozprawie odwoławczej, regułą powinno być sprowadzenie oskarżonego na rozprawę w wypadku złożenia przez niego stosownego wniosku, a jedynie wyjątkiem od niej jest uprawnienie sądu odwoławczego do uznania za wystarczającą obecność samego obrońcy na rozprawie apelacyjnej.

Oznacza to tym samym, że udział obrońcy w rozprawie nie może być alternatywą dla uczestnictwa w rozprawie apelacyjnej oskarżonego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest zapatrywanie, że odstąpienie od sprowadzenia oskarżonego pozbawionego wolności, który domaga się osobistego udziału w rozprawie odwoławczej, powinno następować w wyjątkowych wypadkach, np. wówczas, gdy przedmiotem rozpoznania sądu odwoławczego będą wyłącznie kwestie natury prawnej. W wypadkach, gdy przedmiotem apelacji są kwestie natury faktycznej, np. dotyczące oceny wiarygodności dowodów i ustalenia sprawstwa, gdy sąd odwoławczy przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 452 § 2 k.p.k. lub gdy wskazane jest dodatkowe wysłuchanie oskarżonego, sprowadzenie oskarżonego pozbawionego wolności na rozprawę jest niezbędne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., V KK 446/14, LEX nr 1710412 i powołane tam orzeczenia).Sąd Okręgowy w P., podejmując decyzję o nie sprowadzaniu oskarżonego na rozprawę odwoławczą, ograniczył więc w sposób niedopuszczalny prawo oskarżonego do osobistego uczestnictwa w rozprawie apelacyjnej.

Deklaracja oskarżonego o zamiarze osobistego uczestnictwa w rozprawie odwoławczej, będąca realizacją jego prawa do obrony w sensie materialnym, jest uprawnieniem, w którym oskarżony ograniczany być nie może. Oskarżony może przecież - zwłaszcza, gdy przedmiotem rozpoznania jest wniesiona w jego imieniu apelacja - niezależnie od obrońcy, bronić się osobiście, a realizując swoje prawo w tym zakresie składać w toku rozprawy odwoławczej wyjaśnienia, oświadczenia i wnioski ustnie, lub na piśmie (art. 453 § 2 k.p.k.). Korzystanie z tych uprawnień jest zarazem wykonywaniem prawa do obrony we wszystkich stadiach postępowania, gwarantowanego w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 maja 2008 r., V KK 413/07, LEX nr 388671; z dnia 1 grudnia 2000 r., sygn.

V KKN 373/98, LEX nr 50975, z dnia 15 listopada 2005 r., sygn. III KK 35/05, LEX nr 164348).Kierując się powyższymi względami, Sąd Najwyższy uznał za zasadny podniesiony w punkcie 1 kasacji zarzut rażącego naruszenia art. 451 k.p.k. i art. 6 k.p.k. Zaniechanie sprowadzenia P. N. na rozprawę odwoławczą skutkowało bowiem rażącym naruszeniem jednej z podstawowych gwarancji procesowych oskarżonego, jaką jest prawo do obrony i rzetelnego procesu.Stwierdzone naruszenia miały istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, co nakazywało jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P. w postępowaniu odwoławczym.Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k., ograniczył rozpoznanie kasacji obrońcy oskarżonego do zarzutu z pkt 1, gdyż było to wystarczające do wydania orzeczenia, natomiast rozpoznanie drugiego zarzutu byłoby przedwczesne.Procedując powtórnie, Sąd Okręgowy w P. rozpozna wniesione w tej sprawie środki odwoławcze, zapewniając udział w rozprawie odwoławczej oskarżonego, jeżeli ponowi on wniosek w tym przedmiocie.Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.