Supreme Court quashes appeal for ordering damages when civil claim already exists in separate proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the District Court's decision ordering the defendant to pay damages for embezzlement, finding a procedural error in the appellate court. The defendant had already been ordered to pay a similar sum via a separate enforcement proceeding against the company he chaired. The court ruled that issuing a second judgment for the same claim violated the principle of non-cumulation of civil claims, rendering the new damages order legally flawed.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 415 § 5 zd. 2 k.p.k.; Art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k.: A court must not order compensation for damages if the same civil claim is already the subject of another proceeding or has been finally adjudicated, to prevent duplicate enforcement titles.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV KK 111/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Jerzy SteckiewiczSSN Andrzej Stępka w sprawie M. G.skazanego z art. 284 § 2 k.k.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,w dniu 27 kwietnia 2017 r.,kasacji, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego na korzyść skazanegood wyroku Sądu Okręgowego w K.z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt IX Ka (...)utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J.z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II K (...)orzekł: uchyla wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 3 lutego 2015r. i utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego w J. w zaskarżonej części tj. dotyczącej rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody zawartego w pkt IV tego ostatniego wyroku; kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II K (...), M. G. został uznany za winnego tego, że w okresie bliżej nieustalonym, nie wcześniej niż w dniu 18 kwietnia 2011 r. i nie później niż w dniu 22 czerwca 2011 r., w J., pełniąc funkcję prezesa zarządu firmy E. Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w J., przywłaszczył powierzone mu, na podstawie umowy dystrybucyjnej nr (…) z dnia 15 lutego 2010 r., przez A. S.A. z siedzibą w W., wyroby alkoholowe w postaci win o łącznej wartości 96 154,38 złotych, czym działał na szkodę ww. pokrzywdzonego, tj. przestępstwa z art. 284 § 2 k.k., za które wymierzono mu karę roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres 4 lat tytułem próby, a także karę 60 stawek grzywny, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 100 złotych.
Ponadto, na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzeczono względem skazanego obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłacenie na rzecz pokrzywdzonej formy A. S.A. z siedzibą w W. kwoty 96 154,38 zł.Od tego orzeczenia apelację wniósł obrońca skazanego, który podnosząc zarzuty rażącej obrazy prawa procesowego – art. 4, 5, 7 i 424 k.p.k., mogącej mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, wniósł o zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji i uniewinnienie M. G. od przypisanego mu przestępstwa.Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt IX Ka (...) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając apelację za oczywiście bezzasadną.Orzeczenie Sądu odwoławczego zostało zaskarżone kasacją przez Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego.
Podniesiono w niej zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego procesowego, tj. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegającego na zaniechaniu rozpoznania apelacji, wniesionej przez obrońcę skazanego poza granicami środka odwoławczego, konsekwencją czego było utrzymanie w mocy rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji, tj. orzeczenia, na podstawie art. 46 § 1 k.k., obowiązku naprawienia szkody względem pokrzywdzonej firmy A. S.A. poprzez zapłacenie na jej rzecz kwoty 96 154,38 zł, które zapadło z rażącym i mającym wpływ na treść tego rozstrzygnięcia naruszeniem obrazy art. 366 § 1 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 415 § 5 k.p.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r.; obecnie: art. 415 § 1 k.p.k.), albowiem Sąd Rejonowy w J., wskutek zaniechania wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wydania orzeczenia w tym przedmiocie, na które wskazywał ujawniony w toku rozprawy materiał dowodowy, orzekł o obowiązku naprawienia szkody, mimo że o wynikającym z popełnienia przestępstwa roszczeniu pokrzywdzonego orzekł wcześniej Sąd Rejonowy w W.
IX Wydział Gospodarczy prawomocnym nakazem zapłaty z dnia 16 sierpnia 2011 r., sygn. akt IX (...).Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja Ministra Sprawiedliwości–Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna.Zgodnie z art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k. nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że wykładnia funkcjonalna art. 415 § 5 zd. 2 k.p.k. (obecnie art. 415 § 1 zd. 2 k.p.k.) wskazuje, że ratio legis tego przepisu sprowadza się do zapobieżenia funkcjonowaniu w obrocie prawnym tytułów egzekucyjnych wynikających z dochodzenia tego samego roszczenia w postępowaniu karnym i innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę.
W tym kontekście nie jest zatem celowe nakładanie obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. wobec możliwości wyegzekwowania zasądzonego roszczenia z majątku oskarżonego w oparciu o podstawę z art. 299 § 1 k.s.h. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2016 r., V KK 323/15, Lex nr 1970396; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt III KK 405/16, Lex nr 2155184; por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., III KK 429/13, Lex nr 1446451).Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, Sąd Rejonowy w W.
IX Wydział Gospodarczy prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla z dnia 16 sierpnia 2011 r., sygn. akt IX (...), nakazał, aby pozwane E. Sp. z o.o. Sp.k. oraz E. „S” Sp. z o.o., których prezesem był M. G., zapłacili solidarnie na rzecz powoda – spółki A. S.A. w W. m.in. kwotę 97 522,50 zł w terminie 14 dni od otrzymania nakazu albo wnieśli w tym terminie zarzuty. Nakazowi temu, postanowieniem z dnia 17 października 2011 r. nadano klauzulę wykonalności.Sąd Okręgowy w K., utrzymując wyrok Sądu Rejonowego w J. w zakresie orzeczenia obowiązku kompensacyjnego, powielił błąd Sądu pierwszej instancji i naruszył tzw. klauzulę antykumulacyjną, przewidzianą obecnie w art. 415 § 1 zd.
II k.p.k. (wcześniej w art. 415 § 5 k.p.k.) Biorąc pod uwagę charakter odpowiedzialności cywilnoprawnej skazanego z racji pełnienia funkcji prezesa zarządu spółek E. Sp. z o.o. Sp.k. oraz E. „S” Sp. z o.o., występuje tożsamość podmiotowa roszczenia dochodzonego w trybie art. 46 § 1 k.k. w niniejszej sprawie oraz roszczenia, o którym orzekł Sąd Rejonowy w W. IX Wydział Gospodarczy. Zgodnie bowiem z art. 299 § 1 k.s.h., jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.
Na etapie postępowania egzekucyjnego istnieje zatem powiązanie roszczenia względem spółki z odpowiedzialnością członków zarządu za zobowiązania spółki, albowiem wierzyciel może wyegzekwować to roszczenie z majątku członków zarządu spółki.W konsekwencji należało przyjąć, że Sąd odwoławczy, nie dostrzegając z urzędu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 415 § 5 k.p.k. (obecnie art. 415 § 1 k.p.k.), prowadzącego do rażącej niesprawiedliwości orzeczenia, przejawiającego się w występowaniu w obrocie prawnym dwóch tytułów egzekucyjnych względem tego samego roszczenia, dopuścił się obrazy art. 433 § 1 k.p.k. w zw. art. 440 k.p.k. i art. 415 § 5 k.p.k. (obecnie art. 415 § 1 k.p.k.).Z tych względów orzeczono jak w wyroku, o wydatkach postępowania orzekając na podstawie art. 638 k.p.k. r.g.