Supreme Court excludes judge appointed by Judicial Council from Supreme Court case to ensure independence.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted a request to exclude Judge O.N. from the Supreme Court case IV KB 2/24 due to concerns regarding judicial independence. The court noted that judges appointed by the Judicial Council, which lacks full independence, cannot guarantee impartiality in proceedings involving the Council itself. Consequently, the court applied binding precedents and ECHR case law to mandate the judge's removal to uphold the right to an independent tribunal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A court is improperly seated and violates the right to an independent tribunal when it includes a judge appointed by the Judicial Council formed under the 2017 amendment, as such appointment compromises judicial independence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
IV KB 2/24 POSTANOWIENIE Dnia 23 października 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie z wniosku pełnomocnika oskarżycielki prywatnej K.Ś. o przeprowadzenie testu niezawisłości sędziów Sądu Najwyższego po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 23 października 2025 r. sygnalizacji SSN K.W. dotyczącej podstawy do wyłączenia SSN O.N. od rozpoznania sprawy IV KB 2/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. i art. 9 § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN O.N. od rozpoznania sprawy IV KB 2/24.
UZASADNIENIE
W dniu 12 września 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo SSN K.W., w którym zasygnalizował on potrzebę wyłączenia z urzędu SSN O.N. od rozpoznania sprawy IV KB 2/24. Uzasadniając taką potrzebę SSN K.W. zwrócił uwagę na konieczność zapewnienia przez „sąd” rozpoznający w trybie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym wniosek o przeprowadzenie postępowania testowego musi mieć taki status. Tymczasem udział w składzie takiego sądu SSN O.N. nie daje gwarancji jego bezstronności i niezależności. W złożonym piśmie SSN K.
W. powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz ETPC dotyczącego status sędziów powołanych w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelizacją z 2017 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jest zasadny. Przemawia za tym potrzeba zapewnienia stronie każdego postępowania sądowego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że:
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61;
Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela. Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej:
„EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [WB][a.ł]