Supreme Court dismisses retrial petitions for failure to meet statutory grounds under Civil Procedure Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected two appeals filed by the State Treasury and a third-party intervenor seeking to retry a final judgment regarding land registry corrections. Both parties argued that new evidence proving the deceased lacked Polish citizenship existed prior to the 2001 ruling but was unavailable due to objective reasons. The court held that evidence generated after the final judgment cannot serve as a legal basis for retrial under the Civil Procedure Code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 403 § 2 k.p.c.; Art. 394 § 3 k.p.c.; Art. 398 § 14 k.p.c.; Art. 98 k.p.c.; Art. 108 § 1 k.p.c.: Evidence established after the final judgment cannot constitute a legal ground for retrial proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 96/05
POSTANOWIENIE
Dnia 13 października 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)
SSN Irena Gromska-Szuster
SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)
ze skargi Skarbu Państwa Prezydenta Miasta S. oraz interwenientki ubocznej B. R.
o
wznowienie
postępowania
zakończonego
prawomocnym
wyrokiem
Sądu
Apelacyjnego z dnia 26 kwietnia 2001 r. sygn. akt I ACa (…),
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta S. przeciwko B. B. z
udziałem interwenientki ubocznej po stronie powodowej B. R. o uzgodnienie treści księgi
wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na
posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2005 r. dwóch zażaleń - strony
powodowej i interwenientki ubocznej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 22
lutego 2005 r., sygn. akt I ACa (…),
oddala oba zażalenia; zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3 600 (trzy
tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 lutego 2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił dwie skargi o
wznowienie postępowania, tj. skargę Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta S. oraz
skargę interwenientki ubocznej - B. R. W skargach domagano się wznowienia
postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 26 kwietnia 2001 r., w
którym oddalone zostało powództwo Skarbu Państwa wniesione przeciwko B. B.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Uzgodnienie to
dotyczyło własności nieruchomości położonej w S. przy ul. H. (zabudowanej budynkiem
wielomieszkaniowym). Sąd Apelacyjny uznał, że wskazane w obu skargach okoliczności
i środki dowodowe nie mogły być zaliczone do okoliczności i środków dowodowych
określonych w art. 403 § 2 k.p.c., dlatego obie skargi nie zawierały odpowiednich
podstaw ustawowych.
W zażaleniu strony powodowej na postanowienie z dnia 22 lutego 2005 r.
podniesiono zarzut naruszenia art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ w skardze wskazano
okoliczności faktyczne i środki dowodowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy,
istniały one w czasie poprzedniego procesu (do dnia 26 kwietnia 2001 r.), nie mogły być
wykorzystane z przyczyn obiektywnych przez stronę powodową w poprzednim
postępowaniu. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie
dotyczącym Skarbu Państwa.
W zażaleniu interwenientki ubocznej również sformułowano zarzut naruszenia art.
403 § 2 k.c. z tej racji, że w skardze o wznowienie przedstawiono jednak odpowiednie
okoliczności faktyczne i środki dowodowe, mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie,
istniały one w poprzednim postępowaniu (zakończonym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z
dnia 26 kwietnia 2001 r.) i nie mogły zostać wykorzystane przez interwenienta
ubocznego w tymże postępowaniu. Skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego
postanowienia w zakresie dotyczącym interwenientki ubocznej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
1. W obu skargach o wznowienie postępowania skarżący jako podstawę prawną
wznowienia wskazali przepis art. 403 § 2 k.p.c. (facta nova). Uzasadniać tę podstawę
miało wykrycie – według skarżących - nowych okoliczności, a mianowicie tego, że: a) M.
B. lub jej spadkobierca (jedyny) pozwany B. B. otrzymali już od władz RFN
rekompensatę za pozostawioną w S. nieruchomość przy ul. H.; b) M. B. zawarła
pierwszy związek małżeński w 1897 r. Ten pierwszy fakt mógłby wynikać z pisma
Nadburmistrza Miasta D. z dnia 14 kwietnia 2004 r. Ten drugi fakt dokumentuje
natomiast informacja USC w G. z dnia 1 lipca 2004 r. W ocenie skarżących,
wspomniane okoliczności mogły mieć wpływ na wynik poprzedniego postępowania
przed Sądem Apelacyjnym, a strona powodowa (oraz interwenientka uboczna) nie
mogły z nich skorzystać w tym postępowaniu.
2. Sąd Apelacyjny trafnie stwierdził, że o wyniku postępowania w sprawie sygn.
akt I ACa 329/00, zakończonego wyrokiem tego Sądu z dnia 26 kwietnia 2001 r.,
zadecydowało ustalenie przez Sąd Apelacyjny tego, iż M. B. (nazwisko rodowe – K.)
była narodowości polskiej i już od okresu międzywojennego posiadała obywatelstwo
polskie, które zachowała w czasie wojny i po jej zakończeniu. Dowodził tego fakt
posiadania przez nią dowodu osobistego, wydanego przez władze PRL. W toku
poprzedniego postępowania ustalono także i to, że M. B. nie utraciła obywatelstwa
polskiego również po wyjeździe z Polski w 1956 r., najpierw do NRD, a po kilku latach do RFN (gdzie zmarła w 1966 r.). Powód (Skarb Państwa) wywodził swoje roszczenie z
treści art. 2 ust. 1 lit. 6 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i
poniemieckich (Dz. U. Nr 13, in. 87), zgodnie z którym z mocy samego prawa
przechodzi na własność Państwa wszelki majątek m.in. obywateli Rzeszy Niemieckiej i
b. Wolnego Miasta Gdańska, z wyjątkiem osób narodowości polskiej lub innej przez
Niemców prześladowanej. Sąd Apelacyjny przyjął ostatecznie to, że nie było podstaw do
uzyskania ex lege przez Skarb Państwa własności nieruchomości położonej w S. przy
ul. H. na podstawie wspomnianego przepisu, skoro M. B. (spadkodawczyni pozwanego)
była narodowości polskiej, przy czym Skarb Państwa nie nabył także tej nieruchomości
na mocy art. 34 wspomnianego dekretu w wyniku tzw. przemilczenia. Nie było też
podstaw do uznania, że powód nabył własność nieruchomości na podstawie art. 38
ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U.
z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), skoro nie została spełniona wskazana w tym przepisie
przesłanka utraty obywatelstwa polskiego w związku z wyjazdem z kraju, a przesłanki tej
powód nie wykazał (art. 6 k.c.; s. 14 i 17 uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia
26 kwietnia 2001 r.).
Oznacza
to,
że
dla
zasadności
roszczenie
powoda
(Skarb
Państwa),
występującego o uzgodnienie treści wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem
prawnym, istotne znaczenie miał fakt legitymowania się przez M. B. narodowością
polską w okresie obowiązywania dekretu z 1946 r. oraz fakt posiadania przez nią
obywatelstwa polskiego w świetle przepisu art. 38 ustawy z 1961 r.
Wskazując na powołane w obu skargach dwa wspomniane pisma (Nadburmistrza
Miasta D. z dnia 14 kwietnia 2004 r. i USC z dnia 1 lipca 2004 r.), skarżący starali się
wykazać to, że we wskazanym wcześniej okresie M. B. nie była narodowości polskiej lub
nie miała obywatelstwa polskiego. Takie stanowisko jest podtrzymywane w obu
zażaleniach, przy czym eksponowana jest w nich przede wszystkim treść pierwszego
pisma (fakt uzyskania stosownej rekompensaty uzyskanej w Niemczech za sporną
nieruchomość).
3. Oba wniesione zażalenia należy uznać za nieuzasadnione.
Sąd Apelacyjny trafnie wyszedł z założenia, że w świetle art. 403 § 2 k.p.c.
możliwość powoływania nowych faktów i dowodów jest ograniczona jedynie do tych
okoliczności i środków dowodowych, które istniały już w okresie trwania zakończonego
postępowania. Środek dowodowy, powstały po uprawomocnieniu się w wyroku, nie
stanowi prawnej postawy do wznowienia postępowania. W związku z tym Sąd
Apelacyjny trafnie przyjął, że oba środki dowodowe (pismo Nadburmistrza Miasta D. z
dnia 14 kwietnia 2004 r. oraz pismo USC w G. z dnia 1 kwietnia 2004 r.), jako powstałe
po dniu 26 kwietnia 2001 r., nie mogą stanowić prawnej postawy wznowienia
postępowania w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Przekonywująco brzmi stwierdzenie Sądu
Apelacyjnego, że fakt przyznania w Niemczech rekompensaty B. B. za nieruchomość
położoną w S. przy ul. J. H. (nawet gdyby nastąpił przed dniem 26 kwietnia 2001 r.) nie
mógłby mieć jednak wpływu na wynik sprawy zakończonej wyrokiem Sądu
Apelacyjnego z dnia 26 kwietnia 2001 r. Nie pozwalał on bowiem na skuteczne
zakwestionowanie ustaleń tego Sądu, zgodnie z którymi M. B. (spadkodawczyni B. B.)
nie utraciła jednak obywatelstwa polskiego również po wyjeździe z Polski w 1956 r. (por.
pkt 2 uzasadnienia), a takie właśnie ustalenia zadecydowały o oddaleniu powództwa
Skarbu Państwa.
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił oba zażalenia jako
nieuzasadnione (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.) i rozstrzygnął o kosztach
postępowania zażaleniowego (art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.