Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 91/17 Generato dall'IA

Supreme Court allows appeal against second-instance order denying participation in non-procedural property acquisition case.

Numero d'incarto IV CZ 91/17
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned the District Court's decision dismissing appeals by two individuals seeking to join a property acquisition proceeding. The appellants argued they acquired ownership through prescription, while the lower court incorrectly deemed their participation order non-appealable. The Court ruled that such orders effectively conclude the proceedings for the applicant and must be appealable to ensure proper determination of interested parties.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 510 § 1 k.p.c.; Art. 3941 § 2 k.p.c. in fine; Art. 13 § 2 k.p.c.: An order by the court of second instance refusing a person's request to participate as a party in a non-procedural proceeding constitutes a final judgment for that person and is subject to appeal under Art. 3941 § 2 k.p.c. in fine and Art. 13 § 2 k.p.c. to ensure the correct circle of interested parties is determined.

Parole chiave

Generato dall'IA
non-procedural proceeding participation as party appealability of order circle of interested parties prescription acquisition court of second instance procedural economy

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 510 § 1 k.p.c.
o zasiedzenie, podnosząc, że nie są zainteresowanymi w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. Postanowienie to zostało zaskarżone przez A.J.
Art. 3941 § 2 k.p.c. in fine
Nie stanowi bowiem orzeczenia o charakterze merytorycznym, kończącego postępowanie w sprawie, ani orzeczenia, o którym mowa w art. 3941 § 1 k.p.c.
Art. 13 § 2 k.p.c.
z art. 13 § 2 k.p.c. Zakwestionowali stanowisko Sądu Okręgowego co do tego, iż postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające udziału w postępowaniu jest niezaskarżalne.
Art. 39815 § 1 k.p.c.
Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w zw.
Art. 3941 § 3 k.p.c.
z art. 3941 § 3 k.p.c. i art.
Art. 108 § 1 k.p.c.
uchylił zaskarżone postanowienie, a o kosztach postępowania zażaleniowego orzekł zgodnie z art. 108 § 1 w zw.
Art. 39821 k.p.c.
i art. 39821 k.p.c. oraz art.
art. 510 § 1 k.p.c
o zasiedzenie, podnosząc, że nie są zainteresowanymi w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c.
art. 3941 § 1 k.p.c
Nie stanowi bowiem orzeczenia o charakterze merytorycznym, kończącego postępowanie w sprawie, ani orzeczenia, o którym mowa w art. 3941 § 1 k.p.c.
art. 3941 § 2 k.p.c
zarzucili naruszenie art. 3941 § 2 k.p.c., art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 91/17 POSTANOWIENIE Dnia 12 grudnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący)‎SSN Władysław Pawlak (sprawozdawca)‎SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku J. K., P. K. i M.K.‎przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Starosty [...], Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w [...] i J.J.‎o stwierdzenie zasiedzenia,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 grudnia 2017 r.,‎dwóch zażaleń: A.J. oraz J.J. na postanowienie Sądu Okręgowego w [...]‎z dnia 6 marca 2017 r., uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31 maja 2016 r. Sąd Rejonowy w […] stwierdził, że uczestniczka Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska” w [...] nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 października 2005 r. prawo własności nieruchomości składającej się z działek nr 39/1 i 39/2, położonych w [...], objętych księgą wieczystą […]. W pismach z dnia 16 września 2016 r., A.J. i J.J. wnieśli o dopuszczenie ich do udziału w sprawie w charakterze uczestników i uwzględnienie apelacji uczestnika J.J.. W uzasadnieniu wskazali, iż przynajmniej co do części przedmiotowej nieruchomości to oni byli jej samoistnymi posiadaczami i nabyli ją w drodze zasiedzenia.

Zgłosili także wnioski dowodowe z dokumentów i osobowych źródeł.Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r., Sąd Okręgowy w [...] odmówił dopuszczenia A.J. i J.J. do udziału w sprawie z wniosku J. K., P. K. i M. K. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Starosty [...], Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” i J.J. o zasiedzenie, podnosząc, że nie są zainteresowanymi w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. Postanowienie to zostało zaskarżone przez A.J. i J.J.. Postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r., Sąd Okręgowy w [...] odrzucił oba zażalenia.

W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie jest niezaskarżalne. Nie stanowi bowiem orzeczenia o charakterze merytorycznym, kończącego postępowanie w sprawie, ani orzeczenia, o którym mowa w art. 3941 § 1 k.p.c. W zażaleniach A.J. i J.J. zarzucili naruszenie art. 3941 § 2 k.p.c., art. 510 § 1 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Zakwestionowali stanowisko Sądu Okręgowego co do tego, iż postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające udziału w postępowaniu jest niezaskarżalne.

Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W judykaturze Sądu Najwyższego nie ma jednolitości poglądów w kwestii dopuszczalności zaskarżenia zażaleniem postanowienia sądu drugiej instancji odmawiającego zgłaszającej się osobie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania nieprocesowego, jak również postanowienia sądu drugiej instancji odmawiającego dalszego udziału w sprawie w takim charakterze.Według jednego nurtu orzeczniczego, tego rodzaju postanowienia sądu drugiej instancji nie podlegają zaskarżeniu zażaleniem, gdyż nie spełniają przymiotu orzeczeń kończących postępowanie w sprawie w znaczeniu, o jakim mowa w art. 3941 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1998 r., II CZ 127/98, nie publ., z dnia 26 kwietnia 2001 r., II CZ 148/00, nie publ., z dnia 17 grudnia 2009 r., IV CZ 94/09, nie publ., z dnia 22 listopada 2013 r., II CZ 77/13, nie publ., z dnia 27 listopada 2014 r., IV CZ 75/14, nie publ, z dnia 13 października 2017 r., I CZ 92/17 nie publ).Natomiast za orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, na które przysługuje zażalenie, Sąd Najwyższy uznał postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu apelacji, także wówczas, gdy odrzucenie apelacji łączyło się ze stwierdzeniem braku interesu prawnego po stronie apelującego, czego konsekwencją była odmowa dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika poprzedzająca odrzucenie apelacji (por. postanowienia z dnia 11 grudnia 2013 r., IV CZ 96/13, nie publ. i z dnia 18 maja 2017 r., III CZ 18/17, nie publ.).

Z kolei za dopuszczalnością zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, Sąd Najwyższy opowiedział się w postanowieniach z dnia 10 lipca 2008 r., III CZ 30/08, nie publ., z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 117/11, nie publ., z dnia 17 kwietnia 2015 r., III CZ 16/15, nie publ., z dnia 25 kwietnia 2017 r., V CZ 32/17, nie publ. i z dnia 18 października 2017 r., II CZ 57/17, nie publ.). Przyjmuje się, że postanowienie odmawiające dopuszczenia zainteresowanego do udziału w sprawie w postępowaniu nieprocesowym nosi cechy postanowienia dotyczącego istoty tej sprawy, kończącego postępowanie w sprawie w aspekcie podmiotowym - w odniesieniu do osoby zgłaszającej udział w sprawie (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2014 r., III CZP 85/14, OSNC 2015, nr 11, poz. 128).Punktem wyjścia rozważań spornej kwestii dopuszczalności zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika zgłaszającej się dopiero na tym etapie postępowania osoby jest układ redakcyjny art. 510 § 1 k.p.c., który w pierwszym zdaniu po zdefiniowaniu pojęcia „zainteresowanego w sprawie” wskazuje, iż może on wziąć udział w każdym stanie sprawy aż do zakończenia postępowania w drugiej instancji.

W trzecim zdaniu stanowi, iż na odmowę dopuszczenia do wzięcia udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Jakkolwiek zd. 3 art. 510 § 1 k.p.c. nie zawęża środka odwoławczego wyłącznie do postanowienia sądu pierwszej instancji, w świetle art. 518 zd. 2 k.p.c. nie budzi wątpliwości, iż przepis art. 510 § 1 zd. 3 k.p.c. nie odnosi się do postanowienia sądu drugiej instancji. Jednak w postępowaniu nieprocesowym, na podstawie art. 13 § 2 k.p.c., ma odpowiednie zastosowanie art. 394¹ § 2 k.p.c., który stanowi, iż w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie przysługuje także na postanowienia sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień w przedmiocie odrzucenia wniosku albo umorzenia postępowania (art. 5191 § 1 k.p.c.), a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji (art. 3941 § 2 in fine k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).Odnoszenie w art. 510 k.p.c. pojęcia „zainteresowanego” do sprawy, której wynik dotyczy jego praw oznacza, że postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika na etapie postępowania odwoławczego należy traktować jako orzeczenie kończące tę sprawę w stosunku do zgłaszającej się osoby, skoro taka osoba nie będzie mogła zaskarżyć zapadłego w takiej sprawie prawomocnego orzeczenia skargą kasacyjną.Celem zażalenia przewidzianego w art. 3941 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., w sprawach w których przysługuje skarga kasacyjna jest również zapewnienie Sądowi Najwyższemu kontroli tych postanowień sądu drugiej instancji, które dotyczą prawidłowego ukształtowania kręgu zainteresowanych w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. Przy tym, nie jest konieczne połączenie zgłoszenia do udziału w charakterze uczestnika na etapie postępowania drugo-instancyjnego z wniesieniem apelacji w sprawie, w której ze względu na przedmiot sprawy przysługuje skarga kasacyjna, aby w ten sposób doprowadzić do zbadania w trybie art. 380 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. oraz art. 391 § 1 k.p.c. prawidłowości odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika jako przesłanki odrzucenia apelacji.Również zasada ekonomii procesowej i wzgląd na racjonalność ustawodawcy stoją w opozycji do kierowania takiej osoby - w celu ochrony jej praw - na drogę procesową określoną w art. 524 § 2 k.p.c. W istocie, osoba ta musiałaby monitorować zakończenie postępowania, w której odmówiono jej statusu prawnego uczestnika, a następnie występować ze skargą o wznowienie.

Adresatem normy zawartej w art. 510 § 2 k.p.c. jest także sąd drugiej instancji i w związku z tym prawidłowe ukształtowanie kręgu zainteresowanych w sprawie jest również jego obowiązkiem.Na etapie badania kwestii dopuszczalności zażalenia na postanowienie odmawiające dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika nie można abstrahować od - wskazanych we wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika - okoliczności faktycznych, z których wywodzony jest interes prawny w rozumieniu art. 510 § 1 k.p.c. i dopiero oczywisty brak interesu prawnego uzasadnia odrzucenie zażalenia.

W niniejszej sprawie, składający zażalenie podnoszą, że w odniesieniu do co najmniej części stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości, to ono byli jej samoistnymi posiadaczami i nabyli jej własność przez zasiedzenie. Na te okoliczności powołali dowody. Nadto, w podobnej do nich sytuacji procesowej jest osoba J.J., który jest jednak uczestnikiem postępowania. Błędnie zatem Sąd Okręgowy odrzucił wniesione przez A.J. i J.J. zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 28 września 2016 r. odmawiające dopuszczenia ich do udziału w sprawie w charakterze uczestników.

Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie, a o kosztach postępowania zażaleniowego orzekł zgodnie z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c. kc jw