Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 86/12 Generato dall'IA

Supreme Court dismissed cassation appeal regarding refusal of partial legal aid exemption due to changed financial circumstances.

Numero d'incarto IV CZ 86/12
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's cassation appeal against the appellate court's refusal to grant a full exemption from litigation costs for the appeal. The appellant argued that her financial situation had worsened, yet the court found her monthly income had increased by approximately 15% while utility expenses decreased. Consequently, the court ruled that the lower court correctly denied the exemption for the remaining 400 zł fee based on the current financial status.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; If a party was previously exempted from court costs due to financial hardship, a subsequent refusal of exemption is justified without proof of changed circumstances unless such change is demonstrated.

Parole chiave

Generato dall'IA
court costs legal aid financial hardship cassation appeal litigation expenses exemption criteria income assessment

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
pozbawienie jej prawa do sądu; art. 101 ust.
art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
pozbawienie jej prawa do sądu; art. 101 ust. 1 i art. 102 ust. 1 ustawy z dnia
art. 398 § 2 k.p.c.
Jako podstawę prawną orzeczenia wskazał przepis art. 398 6 § 2 k.p.c.
art. 394 § 1 k.p.c.
z art. 3941 § 3 k.p.c., z art.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
Zarzuciła naruszenie: art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art.
art. 380 k.p.c
Z mocy art. 380 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., z art. 39821 k.p.c. i art.
art. 3941 § 3 k.p.c
z art. 3941 § 3 k.p.c., z art.
art. 39821 k.p.c
3941 § 3 k.p.c., z art. 39821 k.p.c.
art. 391 § 1 k.p.c
art. 39814 k.p.c
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2011 r., II CZ 12/11
uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2009 r., I CZ 55/09
III CZP 142/07
Supreme Court rules that civil expense waivers do not cover cassation proceedings and full power of attorney does not automatically include cassation actions.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 86/12

POSTANOWIENIE

Dnia 25 października 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek

SSA Władysław Pawlak (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa T. R. i T. Z.

przeciwko Z. R. i B. M. R.

o stwierdzenie nieważności umowy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 października 2012 r.,

zażalenia powódki T. Z.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 29 marca 2012 r.,

1. oddala zażalenie;

2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego radcy

prawnej A. S. wynagrodzenie w kwocie 2700 (dwa tysiące

siedemset) zł.,

powiększonej o stawkę

podatku

od

towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej

powódce

zażaleniowym.

z

urzędu

w

postępowaniu

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną

powódki T. Z.

W uzasadnieniu wskazał, że zarządzeniem z dnia 22 lutego 2011 r.

pełnomocnik powódki został wezwany o uzupełnienie m.in. braku fiskalnego skargi

kasacyjnej poprzez uiszczenie opłaty sądowej w kwocie 9 666 zł. W odpowiedzi

złożył wniosek o zwolnienie powódki od kosztów sądowych w zakresie opłaty od

skargi kasacyjnej i postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r., powódka została

zwolniona od tej opłaty ponad kwotę 400 zł, a w pozostałym zakresie jej wniosek

został oddalony. Następnie pełnomocnik powódki został wezwany do uiszczenia

opłaty w kwocie 400 zł w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi

kasacyjnej. W odpowiedzi złożył kolejny wniosek o zwolnienie powódki od tej opłaty

wskazując, że jej sytuacja majątkowa uległa zmianie. Mianowicie wzrosły opłaty za

gaz oraz na podstawie ugody sądowej w innej sprawie została zobowiązana do

zapłaty kwoty 2 700 zł w 15 ratach po 170 zł. Postanowieniem z dnia 29 marca

2012 r., wniosek ten został odrzucony na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, gdyż – w ocenie Sądu

drugiej instancji - nie wystąpiły nowe okoliczności, które uzasadniałyby zmianę

pierwotnego postanowienia w tej materii.

Jako podstawę prawną orzeczenia wskazał przepis art. 398 6 § 2 k.p.c.

W zażaleniu powódka domaga się uchylenia powyższego postanowienia

oraz rozpoznania postanowień Sądu Apelacyjnego: z dnia 14 marca 2012 r.

(w zakresie w jakim oddalono jej wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi

kasacyjnej), z dnia 29 marca 2012 r. odrzucającego jej wniosek o zwolnienie od

opłaty od skargi kasacyjnej i w efekcie zwolnienie jej od opłaty od skargi kasacyjnej

w całości.

Zarzuciła naruszenie: art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1

Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez

pozbawienie jej prawa do sądu; art. 101 ust. 1 i art. 102 ust. 1 ustawy z dnia

28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 233 § 1

k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia jej wniosku o zwolnienie od

opłaty od skargi kasacyjnej, a w konsekwencji błędne uznanie, że jest ona w stanie

ponieść opłatę od tej skargi w części w jakiej nie została od niej zwolniona bez

uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny; art. 107 ust. 1 i 2 u.k.s.c.

poprzez uznanie, że wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej z dnia 26

marca 2012 r. był oparty na tych samych okolicznościach, na których bazował

poprzedni wniosek w tym przedmiocie.

Ponadto pełnomocnik powódki wniósł o przyznanie wynagrodzenia za

nieopłaconą pomoc prawną udzieloną powódce

z urzędu w postępowaniu

zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z mocy art. 380 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., z art. 39821 k.p.c. i art.

391 § 1 k.p.c. - z uwagi na stosowny wniosek powódki, koniecznym stało się

rozpoznanie postanowienia Sądu drugiej instancji o odrzuceniu ponownego jej

wniosku o zwolnienie jej od opłaty od skargi kasacyjnej w kwocie 400 zł

i wcześniejszego postanowienia o odmowie zwolnienia jej od tej opłaty w zakresie

kwoty 400 zł, które nie podlegały zaskarżeniu zażaleniem, a w niniejszej sprawie

miały wpływ na orzeczenie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Zgodnie bowiem z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.

o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 90,

poz. 594, z późn. zm., zwanej dalej: u.k.s.c.), w razie oddalenia wniosku

o zwolnienie od kosztów sądowych, strona nie może ponownie domagać się

zwolnienia powołując się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie

oddalonego wniosku. Ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oparty

na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu, a na odrzucenie to zażalenie

nie przysługuje.

Postanowieniem z dnia 14 marca 2012 r., Sąd Apelacyjny zwolnił powódkę

od opłaty od skargi kasacyjnej ponad kwotę 400 zł, a w pozostałym zakresie jej

wniosek o zwolnienie od tej opłaty oddalił. W związku z wezwaniem (doręczonym

19 marca 2012 r. k. 298) o uzupełnienie braku fiskalnego skargi kasacyjnej przez

uiszczenie opłaty w kwocie 400 zł pod rygorem jej odrzucenia, pełnomocnik

powódki w ostatnim dniu do uzupełnienia tego braku, złożył wniosek o zwolnienie

mocodawczyni od tej opłaty, a to z uwagi na zwiększenie się kwoty dotychczas

ponoszonych przez nią wydatków. Wzrosły bowiem jej średniomiesięczne opłaty

z tytułu paliwa gazowego do kwoty 367,25 zł, przy czym do końca marca 2012 r.

była obowiązana do zapłacenia rachunku na kwotę 1 315,58 zł. Ponadto na skutek

zawartej w dniu 22 marca 2012 r. przed Sądem Rejonowym w S. ugody,

zobowiązana jest do zapłaty kwoty ponad 2600 zł w 15 ratach po ok. 170

miesięcznie każda.

Do skutecznego zgłoszenia ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów

sądowych nie jest wystarczające jedynie przywołanie nowych okoliczności

w stosunku do tych, które legły u podstaw oddalenia poprzedniego wniosku

o zwolnienie od tych kosztów, lecz winny one faktycznie występować w momencie

istnienia obowiązku uiszczenia tych kosztów. Inaczej rzecz ujmując, ocena

ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych ma na podstawie art. 107

ust. 2 u.k.s.c. charakter merytoryczny, a nie formalny.

Sąd Apelacyjny prawidłowo uznał, iż ponowny wniosek powódki o zwolnienie

od kosztów sądowych został oparty na tych samych okolicznościach, które

stanowiły podstawę poprzedniego wniosku. Mianowicie według oświadczenia

majątkowego powódki z 12 marca 2012 r. (k. 291-295) średni miesięczny koszt

z tytułu

zużycia

paliwa

gazowego

wyniósł

zł,

natomiast

zgodnie

z oświadczeniem złożonym 2 tygodnie później jest to kwota 367,25 zł miesięcznie co stanowi różnicę 16,25 zł czyli niecałe 5% w stosunku do kwoty 351 zł.

Powszechnie wiadomo, że obciążenia z tytułu ogrzewania są wyższe w miesiącach

zimowych, na co zresztą zwraca uwagę sama powódka w swoich oświadczeniach

majątkowych. Zatem okoliczność, że ma zapłacić wyższy rachunek za okres

rozliczeniowy - zimowy nie stanowi nowej okoliczności w rozumieniu powołanego

wyżej przepisu. Poza tym ceny nośników energetycznych co roku wzrastają o kilka

procent, z czego powódka winna była sobie zdawać sprawę.

Jeżeli zaś chodzi o kwotę raty z ugody z dnia 22 marca 2012 r., to pierwsza

miała być płatna w kwietniu 2012 r. (k. 304 pkt 6, poz. 7), gdy tymczasem

obowiązek uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w kwocie 400 zł, powódka miała

zrealizować do 26 marca 2012 r. Rodzina powódki utrzymuje się z periodycznych,

miesięcznych świadczeń (wynagrodzenia za pracę i renty z ubezpieczenia

społecznego k. 304 pkt 5), a zatem rata, która miała być płatna w kwietniu 2012 r.

nie wpływała na budżet domowy za marzec 2012 r. Zwrócić też uwagę trzeba,

że powódka nie wskazała do jakiego dnia kwietnia 2012 r. miała zapłacić pierwszą

ratę z tej ugody, a w konsekwencji z jej oświadczenia majątkowego nie wynika

wpływ tego zobowiązania na wydatki, które miałyby być sfinansowane z dochodów

osiągniętych w marcu 2012 r.

Jak wspomniano wyżej, kontrolą Sądu Najwyższego – z uwagi na stosowny

wniosek zawarty w zażaleniu - jest objęte również postanowienie Sądu drugiej

instancji z dnia 14 marca 2012 r. w zakresie w jakim został oddalony wniosek

powódki o zwolnienie jej od opłaty od skargi kasacyjnej co do kwoty 400 zł (k. 296),

gdyż nie podlegało zaskarżeniu zażaleniem, a miało ostatecznie wpływ na

odrzucenie skargi kasacyjnej. W postanowieniu z dnia 6 maja 2011 r., II CZ 12/11,

niepubl., Sąd Najwyższy wskazał, że jeżeli ten sam podmiot był już wcześniej

zwalniany od kosztów sądowych w związku z jego sytuacją majątkową, to bez

wykazania zmiany tej sytuacji nie jest zasadna odmowa dalszego zwolnienia od

tych kosztów.

W przedmiotowej sprawie powódka została wprawdzie przez Sąd pierwszej

instancji zwolniona od kosztów sądowych w całości (postanowienie z dnia

3 stycznia 2011 r. k. 90), ale zwolnienie to nie rozciąga się na postępowanie

wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz.

122).

Zatem,

rozpoznając

wniosek

o

zwolnienie

od

kosztów

sądowych

w postępowaniu kasacyjnym, sąd jest zobowiązany dokonać oceny zgłoszonego

wniosku według stanu na dzień orzekania (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 5 listopada 2009 r., I CZ 55/09, niepubl.). Porównując oświadczenia

majątkowe powódki, które złożyła przed uzyskaniem zwolnienia od kosztów

sądowych postanowieniem Sądu Okręgowego w S. z dnia 3 stycznia 2011 r. i to,

które stanowiło podstawę zwolnienia jej postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia

14 marca 2012 r. od opłaty od skargi kasacyjnej jedynie ponad kwotę 400 zł,

zwrócić uwagę trzeba, że wzrosły dochody rodziny powódki składającej się z 3

osób z 2 397 zł (k. 80) do 2 728 zł (k. 294) miesięcznie czyli o ok. 15%.

Ponadto zmalały wydatki za gaz w okresie zimowym z kwoty 550 zł miesięcznie

(k. 81/2) – w 2010 r. była to nawet kwota 600 zł (k. 8) - do kwoty 530 zł (k. 294/2).

Wprawdzie wzrosły w tym czasie inne wydatki jej rodziny, ale nie w takiej proporcji

jak dochody. Dlatego Sąd drugiej instancji, odmawiając zwolnienia powódki

od opłaty od skargi kasacyjnej w zakresie kwoty 400 zł, nie naruszył art. 101 ust. 1

i art. 102 ust. 1 u.k.s.c.

Nie można zgodzić się z powódką, że odmowa zwolnienia jej od obowiązku

uiszczenia tej kwoty, pozbawia ją prawa do sądu, skoro stanowi ok. 15%

miesięcznych dochodów rodziny, a dotychczas w toku całego procesu powódka nie

ponosiła kosztów sądowych.

Skoro więc Sąd Apelacyjny miał podstawy do odrzucenia ponownego

wniosku powódki o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej (postanowienie z dnia

29 marca 2012 r.), a wcześniej do odmowy zwolnienia jej od tej opłaty co do kwoty

400 zł (postanowienie z dnia 14 marca 2012 r.), to odrzucenie skargi kasacyjnej

z uwagi na nie uzupełnienie braku fiskalnego w kwocie 400 zł - pomimo

wcześniejszego wezwania - było zgodne z prawem.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 394 1

§ 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.

Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu

w postępowaniu zażaleniowym zostały ustalone według minimalnej stawki taryfowej

przy wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia, dla pełnomocnika który nie

prowadził sprawy w drugiej instancji (§ 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.).

jw