Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 79/16 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds, ruling the lower court did not fail to examine the set-off defense substantively.

Numero d'incarto IV CZ 79/16
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's complaint against the appellate court's cassation ruling. The lower courts had already substantively evaluated the defendant's set-off defense based on facts from a related, final judgment. The Supreme Court held that relying on a final judgment does not constitute a failure to examine the essence of the case under the relevant procedural code.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 386 § 4 k.p.c.; Art. 365 § 1 k.p.c.; A court does not fail to examine the essence of the case merely because it bases its factual findings and legal assessment of a defense on a final judgment from a related proceeding.

Parole chiave

Generato dall'IA
set-off defense cassation ruling essence of the case procedural code related final judgment substantive evaluation appellate review

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 386 § 4 k.p.c.
365 § 1 k.p.c., gdyż badanie tej kwestii nie mieści się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie na kasatoryjny wyrok Sądu drugiej instancji wydany na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
Art. 365 § 1 k.p.c.
z art. 365 § 1 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego uznania, że Sąd I instancji dopuścił się nierozpoznania istoty sprawy w wyniku bezpodstawnego przyjęcia związania stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w S., sygn.
Art. 394 § 1 k.p.c.
Postępowanie wywołane zażaleniem przewidzianym w art. 3941 § 11 k.p.c.
Art. 398 § 15 k.p.c.
art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c
postępowanie w sprawie niniejszej zostało zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.
art. 365 § 1 k.p.c
386 § 4 k.p.c., a mogło jedynie doprowadzić Sąd drugiej instancji do oceny, że doszło do naruszenia art. 365 § 1 k.p.c., jeżeli Sąd ten miał inny pogląd prawny niż Sąd pierwszej instancji w kwestii wykładni i stosowania art.
art. 386 § 4 k.p.c
365 § 1 k.p.c., gdyż badanie tej kwestii nie mieści się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie na kasatoryjny wyrok Sądu drugiej instancji wydany na podstawie art. 386 § 4 k.p.c.
art. 3941 § 11 k.p.c
Postępowanie wywołane zażaleniem przewidzianym w art. 3941 § 11 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 79/16 POSTANOWIENIE Dnia 11 stycznia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Marian Kocon‎SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa R. Z.‎przeciwko J. W.‎o zapłatę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnejw dniu 11 stycznia 2017 r.,‎zażalenia powoda na wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt I ACa (…), uchyla zaskarżony wyrok i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 października 2015 r., Sąd Okręgowy w B. zasądził od pozwanego J. W. na rzecz powoda R. Z. kwotę 91.824,60 zł z ustawowymi odsetkami, tytułem wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez powoda w ramach łączącej strony umowy podwykonawczej.Sąd pierwszej instancji ustalił, że strony łączyło kilka umów podwykonawczych, w tym umowa z dnia 29 czerwca 2012 r., które powód wykonał w całości i należycie i wystąpił do pozwanego o zapłatę wynagrodzenia. Pozwany zgłosił zarzut potrącenia kwoty 1 188 864 zł należnej mu, jak twierdził, z tytułu kary umownej za 172 dni opóźnienia w wykonaniu przez powoda robót uzgodnionych w umowie z dnia 29 czerwca 2012 r.

Powód zarzucił, że potrącenie jest nieskuteczne, bowiem wierzytelność pozwanego z tytułu kary umownej nie istnieje, gdyż przyczyną nie wykonania w terminie umowy z dnia 29 czerwca 2012 r. były okoliczności od niego niezależne, a zawinione przez pozwanego.Postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. postępowanie w sprawie niniejszej zostało zawieszone na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia sprawy I C (...) toczącej się przed Sądem Okręgowym w S. z powództwa R. Z. przeciwko J. W. oraz przeciwko inwestorowi:

Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. (...) w S. o zasądzenie solidarnie od pozwanych wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez powoda na podstawie umowy z dnia 29 czerwca 2012 r., w której pozwany J. W. także zgłosił zarzut potrącenia tej samej wierzytelności co w sprawie niniejszej z tytułu kary umownej za opóźnienie w wykonaniu tej umowy a powód również zarzucił nieistnienie wierzytelności pozwanego zgłoszonej do potrącenia z uwagi na to, że opóźnienie w wykonaniu robót nastąpiło z winy pozwanego.W sprawie I C (...) Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r. zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 126 653, 30 zł z ustawowymi odsetkami.

Uznał za bezzasadny zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego J. W. Stwierdził, że przyjęta w umowie kara umowna nie miała charakteru gwarancyjnego, lecz mogła być naliczana po zaistnieniu przyczyn, za które powód ponosi odpowiedzialność, a takich przyczyn nie było. Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 22 maja 2015 r. w sprawie sygn. akt I ACa (...) oddalił apelację pozwanego J. W. podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż brak jakichkolwiek podstaw do obciążenia powoda karą umowną za niedotrzymanie terminu wykonania umowy z dnia 29 czerwca 2012 r., gdyż nie ponosi on za to odpowiedzialności.

W konsekwencji oświadczenie J. W. o potrąceniu wierzytelności z tytułu kary umownej z wierzytelnością powoda dochodzoną w sprawie nie było skuteczne i nie doprowadziło do umorzenia wierzytelności.W obecnie rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy uznał, że wyrok wydany w sprawie I C (...) ma charakter prejudycjalny w zakresie rozstrzygnięcia kwestii zarzutu potrącenia wierzytelności pozwanego z tytułu kary umownej i zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. wiąże Sąd w niniejszej sprawie, stanowiąc w niej element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.

Z uwagi na brak tożsamości podmiotowej postępowanie w obecnej sprawie mogło się toczyć, jednakże co do kwestii mającej charakter prejudycjalny rozstrzygniętej już w prawomocnym wyroku w sprawie I C (...), zarówno postępowanie dowodowe jak i dokonywanie samodzielnych ustaleń faktycznych jak i ocen prawnych przez Sądy jest bezprzedmiotowe ze względu na normę wynikającą z art. 365 § 1 k.p.c. przewidującą związanie sądów stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku.W wyniku apelacji pozwanego Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 13 maja 2016 r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu także rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.W ocenie Sądu Apelacyjnego w sprawie doszło do nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji istoty sprawy.

Było to konsekwencją błędnego przyjęcia przez ten Sąd, że jest on związany w niniejszej sprawie stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Sądu w sprawie I C (...) co do bezzasadności zarzutu potrącenia wierzytelności pozwanego z tytułu kary umownej, co doprowadziło do zaniechania samodzielnego zbadania przez Sąd Okręgowy zarzutu potrącenia zgłoszonego przez pozwanego i w konsekwencji nierozpoznania istoty sprawy.Sąd Apelacyjny stwierdził, że moc wiążąca wyroku, o której mowa w art. 365 § 1 k.p.c. dotyczy tylko związania sentencją wyroku a nie uzasadnieniem czy przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za podstawę wyroku.

Nieuwzględnienie przez sąd zarzutu potrącenia nie stoi na przeszkodzie w późniejszym dochodzeniu pozwem roszczenia objętego tym zarzutem, a zatem nieuwzględnienie zarzutu potrącenia nie wywołuje stanu powagi rzeczy osądzonej, co sprawia, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że orzeczenie w tym samym zakresie nie posiada też mocy wiążącej.Uznając zatem, że Sąd pierwszej instancji w wyniku błędnego przyjęcia mocy wiążącej stanowiska Sądów zajętego w sprawie I C (...) w kwestii zarzutu potrącenia, nie rozpoznał tego zarzutu zgłoszonego w niniejszej sprawie, co spowodowało nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.W zażaleniu na powyższy wyrok powód zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego uznania, że Sąd I instancji dopuścił się nierozpoznania istoty sprawy w wyniku bezpodstawnego przyjęcia związania stanowiskiem wyrażonym w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w S., sygn. akt I C (...) i braku samodzielnego zbadania zarzutu potrącenia.Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W literaturze i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że celem przewidzianego w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenia na kasatoryjny wyrok sądu drugiej instancji jest poddanie kontroli Sądu Najwyższego prawidłowości uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji jedynie z punktu widzenia wskazanych przez sąd drugiej instancji, jako podstawa wyroku uchylającego, przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. Jeżeli zatem wskazaną przez sąd odwoławczy przyczyną uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji było nierozpoznanie przez ten sąd istoty sprawy, a więc jedna z przyczyn określonych w art. 386 § 4 k.p.c., zakresem kognicji Sądu Najwyższego objęte jest wyłącznie ustalenie i ocena, czy rzeczywiście przyczyna ta wystąpiła w sprawie.

Postępowanie wywołane zażaleniem przewidzianym w art. 3941 § 11 k.p.c. znacząco różni się od postępowania kasacyjnego i zawężona kognicja Sądu Najwyższego w tym postępowaniu obejmuje jedynie ustalenie, czy wskazana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania, rzeczywiście wystąpiła. Tak określony zakres kognicji Sądu Najwyższego nie obejmuje – w razie uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji z powodu nierozpoznania istoty sprawy - nie tylko oceny materialnoprawnej roszczeń i merytorycznego badania stanowiska sądu drugiej instancji zajętego w tej kwestii, lecz także oceny zastosowania przez ten sąd przepisów prawa procesowego innych niż art. 386 § 4 k.p.c. (porównaj między innymi postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2013 r.

I CZ 7/13 i z dnia 4 września 2014 r. II CZ 41/14, nie publ.).Z tych przyczyn nie może być przedmiotem oceny Sądu Najwyższego zgłoszony w zażaleniu zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 365 § 1 k.p.c., gdyż badanie tej kwestii nie mieści się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego rozpoznającego zażalenie na kasatoryjny wyrok Sądu drugiej instancji wydany na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Takiej oceny mógłby dokonać Sąd Najwyższy jedynie w postępowaniu kasacyjnym.Pozostaje zatem zbadanie, czy rzeczywiście Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c.W orzecznictwie przyjmuje się, że nierozpoznanie istoty sprawy zachodzi między innymi wtedy, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał merytorycznego zbadania zarzutów pozwanego przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu, w tym także zarzutu potrącenia, a więc uchylił się od merytorycznej oceny zgłoszonego zarzutu potrącenia, uznając, że nie może on być merytorycznie rozpoznany z określonych przyczyn, np. nie zgłoszenia go w sposób skuteczny, zgłoszenia go po terminie lub jego niedopuszczalności (porównaj między postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2014 r.

II CZ 41/14, z dnia 14 marca 2013 r. I CZ 7/13 i z dnia 8 listopada 2013 r., I CZ 87/13, nie publ.).Oceny zatem wymaga, czy Sąd pierwszej instancji rozpoznał merytorycznie zgłoszony w sprawie zarzut potrącenia. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco. Sąd Okręgowy bowiem uznał ten zarzut za merytorycznie nieuzasadniony, a zatem ocenił jego materialnoprawną zasadność. Oceny tej dokonał przyjmując za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne dokonane przez Sądy w prawomocnie zakończonej sprawie I C (...) Sądu Okręgowego w S. i z tych samych przyczyn, jakie przyjęły te Sądy, uznał zarzut potrącenia za nieuzasadniony, a więc z powodu nieponoszenia przez powoda odpowiedzialności za uchybienie terminowi wykonania robót objętych umową i braku wobec tego podstaw materialnoprawnych do obciążenia go tymi karami.Okoliczność, że Sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń faktycznych w przedmiocie kar umownych i merytorycznej oceny zarzutu potrącenia wyłącznie na podstawie prawomocnego wyroku innego sądu, którym uznał się związany, nie oznacza nie rozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., a mogło jedynie doprowadzić Sąd drugiej instancji do oceny, że doszło do naruszenia art. 365 § 1 k.p.c., jeżeli Sąd ten miał inny pogląd prawny niż Sąd pierwszej instancji w kwestii wykładni i stosowania art. 365 § 1 k.p.c. To jednak nie mogło stanowić określonej w art. 386 § 4 k.p.c. podstawy wydania wyroku kasatoryjnego z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy stwierdził, że nie zachodziła wskazana przez Sąd Apelacyjnych podstawa uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 zd. 1 k.p.c. aj r.g.