Supreme Court dismisses appeal for lack of mandatory lawyer representation in civil proceedings before the Supreme Court.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal against a lower court decision rejecting their cassation complaint. The appellant argued that the mandatory requirement for legal counsel violated their right to a fair trial, but the court held that this procedural rule is mandatory and applies to all civil actions before the Supreme Court. Consequently, the appeal was rejected because the appellant failed to comply with the statutory obligation to be represented by a lawyer.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 871 § 1 k.p.c.; Art. 398 § 2 k.p.c.: The mandatory requirement for representation by a lawyer in civil proceedings before the Supreme Court does not violate the right to a fair trial and justifies the rejection of appeals filed by parties without counsel.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 77/10
POSTANOWIENIE
Dnia 21 października 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Myszka (przewodniczący)
SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)
SSA Anna Kozłowska
w sprawie z powództwa J. S.
przeciwko E. S. i Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej w S.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 października 2010
r.,
zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 sierpnia 2009 r., sygn. akt I ACa (…),
1)
oddala zażalenie
2)
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej
Skarbu Państwa kwotę 1800,- (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem
zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego,
3)
zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego na rzecz adwokata M. G.
kwotę 2700,- (dwa tysiące siedemset) złotych powiększone o 22% podatku
VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z
urzędu.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2009 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę
kasacyjną powoda J. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 12 marca 2009 r. w
sprawie przeciwko E. S. i Skarbowi Państwa - Prokuraturze Rejonowej w S. o zapłatę.
Odrzucenie skargi wynikało z wniesienia jej od wyroku, który zapadł w innej
dacie, niż wskazana przez skarżącego oraz przede wszystkim ze względu na
sporządzenie skargi kasacyjnej przez samego powoda, mimo obowiązku zastępstwa
przez adwokata lub radcę prawnego; podstawą prawną odrzucenia skargi był art. 398 6
§ 2 k.p.c.
W zażaleniu od tego postanowienia wyznaczony z urzędu pełnomocnik powoda
zarzucił naruszenie art. 6 § 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności gwarantującej prawo do rzetelnego procesu i wniósł o
uchylenie
zaskarżonego postanowienia z przyznaniem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej powodowi z urzędu. W odpowiedzi na zażalenie Prokuratoria Generalna
Skarbu Państwa wniosła o jego oddalenie z zasądzeniem kosztów postępowania
zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie podlega oddaleniu.
Z art. 871 § 1 k.p.c. wynika, że w postępowaniu przed Sądem Najwyższym strona
musi być reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata lub
radcy prawnego, a obowiązek ten dotyczy także czynności procesowych związanych z
postępowaniem przed Sądem Najwyższym, które są podejmowane przed sądem
powszechnym.
Przepis ten ma charakter iuris cogentis, a wyjątki są określone w art. 871 § 2 i 3 k.p.c. i
nie mają one zastosowania wobec powoda.
Wbrew twierdzeniu w zażaleniu, na Sądzie Apelacyjnym nie spoczywał żaden
ustawowy obowiązek ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu, tylko dlatego, że
korzystał on z takiego pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej i drugiej
instancji. W kwestii tej wcześniejsze rozbieżności w orzecznictwie zostały w tym właśnie
kierunku rozumienia przymusu adwokacko-radcowskiego rozstrzygnięte uchwałą SN z
dnia 5 czerwca 2008 r. (III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 122). Skarżący sam
przyznaje w zażaleniu, że pełnomocnik z urzędu nie był wyznaczony do zastępowania
powoda w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Postępowanie to nie jest natomiast
kolejną trzecią instancją, a wniesienie skargi kasacyjnej ma charakter nadzwyczajnego
środka zaskarżenia od prawomocnego już orzeczenia sądowego.
Ograniczenie
zdolności
postulacyjnej
strony
odnośnie
do
osobistego
podejmowania czynności procesowych w postępowaniu cywilnym przez nałożenie
przymusu adwokackiego lub radcowskiego w art. 871 § 1 k.p.c. nie ogranicza praw
obywatela w myśl Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. ochronie Praw Człowieka i
Podstawowych Wolności, tylko racjonalizuje wykonywanie tych praw, formalnie
gwarantując stronie fachową pomoc prawną w postępowaniu przed najwyższym
organem sądowym w Rzeczpospolitej Polskiej. Ma to na celu zapewnienie poprawności
tego postępowania, właściwe i sprawne dokonywanie wszelkich czynności procesowych
przed Sądem Najwyższym, co uzasadnia także nadzwyczajny odmienny od
postępowania przed sądami powszechnymi charakter czynności przed tym Sądem.
Z tych względów skarga kasacyjna została prawidłowo odrzucona na podstawie
art. 3986 § 2 k.p.c., a zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3 w związku
z art. 39814 k.p.c. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 98 i 99
k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 i 39821 k.p.c. oraz § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).