Supreme Court allows creditor to challenge mortgage erasure despite prior filing of their own mortgage registration request.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the Regional Court's dismissal of a creditor's appeal regarding the erasure of a mortgage. The creditor argued they lacked standing to participate in the erasure proceedings because they had previously filed a request to register the mortgage, which the lower court deemed excluded them under specific procedural rules. The court held that the creditor's prior filing did not preclude their status as a party with an interest in the outcome, thereby granting them standing to challenge the erasure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 626 § 2 k.p.c.; Art. 626 § 6 k.p.c.: A creditor who filed a request to register a mortgage retains standing to participate in proceedings to erase that same mortgage, even if their own registration request was not yet adjudicated.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 72/08
POSTANOWIENIE
Dnia 4 września 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote
SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku J. G.
przy uczestnictwie Syndyka Banku (…) w W. SA
masy upadłości Banku (…) w N. nad P., S. G. i Z. G.
przy udziale W. G.
o wpis,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 września 2008 r.,
zażalenia W. G.
na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt IV Ca (…),
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w G. po rozpoznaniu skargi na wpis referendarza sądowego
polegający na wykreśleniu hipoteki zwykłej obciążającej nieruchomość wnioskodawczyni
J. G. i uczestników postępowania S. G. i Z. G., której są współwłaścicielami, uchylił ten
wpis i wniosek oddalił. Sąd ten ustalił, że hipoteka została wpisana na rzecz Banku (…)
w N. Wierzytelność, którą zabezpieczała nabył w drodze cesji W. G. w dniu 14 listopada
2006 r. W dniu 10 kwietnia 2007 r. złożył wniosek o wpis hipoteki na jego rzecz.
Wniosek J. G. o wykreślenie hipoteki wpłynął do sądu w dniu 19 lutego 2007 r.
Podstawę tego wniosku stanowił wystawiony przez bank dokument, w którym
stwierdzono spłatę kredytu przez wnioskodawczynię. W ocenie Sądu Rejonowego
dokument ten, złożony jedynie w formie kserokopii, nie mógł stanowić podstawy
wykreślenia hipoteki, gdyż został sporządzony po dokonaniu przelewu wierzytelności
banku na rzecz W. G.
W
wyniku
apelacji
wniesionej
przez
wnioskodawczynię
i
uczestników
postępowania S. G. i Z. G. Sąd Okręgowy w R. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego
w G. i odrzucił skargę na wpis referendarza sądowego wniesioną przez W. G. Sąd
drugiej instancji uznał, że z uwagi na treść art. 626 1 § 2 k.p.c. nie mógł on uzyskać
statusu uczestnika postępowania i zaskarżyć postanowienia o wykreśleniu hipoteki,
mimo że złożył wniosek o wpis hipoteki na swoją rzecz. O kolejności wniosku o wpis
rozstrzyga bowiem chwila wpływu wniosku do sądu (art. 6266 § 6 k.p.c.).
W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego w R. W. G. zarzucił
nieważność postępowania, naruszenie art. 2 Konstytucji, art. 31 ust. 1 ustawy o
księgach wieczystych i hipotece, art. 95 ust. 1 i 3 Prawa bankowego oraz art. 626 1 § 2 i
510 k.p.c. W oparciu o te zarzuty wniósł o jego uchylenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty zawarte w zażaleniu wykraczają znacznie poza przedmiot zaskarżonego
postanowienia, którego podstawę stanowiła ocena, że skarżący nie miał uprawnień
uczestnika postępowania w sprawie o wykreślenie wpisu. Rozstrzygnięcie to miało
charakter wyłącznie formalny i nie mogło z tego względu naruszać przepisów
stanowiących podstawę wykreślenia wpisu (przepisów prawa bankowego i ustawy o
księgach wieczystych i hipotece). Rozpoznawanie w tym zakresie zarzutów zażalenia
było zatem bezprzedmiotowe. Wymaga też podkreślenia, że uczestnikiem postępowania
był syndyk masy upadłości Banku (…) w N. nad P. i nieuzasadniony był zarzut
nieważności postępowania związany z naruszeniem art. 60 Prawa upadłościowego.
Skarżący zarzucił natomiast trafnie naruszenie art. 626 1 § 2 k.p.c. Wprawdzie
usprawiedliwione
było
stanowisko
Sądu
Okręgowego,
że
przepis
ten
jest
unormowaniem szczególnym wobec art. 510 k.p.c. i w porównaniu z nim zawęża krąg
uczestników postępowania wieczystoksięgowego, to jednak nieuzasadnione było
stwierdzenie, że na gruncie regulacji z art. 6261 § 2 k.p.c. udział w postępowaniu o
wykreślenie hipoteki W. G. był wyłączony, w szczególności z uwagi na brzmienie art.
6266 § 6 k.p.c. Fakt, że w świetle tego przepisu wniosek o wykreślenie hipoteki podlegał
wcześniejszemu rozpoznaniu nie miał decydującego znaczenia dla oceny, czy osoba,
która wcześniej złożyła wniosek o wpis hipoteki na swoją rzecz jest uczestnikiem tego
postępowania. Zagadnienie to reguluje wyłącznie art. 626 1 § 2 k.p.c. Z tego punktu
widzenia istotne jest dokonanie oceny, czy stwierdzenie odnoszące się do osoby „na
rzecz której wpis ma nastąpić” dotyczy wyłącznie konkretnego wnioskodawcy, w
zakresie wniosku złożonego przez tę właśnie osobę, czy też jest to pojęcie szersze,
odnoszące się również do innych osób, które w dacie rozpoznania takiego wniosku są
również wnioskodawcami, a przedmiotem ich wniosku jest to samo prawo podlegające
wpisowi lub wykreśleniu. Przy rozstrzyganiu tej kwestii należy uwzględnić, że art. 626 1 §
2 k.p.c. zastąpił uchylony art. 51 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który
przewidywał, że o dokonanym wpisie zawiadamia się wnioskodawcę, osoby na rzecz
których wpis nastąpił i osoby, których prawa zostały wpisem dotknięte. Osoby te
traktowane były zatem jako uczestnicy postępowania, w którym dokonano wpisu. Na
gruncie regulacji z art. 51 ustawy o księgach wieczystych i hipotece Sąd Najwyższy
wyraził pogląd, że osoba, której prawa zostały wpisem dotknięte może zgłosić swój
udział w sprawie wnosząc apelację od wpisu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia
11 stycznia 2001 r., V CKN 1841/00, OSNC 2001 Nr 7-8, poz. 113). Nie można przyjąć,
aby art. 6261 § 2 k.p.c. stanowił istotną zmianę regulacji z art. 51 ustawy o księgach
wieczystych i hipotece w zakresie określenia uczestników postępowania o wpis w
księdze wieczystej. Dlatego też zachowało aktualność wcześniejsze orzecznictwo Sądu
Najwyższego dotyczące tej problematyki. Uwzględniając powyższe należy opowiedzieć
się za stanowiskiem, że wierzyciel hipoteczny, który złożył wniosek o wpis hipoteki,
może być uczestnikiem postępowania o wykreślenie tej samej hipoteki wpisanej na
rzecz innego podmiotu, mimo że jego wniosek nie został jeszcze rozpoznany. Z tego
względu zażalenie podlegało uwzględnieniu i zaskarżone postanowienie zostało
uchylone na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.