Supreme Court dismisses appeal on litigation costs, upholding lower court's discretion to exempt plaintiff from costs due to personal injury claim.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the defendant's appeal regarding the allocation of litigation costs in a personal injury case. The lower court had exempted the plaintiff from costs based on the nature of the claim and her subjective belief in its merit, citing Article 102 of the Civil Procedure Code. The Supreme Court affirmed this decision, ruling that the lower court's assessment of the 'particularly justified case' was within its discretionary authority and not subject to review.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 102 k.p.c.; Art. 98 § 1 k.p.c.: The court may exempt a losing party from costs if a particularly justified case exists, such as claims linked to personal injury or a plaintiff's subjective belief in merit, provided the lower court's assessment remains within the bounds of judicial discretion.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt IV CZ 70/10
POSTANOWIENIE
Dnia 29 czerwca 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Grzegorz Misiurek
SSN Dariusz Zawistowski
w sprawie z powództwa A. M.
przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w T.
z udziałem interwenienta ubocznego po stronie pozwanej - UNIQA Towarzystwa
Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w Ł.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 29 czerwca 2011 r.,
zażalenia strony pozwanej
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie II wyroku
Sądu Apelacyjnego
z dnia 8 kwietnia 2010 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Powódka
A.
M. wniosła
o
zasądzenie
od
pozwanej
Spółdzielni
Mieszkaniowej „R.” w T. kwoty 99.345,86 zł z tytułu odszkodowania
i
zadośćuczynienia oraz o ustalenie jej odpowiedzialności na przyszłość.
Wyrokiem wstępnym z dnia 7 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy uznał
roszczenia powódki za usprawiedliwione co do zasady.
Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny na skutek apelacji
pozwanej zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił, nie obciążając powódki
kosztami procesu za obie instancje. Sąd jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania wskazał art. 102 k.p.c. Uznał, że wyrażoną w tym przepisie zasadę
słuszności w zakresie orzekania o kosztach należało zastosować w sprawie, gdyż
przemawiała za tym sytuacja majątkowa powódki, charakter dochodzonego
roszczenia, a także jej subiektywne przeświadczenie o słuszności wniesionego
powództwa.
W zażaleniu na postanowienie o kosztach procesu pozwana wskazała,
że powódka była w stanie ponieść koszty zastępstwa prawnego w obu instancjach,
a zatem twierdzenie o braku środków pieniężnych nie mogło być uznane za zgodne
z rzeczywistością. Skarżąca zarzuciła, że charakter roszczenia wysuniętego przez
powódkę nie mógł stanowić podstawy do nieobciążenia jej kosztami procesu.
Podstawą taką nie mogło być także subiektywne przekonanie powódki o słuszności
powództwa, zważywszy, że nie występowała ona w procesie samodzielnie,
lecz była zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na którym spoczywał
obowiązek rzetelnego poinformowania jej o „całokształcie sytuacji prawnej”.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Zażalenie na zawarte w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. rozstrzygnięcie
o kosztach postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zgodnie z art. 102
k.p.c. odstąpić od obciążenia strony przegrywającej proces kosztami postępowania
poniesionymi przez drugą stronę. Przepis ten, wyrażając zasadę słuszności
w zakresie orzekania o kosztach procesu, wprowadza wyjątek od reguły
odpowiedzialności
za
jego
wynik
przewidzianej
w
art.
§
k.p.c.
Podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. należy poszukiwać w okolicznościach
konkretnej sprawy, które przemawiają za tym, że w danym przypadku obciążenie
strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz jej przeciwnika byłoby w świetle
zasad współżycia społecznego nietrafne i niesprawiedliwe (por. postanowienia
Sądu Najwyższego z 15 lipca 2010 r., IV CZ 43/10, niepubl. oraz z dnia 23 marca
2011 r., V CZ 120/10, niepubl.). Ocena, czy w sprawie zachodzą podstawy
do zastosowania
tego
przepisu
stanowi
suwerenne
uprawnienie
sądu
orzekającego, ustawodawca pozostawił zatem sądowi w tym zakresie szeroki
zakres swobody. Jeżeli sąd ocenił wszystkie okoliczności sprawy mogące mieć
znaczenia dla zastosowania art. 102 k.p.c. i uzasadnił dlaczego przepis ten
zastosował bądź odmówił jego zastosowania, nie ma podstaw, aby w ocenę tę
ingerować, chyba że jest ona ewidentnie błędna (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 13 października 2010 r., I CZ 100/10, niepubl., z dnia
19 stycznia 2011 r., V CZ 91/10, niepubl. oraz z dnia 9 lutego 2011 r., V CZ 97/10,
niepubl.).
Sąd Apelacyjny, uzasadniając rozstrzygnięcie o kosztach procesu, wskazał
okoliczności, które przemawiały za zastosowaniem w sprawie zasady słuszności i
zwolnieniem powódki z obowiązku zwrotu kosztów pozwanej. Ocena, której Sąd w
tym zakresie dokonał, mieści się w granicach przysługującej mu swobody i nie
budzi zastrzeżeń, nie ma zatem podstaw do jej weryfikacji.
Okolicznością, na którą Sąd odwoławczy trafnie się powołał, mającą
pierwszoplanowe znaczenie dla oceny, że w sprawie wystąpił szczególnie
uzasadniony wypadek, o którym mowa w art. 102 k.p.c., uzasadniający odstąpienie
od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, był charakter dochodzonych
w sprawie roszczeń, które miały bezpośredni związek z poważną szkodą na osobie.
Okolicznością, która wskazywała na wystąpienie w sprawie szczególnie
uzasadnionego wypadku w rozumieniu art. 102 k.p.c., prawidłowo wymienioną
przez Sąd drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, było także
subiektywne
przekonanie
powódki
o
zasadności
wniesionego
powództwa.
W okolicznościach sprawy przeświadczenie powódki o zasadności zgłoszonych
roszczeń nie było pozbawione podstaw na co pośrednio wskazuje pozytywne dla
niej rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji. O tym, że przeświadczenie takie
może być brane pod uwagę przy ocenie zastosowania wskazanego przepisu
świadczą
liczne
orzeczenia
Sądu
Najwyższego
(por.
m.in.
wyrok
Sądu
Najwyższego z dnia 20 grudnia 1979 r., III PR 78/79, OSP 1980, nr 11, poz. 196
oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2009 r., I CZ 92/09,
niepubl. i z dnia 21 października 2010 r., IV CZ 48/10, niepubl.).
W tym kontekście za chybione należy uznać zarzuty zażalenia zmierzające
do podważenia oceny Sądu odwoławczego dotyczącej wskazanych okoliczności.
Jeśli chodzi o zarzuty związane z oceną sytuacji majątkowej powódki, wystarczy
powiedzieć, że nie byłyby one wystarczające dla uwzględnienia zażalenia, gdyż
o wystąpieniu w sprawie „szczególnie uzasadnionego wypadku” przesądzały
okoliczności, o których wyżej mowa.
Z omówionych
względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w
na podstawie art. 3941 § 3 w zw. art. 39814 k.p.c.
sentencji,