Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 68/15 Generato dall'IA

Supreme Court allows appeal regarding incorrect 'direct inheritance' wording when heir claimed inheritance with inventory benefit by mistake.

Numero d'incarto IV CZ 68/15
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned the lower court's dismissal of an appeal filed by a daughter contesting a ruling on inheritance acquisition. While the court agreed that the lower court correctly identified the lack of a legal basis for appealing the omission of 'inheritance with inventory benefit' in the decision, it ruled that the daughter's specific claim regarding the erroneous inclusion of 'direct inheritance' wording was valid. The court held that such an incorrect characterization of the inheritance type constitutes a violation of the heir's rights and is therefore admissible for appeal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

§ 145 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych; Brak wzmianki o nabyciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza w postanowieniu jest niedopuszczalny do zaskarżenia, lecz błędne stwierdzenie nabycia spadku wprost jest dopuszczalne i narusza prawa spadkobiercy.

Parole chiave

Generato dall'IA
stwierdzenie nabycia spadku dobrodziejstwo inwentarza nabywanie wprost niedopuszczalność apelacji substrat zaskarżenia regulamin sądowy błąd woli

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
§ 145 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych
Podkreślił, że w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd nie ma obowiązku wyjaśniania sposobu przyjęcia spadku, często jednak, respektując § 145 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U.
art. 1019 § 2 k.c.
W niniejszej sprawie natomiast spadkobierczyni kwestionuje zamieszczenie w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku wzmianki o przyjęciu spadku wprost w sytuacji, gdy – jak twierdzi – nie złożyła oświadczenia woli o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza pod wpływem błędu (art. 1019 § 2 k.c.).
art. 370 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.
Zarzuciła naruszenie art. 370 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że apelacja w przedmiocie nieumieszczenia w postanowieniu Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wzmianki o sposobie nabycia – z dobrodziejstwem inwentarza – jest niedopuszczalna.
art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c.
2 wcześniejszego regulaminu sądowego.Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c.).
art. 13 § 2 k.p.c
370 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.
art. 1019 § 2 k.c
W niniejszej sprawie natomiast spadkobierczyni kwestionuje zamieszczenie w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku wzmianki o przyjęciu spadku wprost w sytuacji, gdy – jak twierdzi – nie złożyła oświadczenia woli o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza pod wpływem błędu (art. 1019 § 2 k.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010 r., III CZP 64/10
W razie więc zaniechania dokonania w postanowieniu wzmianki o nabyciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, apelacja w tym zakresie nie jest dopuszczalna ze względu na brak substratu zaskarżenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010 r., III CZP 64/10, OSNC 2011, nr 3, poz.
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2013 r., III CZP 64/10
III CZP 64/10
Supreme Court dismisses appeal regarding missing inventory benefit mention in inheritance acquisition order.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 68/15 POSTANOWIENIE Dnia 14 stycznia 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)‎SSN Marian Kocon‎SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) w sprawie z wniosku M. K.‎przy uczestnictwie R. K., E. H. i B. H.‎o stwierdzenie nabycia spadku po T. K.,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 stycznia 2016 r.,‎zażalenia uczestniczki postępowania R. K. na postanowienie Sądu Okręgowego w G.‎z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt III Ca […], uchyla zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r. stwierdził, że spadek po T. K. nabyła w całości wprost córka R. K., która – jako uczestniczka postępowania – wniosła apelację od tego postanowienia, zaskarżając je w części dotyczącej rozstrzygnięcia dotyczącego stwierdzenia, że spadek został nabyty wprost. Twierdziła, że pod wpływem błędu nie złożyła oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r. odrzucił apelację. Podkreślił, że w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd nie ma obowiązku wyjaśniania sposobu przyjęcia spadku, często jednak, respektując § 145 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U.

Nr 38, poz. 249 ze zm.; dalej: „regulamin sądowy”), sąd dokonuje takiego ustalenia. Sens tego przepisu polega na tym, że jakkolwiek nie nakłada na sąd obowiązku badania, czy doszło do nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, to jednak, gdy sąd to stwierdzi, dokonuje odpowiedniego zaznaczenia w postanowieniu. Brak tego zaznaczenia może być uznany za naruszenie § 145 ust. 2 regulaminu sądowego, nie stanowi ono jednak uchybienia procesowego i powinno być ocenione jedynie w sensie techniczno- organizacyjnym, związanym z redakcją sentencji postanowienia.

W razie więc zaniechania dokonania w postanowieniu wzmianki o nabyciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, apelacja w tym zakresie nie jest dopuszczalna ze względu na brak substratu zaskarżenia (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2010 r., III CZP 64/10, OSNC 2011, nr 3, poz. 26). Uczestniczka postępowania R. K. wniosła do Sądu Najwyższego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w G.. Zarzuciła naruszenie art. 370 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że apelacja w przedmiocie nieumieszczenia w postanowieniu Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku wzmianki o sposobie nabycia – z dobrodziejstwem inwentarza – jest niedopuszczalna.

Wskazała, że Sąd II instancji, odrzucając apelację, uznał ją za niedopuszczalną z uwagi na brak substratu zaskarżenia, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2013 r., III CZP 64/10 i w zasadzie opierając uzasadnienie postanowienia na treści uzasadnienia tej uchwały. Podkreśliła, że uchwała ta nie ma mocy zasady prawnej, zatem wiąże tylko w sprawie, w związku z którą została podjęta. Podniosła też, że § 145 ust. 2 regulaminu sądowego wskazuje na konieczność umieszczenia wzmianki o nabyciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza w razie, gdy doszło do nabycia spadku w taki sposób.

Dopiero zatem merytoryczne rozpoznanie apelacji doprowadzi do właściwej oceny, czy brak w konkretnym rozstrzygnięciu Sądu wskazania sposobu nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza wynika ze stwierdzenia, że nie doszło do nabycia spadku w tej formie, czy też jest to wynik naruszenia § 145 ust. 2 regulaminu sądowegoSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 145 ust. 2 regulaminu sądowego, w przypadku nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, należy to zaznaczyć w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Regulamin sądowy został wydany zgodnie z upoważnieniem zawartym w art. 41 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.

Nr 98, poz. 1070 ze zm. - dalej: „Pr.u.s.p.”). Sąd Najwyższy podkreślił w uzasadnieniu uchwały z dnia 13 października 2010 r., III CZP 64/10, powtórzonym – na co trafnie wskazano w zażaleniu – w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że przytoczona delegacja nie uprawnia Ministra Sprawiedliwości do formułowania w regulaminie norm o charakterze procesowym, tzn. odnoszących się do sposobu dokonywania czynności procesowych, w szczególności czynności sądowych. Jest to zrozumiałe, gdyż przepisy prawa procesowego powinny być zawarte w ustawie jako akcie regulującym prawa i obowiązki stron postępowania oraz kompetencję organów procesowych.

Jedynie w zakresie uzupełniającym lub uszczegółowiającym może wchodzić w rachubę regulacja zawarta w aktach niższego rzędu. Symptomatyczne jest zresztą zawarte w art. 41 § 1 Pr.u.s.p. wskazanie dla Ministra Sprawiedliwości, że chodzi o regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych, bezpośrednim więc adresatem regulacji regulaminowej są sądy powszechne, nie zaś inni uczestnicy postępowania sądowego. Sąd Najwyższy wskazał następnie, że analiza § 145 ust. 2 regulaminu sądowego prowadzi do wniosku, iż chodzi tu jedynie o unormowanie natury porządkowej i organizacyjnej, nie zaś o regulację dotyczącą zakresu działania (kompetencji) sądu.

Przepis ten nie wyznacza zakresu kognicji sądu w postępowaniu o stwierdzeniu nabycia spadku, gdyż jest on wyznaczony odpowiednimi przepisami kodeksu postępowania cywilnego oraz charakterem prawnym tego postępowania. Przepis § 145 ust. 2 nie rozszerza kognicji sądu spadku w kierunku wyjaśniania kwestii sposobu przyjęcia spadku, lecz jedynie nakazuje, w razie ustalenia przez sąd, że doszło do przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, zaznaczyć to w postanowieniu. Wyraźnie zresztą wskazano, że sąd nie „orzeka” w tym przedmiocie, lecz jedynie ma „zaznaczyć”, iż doszło do nabycia spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Sąd Najwyższy dalej wskazał, że brak tego zaznaczenia może być uznany za naruszenie § 145 ust. 2 regulaminu sądowego, naruszenie to jednak nie stanowi uchybienia procesowego i powinno być ocenione jedynie w sensie techniczno-organizacyjnym, związanym z redakcją sentencji postanowienia. W razie więc zaniechania dokonania w postanowieniu wzmianki o nabyciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, apelacja w tym zakresie nie jest dopuszczalna ze względu na brak substratu zaskarżenia.Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela stanowisko zajęte w uchwale z dnia 13 października 2010 r., III CZP 64/10 i jej uzasadnieniu.

Uchwała ta jednak została podjęta w sprawie, w której stan faktyczny był inny niż w niniejszej sprawie. Spadkobierca mianowicie kwestionował postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku niezawierające wzmianki o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza stosownie do § 145 ust. 2 regulaminu sądowego. W niniejszej sprawie natomiast spadkobierczyni kwestionuje zamieszczenie w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku wzmianki o przyjęciu spadku wprost w sytuacji, gdy – jak twierdzi – nie złożyła oświadczenia woli o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza pod wpływem błędu (art. 1019 § 2 k.c.).

Niewątpliwie takie postanowienie narusza jej prawa, skoro wspomniana wzmianka w ogóle nie powinna znaleźć się w sentencji postanowienia. Zamieszczenie w sentencji postanowienia Sądu wzmianki o stwierdzeniu nabycia spadku wprost może być zatem zaskarżone w drodze apelacji. Jedynie na marginesie należy poza tym podkreślić, że ani późniejsze rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 czerwca 2015 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 925), ani obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 2316) nie zawierają odpowiednika § 145 ust. 2 wcześniejszego regulaminu sądowego.Z przedstawionych powodów orzeczono, jak w sentencji (art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c.). l.n