Legislator Giurisprudenza & Legislazione
IV CZ 65/20 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal when second instance court remands due to incomplete evidence gathering.

Numero d'incarto IV CZ 65/20
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the appellate court's decision to remand the case for a full retrial. The appellate court had overturned the first-instance judgment because the lower court failed to conduct a comprehensive evidentiary process, relying solely on a single witness while ignoring potential criminal proceedings against that witness. The Supreme Court ruled that the appellate court correctly applied the law by remanding the case, as the necessity for a complete new evidentiary phase precludes the Supreme Court from reviewing the merits of the original decision.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 386 § 4 k.p.c.; Art. 3941 § 11 k.p.c.; Art. 3981 § 5 k.p.c.; When a second-instance court remands a case due to failure to ascertain facts, the Supreme Court reviews only whether the circumstances justify a complete retrial, not the merits of the original decision.

Parole chiave

Generato dall'IA
civil procedure code remand for retrial evidentiary process second instance review supreme court jurisdiction incomplete evidence appellate decision motivi di cassazione

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 386 § 4 k.p.c.
3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., tj.
Art. 3941 § 11 k.p.c.
Mając na uwadze specyfikę postępowania zażaleniowego toczącego się na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., jego uboczny charakter wobec głównego nurtu postępowania, w którym orzeczenie kończące postępowanie może - w ramach ustawowych kryteriów - podlegać kontroli kasacyjnej (art.
Art. 3981 § 5 k.p.c.
3941 § 11 k.p.c., jego uboczny charakter wobec głównego nurtu postępowania, w którym orzeczenie kończące postępowanie może - w ramach ustawowych kryteriów - podlegać kontroli kasacyjnej (art. 3981 i n.
Art. 78 Konstytucji RP
Art. 176 ust. 1 Konstytucji RP
78 Konstytucji RP), jak również dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowego, statuowanego w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP (por.
art. 386 k.p.c
W związku z tym, w ocenie Sądu Apelacyjnego doszło do nierozpoznania istoty sprawy, a wydanie wyroku wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego „praktycznie w całości”.Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła zażaleniem powódka, zarzucając naruszenie art. 386 k.p.c.
art. 3941 § 11 k.p.c
Mając na uwadze specyfikę postępowania zażaleniowego toczącego się na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., jego uboczny charakter wobec głównego nurtu postępowania, w którym orzeczenie kończące postępowanie może - w ramach ustawowych kryteriów - podlegać kontroli kasacyjnej (art.
art. 386 § 4 k.p.c
3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., tj.
art. 6 § 2 k.p.c
Uwzględnić przy tym trzeba jedynie, że ze względu na spoczywający na stronach ciężar wspierania procesu (art. 6 § 2 k.p.c.), jeżeli strona mogła powołać określone fakty lub dowody przed sądem pierwszej instancji, a powołuje je dopiero na etapie postępowania apelacyjnego, sąd może je pominąć (art.
art. 381 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt IV CZ 65/20 POSTANOWIENIE Dnia 23 października 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek (przewodniczący)‎SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca)‎SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa J.K.‎przeciwko [...] Wyższej Szkole [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G.‎z udziałem interwenientów ubocznych po stronie pozwanej [...] Wyższej Szkoły [...] w G. w likwidacji, M.K. i W.K.‎o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 października 2020 r.,‎zażalenia powódki na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 17 lutego 2020 r., sygn. akt I AGa […], uchyla zaskarżony wyrok, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2020 r. Sąd Apelacyjny w (...), na skutek apelacji pozwanej (...) Wyższej Szkoły (...) Sp. z o.o. w G. i interwenienta ubocznego (...) Wyższej Szkoły (...) Sp. z o.o. w G. w likwidacji, uchylił częściowo wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 9 lutego 2018 r. wydany w sprawie z powództwa J. K. o ustalenie nieistnienia, ewentualnie stwierdzenie nieważności lub uchylenie uchwały, i przekazał w tym zakresie sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.W ocenie Sądu Apelacyjnego trafne okazały się zarzuty dotyczące oddalenia wszystkich wniosków dowodowych i oparcia rozstrzygnięcia jedynie na zeznaniach jednego ze świadków.

Brak kompleksowego postępowania dowodowego uniemożliwił zweryfikowanie wiarygodności tego świadka, co miało szczególne znaczenie w kontekście toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego. Sąd Okręgowy nie odniósł się również do tego, że na zgromadzeniu wspólników był obecny pełnomocnik uczelni, a w pełnomocnictwie nie wpisano żadnych zastrzeżeń co do sposobu głosowania. Nie poczynił również ustaleń co do sposobu reprezentacji spółki w czerwcu 2017 r. ani też co do tego, czy (...) Wyższa Szkoła (...) Sp. z o.o. w likwidacji ma organ uprawniony do reprezentacji oraz jakie skutki rodzi to dla niniejszego postępowania.

W związku z tym, w ocenie Sądu Apelacyjnego doszło do nierozpoznania istoty sprawy, a wydanie wyroku wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego „praktycznie w całości”.Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła zażaleniem powódka, zarzucając naruszenie art. 386 k.p.c. i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uchyla wyrok wydany przez sąd pierwszej instancji ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy, Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie złożone na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., bada, czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c., tj. czy okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji, mieszczą się w kręgu sytuacji odpowiadających nierozpoznaniu istoty sprawy.

Poza zakresem oceny pozostaje natomiast prawidłowość stanowiska co do meritum wyrażonego przez sąd drugiej instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12, OSNC 2013, nr 3, poz. 41, z dnia 28 listopada 2012 r., III CZ 77/12, OSNC 2013, nr 4, poz. 54 i z dnia 17 stycznia 2013 r., III CZ 2/13, niepubl.). W świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie zbada materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia, że istnieje przeszkoda unicestwiająca roszczenie albo wykluczająca jego skuteczne dochodzenie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1936 r., C 1839/36, Zb.

Orz. 1936, poz. 315 i z dnia 23 września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999, nr 1, poz. 22 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2013 r., IV CZ 170/12, niepubl., z dnia 14 lutego 2013 r., II CZ 188/12, niepubl., z dnia 3 lutego 2017 r., II CZ 146/17, niepubl., i z dnia 13 października 2017 r., I CZ 90/17, niepubl.). Przesłanka ta nie dotyczy zatem sytuacji, w których błąd sądu pierwszej instancji lokuje się w sferze faktów i dowodów, lecz polega na nieprawidłowym założeniu o istnieniu okoliczności stojącej na przeszkodzie ocenie istoty sprawy.

Przeszkoda ta może mieć źródło nie tylko w prawie materialnym, jak, przykładowo, w razie przedawnienia roszczenia, lecz również w prawie procesowym, co ma miejsce w razie nieprawidłowego przyjęcia istnienia prejudykatu lub nieprawidłowej oceny granic jego mocy wiążącej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2017 r., III CZ 63/16, niepubl.).In casu, przyjąwszy, że doszło do nierozpoznania istoty sprawy, Sąd Apelacyjny wskazał na niedostatki w zakresie postępowania dowodowego i luki w ustaleniach faktycznych; zarzucił także Sądowi Okręgowemu niedokonanie ocen prawnych w odniesieniu do niektórych elementów stanu faktycznego.

Dostrzegł również, że Sąd Okręgowy błędnie zrekonstruował postanowienia umowy spółki dotyczące prowadzenia spraw spółki, wobec czego konieczne było poczynienie stosownych ustaleń w tym zakresie i dokonanie w tym świetle oceny ważności zaskarżonej uchwały. Stwierdzenie mankamentów w zakresie ustaleń faktycznych i oceny prawnej dokonanej przez sąd pierwszej instancji nie stanowi jednak nierozpoznania istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Z motywów wyroku Sądu Okręgowego wynikało, że poczynił on konieczne w swojej ocenie ustalenia faktyczne i orzekł merytorycznie o żądaniu pozwu.

Jeżeli, zdaniem Sądu Apelacyjnego, ustalenia te nie były wystarczające, względnie ich ocena prawna była błędna, Sąd ten - zgodnie z przyjętym w kodeksie postępowania cywilnego modelem apelacji pełnej - był władny, a zarazem zobligowany do poczynienia własnych dodatkowych ustaleń i skorygowania wadliwej oceny prawnej. Model ten przyznaje sądowi drugiej instancji kompetencję do prowadzenia rozpoznawczego, tak w aspekcie gromadzenia materiału procesowego, jak i oceny prawnej, na równi z sądem pierwszej instancji (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 r., nr 6, poz. 55).

Uwzględnić przy tym trzeba jedynie, że ze względu na spoczywający na stronach ciężar wspierania procesu (art. 6 § 2 k.p.c.), jeżeli strona mogła powołać określone fakty lub dowody przed sądem pierwszej instancji, a powołuje je dopiero na etapie postępowania apelacyjnego, sąd może je pominąć (art. 381 k.p.c.).Zaaprobowanie przyjętego przez Sąd Apelacyjny założenia, że wydanie wyroku kasatoryjnego jest uzasadnione także wtedy, gdy w celu rozpoznania sprawy konieczne jest dokonanie istotnych ustaleń faktycznych ze względu na konieczność respektowania dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowego, podważałoby sens art. 386 § 4 in fine k.p.c. w zakresie, w jakim przepis ten zezwala na uchylenie zaskarżonego apelacją wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jedynie w razie konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Za koniecznością rygorystycznej interpretacji tej przesłanki przemawia jej geneza, zważywszy, że jej obecne brzmienie wynika ze zmiany dokonanej ustawą z dnia 24 maja 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. nr 48, poz. 554), którą ograniczono dopuszczalność wydania wyroku kasatoryjnego, eliminując tę możliwość w sytuacji, w której konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części.

De lege lata zatem, nawet konieczność dokonywania ustaleń faktycznych w znacznym zakresie przez sąd drugiej instancji nie uprawnia do uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku. Podejście to odpowiada trafnemu założeniu, że sprawne funkcjonowanie modelu apelacji pełnej wymaga, by przypadki uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na niedostatki w zakresie ustaleń faktycznych miały charakter wyjątkowy. Dodać trzeba jednocześnie, że prowadzenie postępowania dowodowego w drugiej instancji, nawet w szerokim zakresie, i dokonanie na jego podstawie samodzielnych ustaleń, nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), jak również dwuinstancyjnego modelu postępowania sądowego, statuowanego w art. 176 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2003 r., SK 8/02, OTK-A 2003, nr 3, poz. 20 i postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 2010 r., Ts 49/10, OTK-B 2011, nr 1, poz. 90 i z dnia 6 października 2015 r., Ts 52/14, OTK-B 2015, nr 5, poz. 446).

Do Sądu Apelacyjnego należała również ocena wzmiankowanych w motywach zaskarżonego zażaleniem wyroku wątpliwości dotyczących reprezentacji jednego z interwenientów ubocznych i działania kuratora. Mając na uwadze specyfikę postępowania zażaleniowego toczącego się na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c., jego uboczny charakter wobec głównego nurtu postępowania, w którym orzeczenie kończące postępowanie może - w ramach ustawowych kryteriów - podlegać kontroli kasacyjnej (art. 3981 i n. k.p.c.), a także ograniczoną kognicję Sądu Najwyższego, nie byłoby pożądane zastępowanie Sądu Apelacyjnego w ocenie skutków procesowych dostrzeżonej przezeń sytuacji i poszukiwanie ewentualnych alternatywnych - wobec wskazanych przez ten Sąd - podstaw wydania wyroku kasatoryjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2018 r., I CZ 93/18, niepubl.).

Idąc tym torem, postawiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. należało uznać za trafny. W zakresie natomiast, w jakim zawarte w zażaleniu wywody dotyczyły merytorycznej prawidłowości stanowiska Sądu Apelacyjnego, pozostawały one poza kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym toczącym się na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c. Uwagę tę należało odnieść odpowiednio do argumentacji przedstawionej w tym zakresie w odpowiedzi na zażalenie.Z tych względów, na podstawie art. 39815 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw